Οι «Βάκχες» του Ευριπίδη από τον Γιάβορ Γκάρντεφ – Οι στάσεις σε Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία

Υπάρχει ένα ερώτημα το οποίο θα μπορούσε να διατυπωθεί
σε μια μεταφορική, νιτσεϊκή γλώσσα ως εξής:
«Είναι δυνατόν, έστω και μόνο στο πλαίσιο μιας παράστασης,
ο Διόνυσος να νικήσει ολοκληρωτικά και άνευ όρων τον Απόλλωνα;»
– Javor Gardev

Σε μια σπάνια επιδαύρια συναστρία, στον τόπο όπου η μουσική και το δράμα συνεχίζουν διαχρονικά να αντηχούν, οι Βάκχες, σε σκηνοθεσία του διακεκριμένου δημιουργού Γιάβορ Γκάρντεφ, παρουσιάζονται στο αρχαίο θέατρο ως μια σκηνική ανάγνωση που απορρυθμίζει την αιώνια διαπάλη ανάμεσα σε δυο θεμελιώδεις αρχές – τη λαμπερή μορφή του Απόλλωνα και τη χαοτική σαγήνη του Διονύσου. Τη μουσική υπογράφουν και ερμηνεύουν ζωντανά επί σκηνής οι The Tiger Lillies, το διεθνούς φήμης βρετανικό συγκρότημα, συμμετέχοντας ταυτόχρονα στη δράση ως σκοτεινοί τραβαδούροι, με μορφές που αντλούνται από το διονυσιακό σύμπαν. Από αυτή τη σύμπραξη Οργανισμών, σωμάτων και ζωντανής μουσικής προκύπτει μια παράσταση που κλονίζει τη βεβαιότητα της λογικής.

Η παράσταση είναι μια σημαντική συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου με το Εθνικό Θέατρο Βουλγαρίας «Ιβάν Βάζοφ» και με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ), με τη σκηνοθετική υπογραφή του διακεκρινένου Γιάβορ Γκάρντεφ και τη συμμετοχή ενός μεικτού θιάσου Ελλήνων και Βούλγαρων ηθοποιών μεταξύ των οποίων το ‘enfantterrible’ του βουλγαρικού θεάτρου Λεονίντ Γιόβτσεφ και η δική μας Λουκία Μιχαλοπούλου.

Στις Βάκχες του Γκάρντεφ τίθεται ένα καίριο ερώτημα σχετικά με την ανοχή της κοινωνίας στην αποσταθεροποίηση. Πώς μεταβολίζεται στον συλλογικό οργανισμό το συμβάν –διανοητικά, ψυχικά, πολιτικά– πριν μετατραπεί σε τραύμα; Το έργο λειτουργεί ως αναμέτρηση με τα όρια της ευταξίας, δοκιμάζοντας την αντοχή κανόνων και θεσμών. Στον Ευριπίδη, η διονυσιακή μανία δεν είναι μια αθώα γιορτή αλλά δοκιμασία της ίδιας της ιδέας του πολιτισμού, που ωθεί στα άκρα τη διατήρηση του ελέγχου, των ηθών/εθών, των νόμων και της αυτοεικόνας μας.

Όπως αναφέρει και ο ίδιος ο σκηνοθέτης: «Οι Βάκχες είναι εκείνη η τραγωδία που φτάνει πιο μακριά από κάθε άλλη στο ενδιαφέρον για τις ανορθολογικές παρορμήσεις και την παραφροσύνη. Τόσο μακριά, που αποδεικνύεται επικίνδυνη και ριψοκίνδυνη και για τους θεατές, οι οποίοι καλούνται να έρθουν αντιμέτωποι με τους βαθύτερους και ισχυρότερους φόβους τους.» 

Ο αταβιστικός φόβος της κατάρρευσης του πολιτισμού δεν κατοικεί μόνο στα πρόσωπα, φωλιάζει στο συλλογικό ασυνείδητο, εκεί όπου η κοινότητα πλάθει μύθους για να προστατευτεί. Από αυτό το πεδίο γεφυρώνεται μια αναλογία με την εμπειρία των βαλκανικών εθνικισμών, όπου η μισαλλοδοξία –ως πολιτική μορφή του φόβου του ‘άλλου’– τον καθιστά απειλή που πρέπει να απωθηθεί, να περιοριστεί ή να αφομοιωθεί.

Η τραγωδία χτίζεται πάνω στην αυταπάτη και στην ύβρη της βεβαιότητας πως ό,τι δεν χωρά στη γλώσσα και στον νόμο μπορεί απλώς να εξοριστεί. Μόνο που όταν ο άνθρωπος αρνείται τη σκοτεινή του συγγένεια με το άλογο, δεν το εξαφανίζει αλλά το σπρώχνει στα βάθη, απ’ όπου σχεδόν πάντα επιστρέφει αγριότερο.

