Η Λουκία Μιχαλοπούλου είναι η «Ηλέκτρα» του Δημήτρη Τάρλοου

Την σοφόκλεια ηρωίδα που είδαμε στην ορχήστρα της Επιδαύρου και στη συνέχεια περιόδευσε σε καλοκαιρινές σκηνές ανά τη χώρα, τη συναντάμε τώρα στο σημείο όπου γεννήθηκε. Με μια διαφορετική εκδοχή, που συγκροτεί πλέον μια νέα παράσταση, σηματοδοτείται η επιστροφή της «Ηλέκτρας» στο Θέατρο Πορεία.

Έτσι, η «άσκηση» της Λουκίας Μιχαλοπούλου στον απαιτητικό αυτό ρόλο συνεχίζεται. Όπως μου λέει στην τηλεφωνική μας επικοινωνία, είχε αρχίσει να δουλεύει τη μετάφραση του Χειμωνά μήνες πριν από τις πρώτες πρόβες με τον Δημήτρη Τάρλοου. Ακολούθησαν οι αυτοσχεδιασμοί και οι πρόβες στο Θέατρο Πορεία, η προετοιμασία στην Άνδρο, η καλοκαιρινή περιοδεία, και τώρα η επιστροφή της «Ηλέκτρας» στον τόπο του «εγκλήματος», όπου πλέον «φωλιάζει» στη σκηνή της πλατείας Βικτωρίας, σε μια νέα συνθήκη.

Η ηθοποιός τοποθετείται συνειδητά απέναντι στη λογική του «μην ασχολείσαι πολύ» και πιστεύει πως, όταν αγαπάς κάτι, αξίζει να του αφιερώνεσαι ολοκληρωτικά, ακόμη κι αν αυτό προϋποθέτει θυσίες. Με πείθει για αυτή της στάση, μιας και μόλις της έστειλα μήνυμα για να κανονίσουμε την τηλεφωνική μας συνομιλία, η αναμονή ήταν ολιγόλεπτη και η απάντησή της – «και τώρα μπορώ» – άμεση. Από τα πρώτα λεπτά της συζήτησής μας, ο λόγος της ήταν χειμαρρώδης και πλούσιος, διαπερασμένος από αίσθημα ευθύνης απέναντι στο κείμενο και στο κοινό.

***

Από την Επίδαυρο στο Θέατρο Πορεία

Υπήρχαν σκέψεις για μια νέα συνεργασία με τον Δημήτρη Τάρλοου τον χειμώνα και, με μεγάλη χαρά και τιμή το λέω, είχαμε συζητήσει διάφορα πρότζεκτ, τα οποία αυτή τη στιγμή δεν έχει νόημα να αναφέρω. Είναι όμως πάντα κάτι όμορφο και βαθιά ρομαντικό όταν ένας σκηνοθέτης, ένας άνθρωπος γενικότερα, σε εμπιστεύεται.

Η Επίδαυρος είναι η μήτρα του θεάτρου. Το να τρέξεις αυτόν τον μαραθώνιο με την Ηλέκτρα εκεί είναι μια μοναδική εμπειρία. Απαιτεί τεχνική, κουράγιο, αυτοπεποίθηση. Είναι μια μεγάλη αναμέτρηση.

Γενικά μιλώντας, δεν έχω κάποια δυσκολία να αποχωρίζομαι ρόλους, ειδικά, αν έχουν “φάει” τόσο πολύ από την ψυχή μου. Καθώς όμως η περιοχή της Ηλέκτρας, αυτός ο σοφόκλειος κόσμος, είναι εξαιρετικά απαιτητικός και οι καλοκαιρινές παραστάσεις έφτασαν μέχρι τις 10 Οκτωβρίου, δεν είχα τον χρόνο, με τον τρόπο που δουλεύω εγώ, να μπω άμεσα σε ένα καινούριο έργο.
Παράλληλα είχα “δεσμεύσει” τον χειμώνα μου στο Θέατρο Πορεία. Έτσι, ο Δημήτρης άρχισε να σκέφτεται εναλλακτικές λύσεις και προέκυψε η ιδέα να μεταφερθεί η Ηλέκτρα σε εσωτερικό χώρο.

