Γιάννης Ρίτσος

Γιάννης Ρίτσος:

Ποιήματα, στίχοι, αποφθέγματα, βιογραφία για τον Γιάννη Ρίτσο (Yiannis Ritsos)

Ο Γιάννης Ρίτσος (1 Μαϊου 1909 – 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους Έλληνες ποιητές με διεθνή φήμη και ακτινοβολία.

Γεννήθηκε στη Μονεμβασιά όπου τελείωσε το δημοτικό σχολείο και το σχολαρχείο, ενώ στο Γύθειο, παρακολούθησε τα μαθήματα του γυμνασίου. Το 1924 δημοσιεύει τα πρώτα του ποιήματα στη Διάπλαση των Παίδων, με το ψευδώνυμο Ιδανικόν Όραμα. Τον Σεπτέμβριο του 1925 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και θα κάνει διάφορες δουλειές για να επιβιώσει, όπως ηθοποιός, χορευτής, διορθωτής και δακτυλογράφος. Τον Φεβρουάριο του 1927 εισήχθη στο νοσοκομείο Σωτηρία λόγω φυματίωσης όπου κατά την παραμονή του εκεί γνώρισε την Μαρία Πολυδούρη.

Την δεκαετία του ΄30 συνεργάζεται με περιοδικά και εφημερίδες της Αριστεράς, δουλεύει στο εμπορικό θέατρο, στον εκδοτικό οίκο Γκοβόστη και από τα τέλη της μέχρι και την Κατοχή δουλεύει στο Εθνικό Θέατρο και στη Λυρική Σκηνή.

Κυκλοφορούν οι δύο πρώτες ποιητικές του συλλογές “Τρακτέρ” (1934) και “Πυραμίδες” (1935). Γράφει τα ποιήματα “Επιτάφιος” (1936), “Το τραγούδι της αδελφής μου” (1937) και “Εαρινή Συμφωνία” (1938). Στις ποιητικές του συλλογές είναι εμφανείς οι επιδράσεις των Κωστή Παλαμά, Άγγελου Σικελιανού και Κώστα Βάρναλη.

Γράφει το “Εμβατήριο του ωκεανού” (1940) και την περίοδο 1945-1947 την “Ρωμιοσύνη” και την “Κυρά των Αμπελιών”. Την ίδια περίοδο γνωρίζεται με ποιητές όπως ο Μανόλης Αναγνωστάκης, Τάσος Λειβαδίτης κ.ά.

Εξορίζεται λόγω της αριστερής του δράσης το 1948 στη Λήμνο όπου γράφει τα “Ημερολόγια Εξορίας Ι και ΙΙ” και το “Καπνισμένο τσουκάλι”. Μεταφέρεται το 1949 στην Μακρόνησο και συγγράφει τον “Πέτρινο Χρόνο” και το “Ημερολόγια Εξορίας ΙΙΙ”. Τα χειρόγραφα της Μακρονήσου διασώθηκαν από τον Μάνο Κατράκη σε μπουκάλια που θάφτηκαν στη γη όπου τα πήρε έπειτα μαζί του ο ποιητής στον Αη Στράτη. Την ίδια περίοδο υπήρξε εκστρατεία στο εξωτερικό για την απελευθέρωσή του και μεταξύ των άλλων τον στήριξαν οι Πάμπλο Πικάσο, Λουί Αραγκόν και Πάμπλο Νερούδα.

Το 1952, όταν εκτελέστηκαν ο Νίκος Μπελογιάννης και οι σύντροφοί του, έγραψε το ποίημα “Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο” και το 1954 εκδίδεται η “Αγρυπνία” που περιέχει ποιήματα της περιόδου 1941-1953. Με την γέννηση της κόρης του το 1955 έγραψε το “Πρωινό Άστρο” και ένα χρόνο αργότερα το “Η Σονάτα του Σεληνόφωτος” για το οποίο παίρνει το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης.

Μετά το πραξικόπημα το 1967 εξορίστηκε ξανά, αυτή τη φορά στη Γυάρο και τη Λέρο και έπειτα στη Σάμο, που τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό στο σπίτι της γυναίκας του για λόγους υγείας. Τον Σεπτέμβριο του 1968, κατόπιν παράκλησης του Μίκη Θεοδωράκη ξεκίνησε να γράφει τα “18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας” τα οποία ολοκλήρωσε δύο χρόνια αργότερα.

Το 1969 θα γράψει το “Ο Αφανισμός της Μήλος” και το 1970 το ποίημα “Ελένη” το οποίο στην πρώτη του έκδοση είχε στο εξώφυλλο χαρακτικό της Βάσως Κατράκη. Τον Νοέμβριο του 1973 θα ζήσει από κοντά τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και γράφει το “Ημερολόγιο μιας εβδομάδας”. Το συμπεριλαμβάνει στην συλλογή “Γίγνεσθαι” όπου περιείχε ποιήματα της περιόδου 1970-1977 και με προμετωπίδα του Γιάννη Τσαρούχη. Εκδίδεται το 1984 ο τόμος “Επινίκια” με έργα της περιόδου 1977-1983 και περιλαμβάνει πίνακες του Κυριάκου Κατζουράκη. Μετά τον θάνατό του το 1991 εκδόθηκε η συλλογή “Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα”.

Έχουν κυκλοφορήσει ποιητικές του συλλογές και συνθέσεις, μυθιστορήματα, θεατρικά, μελέτες και μεταφράσεις ξένων ποιητών, όπως του Ναζίμ Χικμέτ, του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι, του Αλεξάνδρου Μπλοκ κ.ά.

Έχει βραβευτεί και διακριθεί για το έργο του, έχει λάβει το Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη και έχει προταθεί για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Τα ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από σαράντα διαφορετικές γλώσσες.

Ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί από συνθέτες όπως Μίκης Θεοδωράκης, Θάνος Μικρούτσικος, Χρήστος Λεοντής, Σπήλιος Μεντής, Μάριος Τόκας, Μάνος Λοίζος, Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Μαρκόπουλος, Μίμης Πλέσσας κ.ά.