Το Μουσείο Ηρακλειδών παρουσιάζει από τις 7 Νοεμβρίου τη διατομική έκθεση “Nature inside the walls” / «Η Φύση εντός των Τειχών» του Κωνσταντίνου Πάτσιου και του Μάριου Φούρναρη, που επιμελείται η Νίνα Φραγκοπούλου, Δρ Θαλάσσιας Βιολογίας.
Κωνσταντίνος Πάτσιος
Η έκθεση Nature Inside Walls, υπό την επιμέλεια της Νίνας Φραγκοπούλου, αποτελεί έναν εικαστικό διάλογο με τον φίλο και εικαστικό Μάριο Φούρναρη, αλλά και με το υπάρχον υλικό του Μουσείου Ηρακλειδών. Παρουσιάζω μια νεα ενότητα έργων, που περιλαμβάνει ποικίλα μέσα έκφρασης — από ζωγραφική και φωτογραφία έως σύνθετα readymades και κολάζ — και επικεντρώνεται στη σχέση του φυσικού περιβάλλοντος με τον αστικό χώρο, υπό την ανθρώπινη επίδραση.
Η δουλειά μου λειτουργεί ως ένα ιδιότυπο οικοσύστημα, όπου φαινομενικά ασύνδετα στοιχεία συνυπάρχουν, συγκροτώντας μια κοινότητα μορφών ικανών να γεννούν πολλαπλές και αλληλοδιάδοχες αφηγήσεις.
Ο διάλογος με τα εκθέματα του Μουσείου και με τη δουλειά του Μάριου Φούρναρη στοχεύει στη διαμόρφωση μιας ενιαίας αφήγησης που ανατέμνει το δίπολο φύση–πόλη, μέσα σε ένα πλαίσιο ιστορικό αλλά και βιωματικό. Μέσα από αντιθέσεις και αντιφάσεις, μέσα από σύγχρονες εικόνες και αστικά μοτίβα, προσπαθώ να αποτυπώσω τη συνεχή σύγκρουση και συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Οι πόλεις, στις εικαστικές μου απεικονίσεις, μεταμορφώνονται σε τοπία που αποκαλύπτουν τη σχέση τους με την άγρια ζωή — αυτήν που φιλοξενούν αλλά και εκείνη που αποκλείουν, κυριολεκτικά και μεταφορικά.
Η νέα αυτή σειρά έργων προέκυψε από την ανάγκη καταγραφής της αστικής βιοποικιλότητας. Ελέφαντες, λιοντάρια, νυχτοπεταλούδες, σπουργίτια και άλλα ζώα της άγριας ζωής εμφανίζονται στα έργα, μετατρέποντας το αστικό τοπίο σε έναν φαντασιακό λαβύρινθο, όπου συνυπάρχουν το υπαρκτό και το ψυχικό. Η κλιματική αλλαγή διατρέχει το έργο μου σαν ένα αλλόκοτο φως που διαχέεται στο τοπίο, μεταμορφώνοντάς το διαρκώς.
Πολλά από τα έργα λειτουργούν ως παλίμψηστα: πολύχρωμα, πολυεπίπεδα μωσαϊκά που γίνονται καταφύγια για την άγρια ζωή. Το εικαστικό μου αποτύπωμα αναδεικνύει το ανθρώπινο ίχνος, το οποίο, όσο εξελίσσεται — τεχνολογικά και πληθυσμιακά — τόσο συρρικνώνει τον φυσικό κόσμο.
Ο άνθρωπος υπήρξε η κορωνίδα της Δημιουργίας στις δικές του αφηγήσεις. Ωστόσο, σε έναν κόσμο που λειτουργεί μέσα από αλληλεξαρτήσεις, η ανθρώπινη υπεροχή συνεπάγεται ευθύνη απέναντι στο σύνολο της ζωής.
