Δευτέρα, 5 Δεκεμβρίου 2016

Οι θεές - Ελένη Λαδιά: Κριτική βιβλίου

Οι θεές - Ελένη Λαδιά: Κριτική βιβλίου

Η Ελένη Λαδιά είναι μια από τις πλέον ιδιότυπες πεζογράφους μας. Με μια συνεχή παρουσία από το 1973 όπου κυκλοφορεί η πρώτη της συλλογή διηγημάτων και μέχρι την έκδοση αυτού του μυθιστορήματος της, έχουν δει το φως της δημοσιότητας 28 –αν μετρώ σωστά- έργα της. Μυθιστορήματα, διηγήματα, ποιήματα , δοκίμια.

Από τον Μάνο Κοντολέων

Εκείνο που διακρίνει το έργο της Λαδιά και που μ’  έκανε να την χαρακτηρίσω ως μια  από τις πλέον ιδιότυπες πεζογράφους μας είναι η χρήση μιας ματιάς όπου η βαθιά γνώση της ελληνικής φιλοσοφίας, ενώνεται με μια δυναμική ανάγνωση του αρχαίου ελληνικού Ήθους, για να ακολουθήσει στη  συνέχει η προσωπική σύνθεση και προβολή μιας άποψης για το σημερινό κόσμο μας.

Το χτες –απώτερο έως κοντινό- επεμβαίνει στις υπόγειες δομές του σήμερα. Αυτό θεωρώ πως είναι το αποτύπωμα της Ελένης Λαδιά στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία μας.

Με το μυθιστόρημα της αυτό –«Οι θεές»- τούτο το αποτύπωμα επιβεβαιώνεται. Η δομή του είναι ενδιαφέρουσα – κι εδώ, όπως και σε προηγούμενα έργα της Λαδιά, έχουμε μια πολυπρόσωπη δόμηση. Στην ουσία το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε τρία  μέρη που όμως το καθένα μπλέκεται μέσα στα άλλα.

Στο ένα γίνονται εκτενείς αναφορές πολιτικών γεγονότων του 20ου αιώνα, μαζί με λεπτομερείς παρουσιάσεις των συνθηκών ζωής μελών μιας ελληνικής οικογένειας που ξεκίνησε από κάποια επαρχία και έφτασε στην πρωτεύουσα, ακολουθώντας την πορεία πολλών πάρα πολλών άλλων ελληνικών οικογενειών.

Στο δεύτερο, με μια πρωτοπρόσωπη αφήγηση η κόρη περιγράφει τα συναισθήματα που της γεννήθηκαν μετά από τον θάνατο τη μάνας της.

Και στο τρίτο, αναφέρονται ήθη και δοξασίες, θρύλοι και μύθοι της αρχαιότητας που εξακολουθούν –παραλλαγμένα λίγο ή πολύ- να ισχύουν.

Στην ουσία οι εναλλαγές των τριών αυτών ειδών καταγραφής οδηγούν στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης Δήμητρας – Περσεφόνης και στο τι αυτή η σχέση μπορεί σήμερα να σημαίνει.  Για μια πεζογράφο με υπαρξιακές ανησυχίες όπως η Λαδιά, αυτή η σχέση μάνας  και κόρης δεν είναι τίποτε άλλο από τη συνέχεια της ζωής, κάτι που συνθέτει την πληρέστερη δωρεά. Είναι η Φύση που γεννά τη Συνείδηση.

Ένα γυναικείο μυστικό που ξεκινά από τις χαμένες μητριαρχικές εποχές και φτάνει στη δική μας που μέσα από τον τρόπο ζωής κάποιων γυναικών επιζητά να κρατήσει ζωντανές τις πανάρχαιες μνήμες. Μητέρα και κόρη –οι δυο βασικές μορφές της Γυναίκας, από τη μια. Και από την άλλη ο Ίακχος –ποιανής σύζυγος και ποιανής αδελφός;

«Στις θεές», ευχήθηκε η Μαρώ, και σηκώσαμε τα ποτήρια. Τότε η Πόπη η αρχαιολόγος είπε ξαφνικά : «Ξέρετε τι μέρα είναι σήμερα; Τι σύμπτωση! Είναι 17 Δεκεμβρίου, του Ιάκχου…».