Η γένεση της «Ηλέκτρα εντός»

Αυτό το άκουσα εξαρχής πολύ θετικά, γιατί πρόκειται για ένα κείμενο που αποτελεί δώρο για κάθε ηθοποιό, υπό οποιεσδήποτε συνθήκη.

Φυσικά, από το ανέβασμα του καλοκαιριού χρειάστηκε να γίνουν αντικαταστάσεις, καθώς ορισμένοι ηθοποιοί είχαν άλλες επαγγελματικές υποχρεώσεις. Συγκροτήθηκε όμως μια νέα ομάδα που με έκανε αισιόδοξη για το αποτέλεσμα. Ήρθαν δύο εξαιρετικοί ηθοποιοί, με τους οποίους επιθυμούσα καιρό να συνεργαστώ, η Αγλαΐα Παππά και ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, ενώ προστέθηκε και ο νεότερος Κωνσταντίνος Ζωγράφος.

Ένας ακόμη λόγος που ήμουν θετική σε όλο αυτό ήταν ότι η παράσταση επιστρέφει στον χώρο από τον οποίο ξεκίνησε. Στο Θέατρο Πορεία έγιναν οι πρώτοι αυτοσχεδιασμοί, εκεί στήθηκε η παράσταση για την Επίδαυρο. Είναι σαν η «Ηλέκτρα» μας να γυρίζει στον τόπο του εγκλήματος.

Ο Τάρλοου ήθελε να το «κινήσει» κι άλλο

Πέρα από τη νέα διανομή και τις αναμενόμενες προσαρμογές που απαιτούσε η μεταφορά της παράστασης σε κλειστό χώρο, αυτό του Θεάτρου Πορεία, ο Δημήτρης είχε την ανάγκη να το «κινήσει» ακόμη περισσότερο, να μεταφέρει δηλαδή το έργο σε ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο του καλοκαιριού. Αυτό ήταν για μένα μια έκπληξη. Δεν θα ήθελα να πω αν ήταν ευχάριστη ή δυσάρεστη· νομίζω πως ήταν και τα δύο.

Μην ξεχνάτε πως είχα ήδη κάνει πενήντα παραστάσεις της Ηλέκτρας μέσα σε ένα πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο, με συγκεκριμένους χρόνους και σκηνικό περιβάλλον.

Το βάθος ως ζητούμενο και το κοινό ως χορός

Το ζητούμενο είναι να ειπωθεί η ιστορία και να παρακολουθήσουμε τι συμβαίνει σε αυτόν τον εγκέφαλο, σε αυτόν τον ψυχισμό. Αυτό είναι το ουσιαστικό διακύβευμα, είτε βρισκόμαστε στην Επίδαυρο είτε σε έναν κλειστό χώρο.

Συνεχίζοντας μια παράσταση μέσα σε ένα νέο πλαίσιο, αυτό που με ενδιέφερε δεν ήταν να φτάσω κάτι στα άκρα, αλλά το βάθος, να δω πώς αυτό το κείμενο μπορεί να απευθυνθεί στον θεατή με ευθύτητα και να βρεθεί πολύ κοντά του. Αυτό από μόνο του αποτελεί για μένα μια τεράστια πρόκληση. Τη συνέχεια της «Ηλέκτρας» την αντιμετωπίζω ως μια “άσκηση”.

Πρόκειται για ένα κείμενο ικανό να εισχωρήσει στην ψυχή όλων των ανθρώπων. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι ήρωες είναι πρόσωπα της διπλανής πόρτας. Η Ηλέκτρα και η Κλυταιμνήστρα είναι σύμβολα. Δεν με απασχολεί αν βρίσκομαι σε ένα μπαρ ή σε οποιονδήποτε άλλο χώρο· με απασχολεί ότι βρίσκομαι στον πυρήνα ενός κλειστού χώρου, αντιμέτωπη με 250 ανθρώπους, τους οποίους θέλω να φέρω μέσα στην «τρύπα» μου.