Οι νέες μου εικόνες επιχειρούν τη σύνθεση μιας άλλης πραγματικότητας, όπου ένας ελέφαντας και ένας ουρανοξύστης ισορροπούν αρμονικά πάνω σε μια οπτική ίνα — μια μεταφορά της ανάγκης για συνύπαρξη, ισορροπία και σεβασμό.
Η ζωγραφική μου πράξη είναι ένα πολυεπίπεδο έργο που ενσωματώνει διαφορετικά υλικά. Η ζωγραφική διαδέχεται το κολάζ, και το décollage ανασύρει μνήμες και λάθη μέσα από την τυχαία -ή μη -συσσώρευση υλικών και πληροφοριών. Τα πολλαπλά αυτά στρώματα θυμίζουν, κατά μία έννοια, το «δέρμα» της πόλης, ιδίως της Αθήνας , μιας πόλης με εξαιρετικά σύνθετη και επεξεργασμένη επιφάνεια, σαν τοίχωμα που αφηγείται.
Τα γλυπτά μου αντλούν έμπνευση από αντικείμενα της καθημερινότητας: σύνθετα readymades που αποκτούν νέα ζωή, απαλλαγμένα από τις συμβατικές τους λειτουργίες.
Η δημιουργική διαδικασία για μένα κινείται ανάμεσα στο δίπολο συνείδησης και ασυνείδητου, παραπέμποντας σε αυτό που ο Ολλανδός στοχαστής Johan Huizinga ονόμασε Homo Ludens. Ο τρόπος που δουλεύω είναι ένα παιχνίδι , οργανωμένο και ταυτόχρονα ελεύθερο, μια εσωτερική διελκυστίνδα ανάμεσα στη συνειδητή επιλογή και το ασυνείδητο ένστικτο της εικόνας.
Η θεματική της έκθεσης με απασχολεί έντονα τα τελευταία χρόνια. Επιλέξαμε συνειδητά αυτόν τον τίτλο σε έναν κόσμο που απειλείται από την κλιματική αλλαγή, την εξάντληση των φυσικών πόρων και την παντοκρατορία της τεχνολογίας.
Μάριος Φούρναρης
Στο πλαίσιο της έκθεσης «Φύση εντός των Τειχών», τα έργα μου παρουσιάζονται ως μια «μικρή Οδύσσεια» που διατρέχει όλους τους χώρους και, σε διάλογο με τα εκθέματα της μόνιμης συλλογής του Μουσείου Ηρακλειδών, επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τον συγκρουσιακό χαρακτήρα του δίπολου φύση-πόλη, διαμορφώνοντας ένα νέο, διαλεκτικά γόνιμο, πλαίσιο κατανόησης.
Η συνύπαρξη διαφόρων καλλιτεχνικών μεθόδων — εγκαταστάσεις, ζωγραφική, γλυπτική, φωτογραφία και βίντεο — ως μέσα αισθητικής επικοινωνίας δεν αποτελεί για μένα απλώς τεχνική επιλογή, αλλά μεταφορικό εργαλείο που αποτυπώνει τις πολύπλευρες συνάψεις φύσης-πόλης-τεχνολογίας. Στη ζωγραφική, για παράδειγμα, η μορφή των έργων αναπτύσσεται σαν ένα μικρό υβριδικό οικοσύστημα, όπου στοιχεία του φυτικού και ζωικού κόσμου συνυπάρχουν με αστικά συμβολικά ίχνη.