Του Ιάκχου ή του μυστικού Ιάκχου, σκέφτηκα αποφασισμένη να σταματήσω αμέσως το γραπτό, διότι δεν επιτρεπόταν να κοινολογηθεί η συζήτησή μας κατά τη διάρκεια του γεύματος. Ως σύγχρονες ελευσίνιες, έπρεπε, σύμφωνα με το ελευσινιακό έθος να έχουμε το στόμα μας κλειστό… (σελ 169).    

Οι τελευταίες φράσεις του μυθιστορήματος ανατρέπουν την πιθανή  άποψη ενός, κάποιου αναγνώστη πως αυτό που διάβασε –και μάλιστα με γλώσσα στρωτή και απλή- το είχε απόλυτα και κατανοήσει.

Όχι –οι θεές κρατούν τα μυστικά τους. Και οι μεμυημένοι μόνο θα είναι εκείνοι που θα ‘χουν την τύχη να τα βιώσουν και να συνεχίσουν να τα λειτουργούν.

Το βιβλίο της Ελένης Λαδιά, Οι θεές, κυκλοφορεί από το Βιβλιοπωλείον της Εστίας.

Σχετικές ειδήσεις
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Κατοχή και πείνα - Ιστορίες της κάθε μέρας - Ιουλία Περσάκη: Κριτική βιβλίου
31.08.2016 10:28
Μια νέα ανθολόγηση διηγημάτων της Ιουλίας Περσάκη κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδ. Εστία. Πρόκειται για μια σειρά διηγημάτων που περιγράφουν τις μικρές ιστορίες των απλών, καθημερινών ηρώων τους μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες. Η αφορμή για να γραφτούν αυτά τα διηγήματα είναι πάντοτε ασήμαντα περιστατικά, στα οποία εστιάζει η συγγραφέας, για να φέρει στο φως τις μύχιες σκέψεις των ηρώων της.
Αντίο, Σικάγο - William Riley Burnett: Κριτική βιβλίου
15.06.2016 09:58
«Είναι ο πιο σημαντικός συγγραφέας στην ανάδειξη του εγκληματία ως εμβλήματος μίας εποχής» θα μας πει η George Grella στα πλαίσια τόμου αφιερωμένου στους συγγραφείς αστυνομικού μυθιστορήματος, το οποίο θα βρούμε στο τέλος του βιβλίου. Και προσθέτει: «Έδωσε μερικές από τις πιο δυναμικές και ταιριαστές μεταφορές για τη ζωή στην Αμερική του 20ου αιώνα».
Φωνές στο νερό - Ελένη Πριοβόλου: Κριτική βιβλίου
18.05.2016 12:45
Με τη δυναμική των παράλληλων ιστοριών που συναντιούνται για να συνθέσουν ένα σχεδόν κινηματογραφικά στημένο αφήγημα, η Ελένη Πριοβόλου, μετά τη βραβευμένη «Τριλογία των Αθηνών», καταθέτει ένα συμπυκνωμένο μυθιστόρημα για την απώλεια των ονείρων αλλά και τον ανθρωπισμό, τα αδιέξοδα και τον τρόπο που επιβιώνει κανείς εντός τους. Μέσα από ιστορίες αυτόνομες που συνδέονται μεταξύ τους, θα μπορούσαν, ωστόσο, να διαβαστούν και μεμονωμένες σαν μια σειρά αυθύπαρκτων διηγημάτων, η Πριοβόλου στήνει έναν διάλογο ανάμεσα στη σταθερότητα ενός τόπου και στη μοναξιά όσων επέλεξαν αυτό τον τόπο για να κρύψουν εκεί την παρακμή της ζωής τους, την ανάγκη τους να εισχωρήσουν σε μια νέα ταυτότητα και να ανασυνθέσουν τη ζωή τους.
Υπό το φως του μυθιστορήματος - Σταύρος Ζουμπουλάκης: Κριτική βιβλίου
08.12.2015 16:05
Στην εισαγωγή του βιβλίου αυτού, το οποίο είναι μεταξύ άλλων ένα αφιέρωμα στην σημασία και την λειτουργία του μυθιστορήματος από τον άνθρωπο για τον άνθρωπο μέσα από βιβλία που άφησαν το στίγμα τους, ο Σταύρος Ζουμπουλάκης κάνει μία μικρή αναφορά στο μυθιστόρημα των μυθιστορημάτων μετά τον Όμηρο, τον ευφυέστατο και αριστουργηματικό Δον Κιχώτη.