Ταυτότητα παράστασης
Βάκχες του Ευριπίδη

• Με την ειδική συμμετοχή των The Tiger Lillies
• Μετάφραση στα Αγγλικά: Robin Robertson
• Μετάφραση στα Νέα Ελληνικά (Υπέρτιτλοι): Θεόδωρος Στεφανόπουλος
• Μετάφραση στα Βουλγαρικά (Υπέρτιτλοι): Doroteya Tabakova
• Θεατρική διασκευή: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Javor Gardev
• Ιδέα και σκηνοθεσία: Javor Gardev
• Μουσική και στίχοι Ραψωδιών: Martyn Jacques (Copyright and publishing Misery Guts Music Ltd., 2026)
• Σκηνικά: Nikola Toromanov
• Κοστούμια: Ηλένια Δουλαδίρη
• Χορογραφία: Uršula Teržan
• Φωνητική διδασκαλία Χορού: Kalin Nikolov
• Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
• Γραφιστικός σχεδιασμός: Teodora Simova
• Δραματουργία: Ιωάννα Ρεμεδιάκη και Pavlina Doublekova
• Διδασκαλία αγγλικού λόγου: Nathan Cooper και Mark Modzelewski
• Βοηθός σκηνοθέτη και χειρισμός υπερτίτλων: Lyuba Todorova
• Σύμβουλος σκηνοθέτη: Valleri Robinson
• Stage Manager: Bogdan Dimitrov
• Δεύτερη βοηθός σκηνοθέτη: Elena Kostova
• Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή
• Διαφήμιση: Renegade Media
• Γραφιστικός Σχεδιασμός: Μαύρα Γίδια – Τeodora Simova 
• Επικοινωνία – Δημόσιες σχέσεις: ART WAYS Δήμητρα Παπαδοπούλου 
• Οργάνωση – εκτέλεση περιοδείας: ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΕΡΓΑ

Ραψωδοί (The Tiger Lillies)

• Μεσαίος — Martyn Jacques
• Aιθέριος — Adrian Stout
• Χθόνιος — Budi Butenop

Διανομή

• Διόνυσος — Leonid Yovchev
• Κάδμος — Αλέξανδρος Μυλωνάς
• Τειρεσίας — Samuel Finzi
• Αγαύη — Λουκία Μιχαλοπούλου
• Πενθέας — Mιχαήλ Ταμπακάκης
• Υπηρέτης — Ivan Nikolov
• Πρώτος Αγγελιαφόρος — Ivan Yurukov
• Δεύτερος Αγγελιαφόρος — Martin Dimitrov
• Χορός των Βακχών —Νεφέλη Ανθοπούλου, Aλεξάνδα Γαϊδατζή, Ξένια Γραμματικού, Ευθυμία Δανιηλίδου, Ζωή Ευθυμίου, Ελένη Θυμιοπούλου, Αγγελική Κιντώνη, Πολυξένη Σπυροπούλου, Δανάη Σταματοπούλου, Nadya Keranova, Kremena Slavcheva, Alexandra Svilenova

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 120’

Η παράσταση θα αποδοθεί στα αγγλικά, με ελληνικούς υπέρτιτλους

 ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ 2026

ΕΛΛΑΔΑ
10 Ιουλίου Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
11 Ιουλίου Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
15 Ιουλίου Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», Φεστιβάλ Στη Σκιά των Βράχων, Βύρωνα Αθήνα
17 Ιουλίου Θέατρο Πέτρας, Διεθνές Φεστιβάλ Πέτρας, Πετρούπολη, Αθήνα
18 Ιουλίου Βεάκειο Θέατρο, Πειραιάς
20 Ιουλίου Αμφιθέατρο Σίβηρης Χαλκιδικής, Φεστιβάλ Κασσάνδρας
22 Ιουλίου Θέατρο Γης Θεσσαλονίκη
24 Ιουλίου Κατράκειο Θέατρο, Νίκαια, Αθήνα
26 Αυγούστου Θέατρο Φλόκα, Αρχαία Ολυμπία
28 Αυγούστου Αρχαίο Θέατρο Δίου, Κατερίνη
30 Αυγούστου Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού, Αθήνα
2 Σεπτεμβρίου Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, Φεστιβάλ Φιλίππων, Καβάλα

ΚΥΠΡΟΣ
11 & 12 Σεπτεμβρίου Αμφιθέατρο Μακάριος Γ’ – Σχολή Τυφλών στην Λευκωσία
13 & 14 Σεπτεμβρίου Αρχαίο Θέατρο Κούριον Λεμεσός

ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ
1 Οκτωβρίου Αρχαίο Θέατρο Φιλιππούπολης
9 Οκτωβρίου Εθνικό Ανάκτορο Πολιτισμού Σόφια