Η δημιουργική διαδικασία στο έργο μου — μία πορεία συμφιλίωσης των μη-ανθρώπινων οντοτήτων με το αστικό περιβάλλον — ξεκινά με την παρατήρηση της «φύσης στην πόλη»: λεπτομέρειες, απρόσμενες διαδικασίες επιβίωσης και μια ενέργεια που βλέπει τον χώρο ως φορέα υποδοχής αισθητικών, κοινωνικών και πολιτικών συμβολισμών. Στη συνέχεια, η μελέτη μορφής και η πειραματική σπουδή των υλικών και των ιδιοτήτων τους με οδηγούν στον τελικό στόχο — την υλοποίηση της σύνθεσης. Η διαλεκτική συνύπαρξη οργανικών υλικών και αντικειμένων του καθημερινού οικείου μας περιβάλλοντος — ιδιαίτερα στις μεγάλες εγκαταστάσεις — καθώς και διαδικασίες όπως ο χρόνος, η επανάληψη και η αποδιάρθρωση-ανασύνθεση με απασχόλησαν έντονα. Μέσα απ’ όλα αυτά τα στοιχεία αναδεικνύεται η αίσθηση ότι η «φύση εντός των αστικών τειχών» δεν λειτουργεί πάντα με τους δικούς της «κανόνες», αλλά προσαρμόζεται, παρεμβαίνει και αναζητά λύσεις μέσα σε μια τεχνητή συνθήκη.
Έτσι, το έργο μου ακολουθεί συνειδητά τη θεματική της έκθεσης, προτάσσοντας την αλληλεπίδραση της αστικής βιοποικιλότητας με το φυσικό περιβάλλον, την πόλη και την ιστορία της τεχνολογίας. Στο ιδιαίτερο συγκείμενο του Μουσείου Ηρακλειδών, όπου οι αρχαίες ελληνικές τεχνολογίες συνυπάρχουν με τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία, η τοποθέτηση του έργου μου αποκτά ένα «σιωπηρό» νήμα διαλόγου: η «τεχνολογία» δεν είναι απλώς εξοπλισμός ή μηχανήματα, αλλά τρόπος με τον οποίο φύση και πόλη εισέρχονται σε μια νέα υβριδική σχέση.
Στόχος μου είναι να ενώσω αισθητικά και νοηματικά δύο «κόσμους»: της άγριας ή μη-ελεγχόμενης ζωής και της συστηματικής πόλης — όχι ως αντιπαράθεση, αλλά ως συνύπαρξη. Επιδίωξή μου είναι ο θεατής να εισέρχεται στον χώρο και να αναγνωρίζει ότι η φύση — ει δυνατόν — κατοικεί «εντός των τειχών» της πόλης, βλέποντάς την όχι ως κατάκτηση αλλά ως συν-κατοίκηση.
Τελικώς, η συμμετοχή μου στην έκθεση αποτελεί για μένα ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία: πρόκληση, γιατί καλούμαι να εκθέσω τις ιδέες μου σε ένα πλαίσιο που εμπεριέχει ήδη τάσεις, τεχνολογία και ιστορικά στοιχεία· ευκαιρία, γιατί μου δίδεται η δυνατότητα να επικοινωνήσω με ένα ευρύτερο κοινό, να θέσω ερωτήματα και να ανοίξω διάλογο για το τι σημαίνει «πόλη» και «φύση» σήμερα. Ελπίζω, λοιπόν, ο επισκέπτης να αποχωρήσει με το ερώτημα: «Πόσα από αυτά που θεωρούμε «τεχνητά» μπορούν να φιλοξενήσουν τη ζωή;» — και ίσως με την επιθυμία να αναζητήσει τα μικρά σημάδια της φύσης στην καθημερινότητά του.
Ευχαριστώ θερμά το Μουσείο Ηρακλειδών, την επιμελήτρια της έκθεσης, Δρ Νίνα Φραγκοπούλου, και τον εξαιρετικό συνάδελφό μου, Κωνσταντίνο Πάτσιο, για τη δυνατότητα να διαμορφώσουμε από κοινού έναν αισθητικό και επίκαιρο διάλογο γύρω από ζητήματα που μας απασχολούν όλο και περισσότερο.
Κεντρική εικόνα θέματος: Κωνσταντίνος Πάτσιος (αριστερά) Photo Credit: Nikos Platis | Μάριος Φούρναρης (δεξιά)
Διαβάστε επίσης:
Κωνσταντίνος Πάτσιος & Μάριος Φούρναρης – Nature inside the walls: Έκθεση στο Μουσείο Ηρακλειδών