Αυτό που με ενδιαφέρει, λοιπόν, είναι πώς μπορώ να καταστήσω τον θεατή συνένοχο σε αυτή την ιστορία. Στο Θέατρο Πορεία, όπου δεν υπάρχει χορός όπως στα ανοιχτά θέατρα (έχει αντικατασταθεί από δύο γυναίκες, την Ελένη Βλάχου και την Ιωάννα Λέκκα) το κοινό λειτουργεί για μένα ως χορός. Και αυτό είναι καθοριστικό.

Ο υπόγειος τόπος της Ηλέκτρας

Στην παράσταση δημιουργείται η αίσθηση ότι στο κέντρο της σκηνής η Ηλέκτρα έχει εγκατασταθεί κάτω από το έδαφος. Το θεωρώ εξαιρετικά εύστοχο και απολύτως στον πυρήνα του έργου. Αυτός είναι ο σκηνικός «τόπος» μου, αυτό είναι που με ενδιαφέρει ουσιαστικά. Το γύρω περιβάλλον λειτουργεί ως ένα παράξενο σύμπαν, που δεν με απασχολεί ιδιαίτερα.

Επικεντρώνομαι στο πώς η Ηλέκτρα μπαίνει και βγαίνει από αυτόν τον υπόγειο χώρο και στο πώς έρχεται σε άμεση επαφή με το κοινό — το οποίο, άλλωστε, όπως και προανέφερα, για μένα λειτουργεί ως χορός.

Στο καλοκαιρινό ανέβασμα υπήρχε η πύλη του παλατιού. Τώρα το κέντρο της παράστασης είναι αυτή η «τρύπα»: ένας υπόγειος χώρος που άλλοτε κλείνει, άλλοτε δεν επιτρέπει την έξοδο και άλλοτε είναι η ίδια που επιλέγει να επιστρέψει μέσα του. Εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της Ηλέκτρας. Θεωρώ αυτή τη σκηνοθετική ιδέα του Δημήτρη απολύτως εύστοχη και βαθιά εναρμονισμένη με το έργο.

Χρόνος, φροντίδα και κοινότητα

Όσον αφορά τον χρόνο και την προετοιμασία, πιστεύω πως, αν θέλεις πραγματικά να βρεις τον χρόνο, τον βρίσκεις. Είναι εύκολο να λέμε ότι η εποχή δεν μας το επιτρέπει, όμως συχνά αυτό λειτουργεί ως μια βολική δικαιολογία. Μπορεί να χρειαστεί να ξυπνήσεις νωρίς ή να στερηθείς τον ύπνο σου• αν όμως αγαπάς κάτι, θα βρεις τον χρόνο. Όπως ακριβώς σε μια σχέση ή σε μια φιλία.

Η Άνδρος, το γεγονός ότι βρεθήκαμε εκεί, συνδέεται με μια γενναιοδωρία και μια ζεστασιά που ξεκινά από τον Δημήτρη Τάρλοου. Το ότι ο σκηνοθέτης ανοίγει τον τόπο και το σπίτι του σε έναν ολόκληρο θίασο έχει μεγάλη σημασία. Έτσι μας έφερε κοντά, δημιούργησε μια κοινή βάση. Η τοποθεσία των προβών, από μόνη της, δεν μου λέει κάτι, πρόβες μπορούν να γίνουν οπουδήποτε, ακόμη και στο κέντρο της Αθήνας όπου ζω. Το πολύτιμο είναι η πρόθεση του σκηνοθέτη να σου δείξει την ιστορία του…

Αντίστοιχα αισθήματα έχω και για το Θέατρο Πορεία, το οποίο θεωρώ έναν πραγματικά όμορφο χώρο. Είναι ένα θέατρο όπου, με το που μπαίνεις, αισθάνεσαι τον σεβασμό των ανθρώπων που εργάζονται εκεί προς τον θεατή… από το εκδοτήριο και το μπαρ, μέχρι τις θέσεις, και τις στοιχειώδεις υποδομές, όπως οι τουαλέτες. Τίποτα από αυτά, δυστυχώς, δεν είναι αυτονόητο.
Και εγώ, από την πλευρά μου, προσπαθώ να αντιμετωπίζω κάθε μέρα παράστασης σαν πρεμιέρα…

Photo Credit: Πάτροκλος Σκαφίδας

Διαβάστε επίσης:

Ηλέκτρα εντός, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τάρλοου στο Θέατρο Πορεία