Βαγγέλης Στρατηγάκος: Αν και το θεατρικό έργο ονομάζεται «Ο Λόγος», τα σημαντικότερα πράγματα γίνονται μέσα στη σιωπή

Όλα άρχισαν εν μέσω σιωπής. Εν αρχή ην η σιωπή, λοιπόν. Η πρόταση του Γρηγόρη Χατζάκη να ανεβάσουμε τον Λόγο του Kaj Munk έφερε αυτή τη σιωπή. Δεν θυμάμαι πόσο κράτησε. Όταν επέστρεψε ο λόγος, αυτή την ιερή σιωπή που προηγήθηκε προσπαθήσαμε και οι δύο να τη μετουσιώσουμε σε κίνηση, εικόνα, ήχο. Το άυλο σε κατάσταση απτή, τον καπνό σε στερεή, το φως σε υπερστερεό, όπως ακούγεται σε ένα από τα προηχογραφημένα κείμενα της παράστασης.

Με τον Γρηγόρη επικοινωνούμε μέσω της σιωπής και γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο όλα ήρθαν σιγά σιγά στην επιφάνεια, σχεδόν αγόγγυστα, και προχωρήσαμε με σίγουρα βήματα και φτάσαμε ώς εδώ, στο τέλος και στην αρχή των πραγμάτων.

Αν και αυτό το θεατρικό έργο ονομάζεται «Ο Λόγος», τα σημαντικότερα πράγματα γίνονται μέσα στη σιωπή. Εν πλήρει σιγή, συντελείται η απόλυτη συνειδητοποίηση της ύπαρξης του ιερού πνεύματος. Όσα βιώσαμε μέσα στη μήτρα και βγαίνοντας από αυτήν, παραμένουν μέσα μας, επιπλέοντας στη δεξαμενή του ασυνειδήτου. Για όλα υπάρχει ένας λόγος.

Θυμάμαι πριν από πολλά χρόνια μια συνέντευξη ενός Παλαιστινίου, ο οποίος αφηγείτο μια από τις πολλές έντονες συζητήσεις με έναν αδελφικό του φίλο, Ισραηλινό. Καί οι δύο ανήκαν στον χώρο της διανόησης. Ώρες επί ωρών, μιλούσαν φιλοσοφικά για κάθε υπαρξιακό ζήτημα. Μια όμως από τις συζητήσεις τους, της οποίας το θέμα της ήταν ο θεός του ενός και ο θεός του άλλου, τους έφερε σε τόση έντονη διένεξη, ώστε άρχισαν να φωνάζουν, ο λόγος τους έγινε παραληρηματικός, η ματιά και το μυαλό τους θόλωσε, με αποτέλεσμα να είναι έτοιμοι να χειροδικήσουν και όχι μόνο. Ξαφνικά και οι δύο έμειναν σιωπηλοί. Αμίλητοι. Σιωπή. Έκρυθμη. Κάποια στιγμή δάκρυα άρχισαν να κυλάνε από τα μάτια τους. Αγκαλιάστηκαν και άρχισαν να κλαίνε με λυγμούς.

«Εκεί, μέσα στη σιωπή, πάνω στα δάκρυά μας, στην αγκαλιά μας, στο λαρύγγι μας και στην καρδιά μας, καθόταν αμίλητος ο πραγματικός Θεός». Αυτή ήταν η τελευταία φράση του συνεντευξιαζόμενου, ο οποιός δεν μπορούσε πια να μιλήσει, από τον κόμπο τον ιερό στο λαιμό του. Η κάμερα έκλεισε. Σκοτάδι για λίγο και σιωπή. Μετά το φως, το αληθινό.

Μακάρι να σωπούσαμε όλοι στον πλανήτη, στο άπειρο σύμπαν και απλώς να ακούγαμε, πραγματικά να αφουκραζόμασταν το κέλευσμα της φύσης γύρω μας, το κάλεσμα του Γκιώνη που δεν αναζητεί τον αδελφό του αλλά την πραγματική αγάπη.

Την προσέγγιση του ανεβάσματος της παράστασης αυτής επηρέασαν οι κινήσεις του καπνού, των σύννεφων, των αδιάλειπτων ήχων της σιωπής, της ιερής μοναξιάς. Του ταιριάζει, συνεπώς, μια αρχιτεκτονική αναδυόμενη από εξισώσεις κβαντομηχανικής: ανυπαρξία χώρου και χρόνου. Τα πάντα να προσεγγίζουν όχι πλέον τα σύμβολα και την παγίωση, όχι πλέον τους εκκλησιαστικούς θόλους που εμποδίζουν το βλέμμα, όχι πλέον τα καμπαναριά που εμποδίζουν το άκουσμα της αναπνοής των πάντων αλλά να προσεγγίζουν την απειρότητα και την αθανασία.

Ως ηθοποιός, αισθάνθηκα την ανάγκη να αναμετρηθώ επιτέλους με τη μοναξιά στη σκηνή. Μέσω αυτής, βρίσκω τα νήματα των πολλαπλών ρόλων. Ο Γρηγόρης πάντοτε εκεί να καθοδηγεί, να διαχωρίζει τις αναπνοές, τον τρόπο ομιλίας, την τονικότητα, το θέλω του κάθε ρόλου, να προσανατολίζει τον ηθοποιό στον αρχιτεκτονικό της σκηνής λαβύρινθο που οδηγεί στα πάντα και στο τίποτα.

Νιώθω τυχερός που μαζί με ένα φίλο πραγματικό και σκηνοθέτη από τους λίγους, ίσως και τον μόνο στην Ελλάδα, του οποίου ολόκληρο το είναι διακατέχεται από την επιθυμία να πάει το θέατρο ένα βήμα πιο πέρα, προσπαθήσαμε να αναλύσουμε τα στοιχεία της απόλυτης αποταύτισης, με σκοπό να ακούσουμε [αφουγκραστούμε;] το κοσμικό σήμαντρο το οποίο μας καλεί σιωπηλά, να ακούσουμε τον Λόγο.

***

Ο Λόγος, του Kaj Munk
Μετάφραση – Διασκευή: Βαγγέλης Στρατηγάκος / Γρηγόρης Χατζάκης
Σκηνοθεσία – Εικαστική Επιμέλεια – Φωτισμοί: Γρηγόρης Χατζάκης
Ερμηνεύει (όλους τους ρόλους) ο Βαγγέλης Στρατηγάκος

Τετάρτη & Πέμπτη στις 21:00
Α’ Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών, Λεωφ. Βασιλίσσης Αμαλίας 50, Αθήνα

Διαβάστε επίσης:

Ο Λόγος, του Kaj Munk σε σκηνοθεσία Γρηγόρη Χατζάκη στην Α’ Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών