Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017
Η γραφή του κόσμου - Francois Taillandier: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου 2015 13:01
Η γραφή του κόσμου - Francois Taillandier: Κριτική βιβλίου

«Όταν ο άνθρωπος έρχεται στον κόσμο δεν είναι παρά ένα κενό, το οποίο γεμίζει. Εξευτελίζεται ή εξευγενίζεται ανάλογα με αυτά που πιστεύει, φθίνει ή ενισχύεται, καταπίπτει ή εξυψώνεται».

Οι άνθρωποι που πρωταγωνιστούν σε αυτό το βιβλίο είναι κομμάτια της ιστορίας που ακόμα και σήμερα διαβάζεται με τον ίδιο τρόπο γιατί δεν άλλαξαν οι άνθρωποι και οι συμπεριφορές τους αλλά οι εποχές και οι χρόνοι. Είναι πρόσωπα που διάλεξαν να παρουσιαστούν ενώπιον της ιστορίας με διαφορετικό τρόπο από αυτόν που υπό κανονικές συνθήκες ορίζει η μοίρα. Στάθηκαν απέναντι στην μοίρα τους και όρθωσαν το ανάστημα τους με γνώμονα την μέσα τους φωνή , αυτή που με πάθος και δίψα λαχταρά να διαδραματίσει ρόλο πρωταγωνιστικό όχι για το φαίνεσθαι αλλά για το είναι. Δεν πρέπει να λησμονούμε πως όταν λες ναι σε όλα δεν γράφεις ιστορία απλά ανήκεις σε αυτήν. Και αυτοί αποφάσισαν να γίνουν η γραφίδα και η πένα, το φτερό και το μελάνι. Μέσα από ταραγμένες περιόδους και τριγμούς της ιστορίας, αναδύονται προσωπικότητες ανάλογες με αυτές του Κασσιόδωρου ή της Θεολίνδας που ηγήθηκαν πρώτα του εαυτού τους και έτσι κατόρθωσαν να προκαλέσουν τον χρόνο που έτρεχε δραματικά και με ταχύτητα, μεταβάλλοντας τις ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Και αυτές οι μεταβολές θα αποδεικνύονταν προφητικές για τις επόμενες γενιές καθώς τα απόνερα από αυτά τα συμβάντα έχουν λόγο ακόμα και στο τώρα, τόσους αιώνες μετά.

Ο Taillandier, αν και αναφέρεται σε έναν 6ο αιώνα μ.Χ. ιστορικά περίπλοκο, αναστατωμένο και εκρηκτικό, έναν αιώνα που έτρεφε ζυμώσεις που αργότερα θα επέφεραν καθοριστικές εξελίξεις στα εξεγερμένα βασίλεια της Ευρώπης, κατορθώνει με σαγηνευτικό λόγο να διεισδύει στην εποχή εκείνη σαν να ζει τα γεγονότα σε πραγματικό χρόνο. Με την σκέψη συγκεντρωμένη στις επάλξεις του τότε με βλέμμα στο σήμερα, παραδίδει ένα βιβλίο που σίγουρα θα γίνει σημείο αναφοράς. Οι συγκυρίες που περιγράφει είναι συγκλονιστικά επίκαιρες καθώς στοιχεία και συμπεριφορές όπως οι δολοπλοκίες, η προδοσία, η εχθρότητα και η συνωμοσία σημάδεψαν και σημαδεύουν ανέκαθεν και προκαλούν ανατροπές, συγκρούσεις, επαναστάσεις μικρές ή μεγάλες. Οι ήρωες που μας προσφέρει βρίσκονται στη σκιά των μεγάλων αποφάσεων και δρουν στα παρασκήνια των πολιτικών αρχόντων, όμως έχουν την επιφανή θέση εκείνη που τους διευκολύνει να γράψουν με τον τρόπο τους την δική τους ιστορία. Είναι η ψυχή τους που με τόλμη και θάρρος τους καλεί να πάρουν στα χέρια τους το παρόν αλλά και το μέλλον αφού ειδικά στην περίπτωση του Κασσιόδωρου, οι επερχόμενες γενιές φέρνουν στην ανάμνησή τους το μεγαλειώδες έργο του, την πολιτική προώθησης μίας πολιτιστικής συλλογικότητας με άξονα το κοινό καλό και την παιδεία που δείχνει κλονισμένη.

Ο συγγραφέας εγείρει με την κατάθεσή του αυτή την αγέρωχη μορφή ενός πνευματικού ανθρώπου που μέσα στην δίνη των πολέμων, των συρράξεων και των πολεμικών που εξελίσσονται ανάμεσα στους διεκδικητές των βασιλικών θρόνων και των οποίων ο ίδιος είναι το θύμα, καταφέρνει να αφήσει πίσω το έργο σημαντικό, αξιόπνοο και εμπνευσμένο. Και γράφει χαρακτηριστικά για αυτόν τον μαχητή των ιδεών: «Η ψυχή, την οποία αναζητούμε, είναι πάντοτε μαζί μας · κατοικεί εντός μας, δρα και ομιλεί: και παρ’ όλα αυτά, αν επιτρέπεται να το πούμε, ζει απολύτως αγνοημένη {…}. Δεν είναι τόσο εύκολο, όσο θα νόμιζε κανείς, να μιλήσεις για την ψυχή, εφόσον βάσει εκείνης εξηγούμε πληθώρα πραγμάτων. Πράγματι, το μάτι, που βλέπει μέχρι τα αστέρια, δεν μπορεί να δει τον εαυτό του». Για αυτό και εκείνος ενάντια στην επίθεση που δέχεται και μακριά από διάθεση να κονταροχτυπηθεί με ηγεσίες που δεν έχουν καμία μεγαλοσύνη και καμία φιλοδοξία να υπηρετήσουν τον άνθρωπο μέσω αξιόλογων πρωτοβουλιών, αποσύρεται και ιδρύει έναν τόπο, ένα μοναστήρι, ένα περιβάλλον σκέψης και περισυλλογής. Έτσι το πρόσωπό του φωτίζεται εις το διηνεκές από όλους αυτούς τους θαυμαστές που οι ίδιοι φωτίζονται από την ταπεινότητα και την σεμνότητα του. Εξάλλου «η ανθρωπότητα δεν δημιουργείται με διατάγματα. Χρειάζονται οξυδερκείς και σκληροί δάσκαλοι, που οργώνουν και σπέρνουν με ορίζοντα που ξεπερνάει τη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής». Αυτό ως διατύπωση αντανακλά στο σήμερα όπου ο κόσμος έχει ανάγκη από προσανατολιστές και δασκάλους φωτισμένους, από ηγέτες ισχυρούς με βούληση να προχωρήσουν, να επανιδρύσουν, να καινοτομήσουν, να φιλοσοφήσουν.

Αυτή η γραφή του κόσμου που ποτέ δεν έπαψε να χύνει το μελάνι της στις ζωές των ανθρώπων αφήνει τα ίχνη της και στην περίπτωση της Θεολίνδας, μίας γυναίκας που με την προσωπικότητά της και τον εύστροφο χειρισμό της έγινε η αφορμή να ηγηθεί ενός βασιλείου που έχτισε με κόπο και ιδρώτα, ανακαλύπτοντας συμμαχίες και έχοντας κατά νου πως τίποτα δεν κερδίζεται από μόνο του χωρίς την ίδια ψυχή για την οποία μιλούσαμε πριν. Με σθένος, δύναμη, δικαιοσύνη και πολύπλευρες ικανότητες, ξέφυγε από μία ζωή που θα ήταν βολεμένη για να αναζητήσει το κάτι παραπάνω, αυτό που μέσα της έκαιγε σαν την φλόγα που θέλει να ακουμπήσει τον ουρανό. Με άσβεστο το πάθος για ηγεμονία σε μία εποχή που η ανδρική κυριαρχία ήταν ακλόνητη και αδιαμφισβήτητη, έρχεται με πηγαία την αίσθηση να πρωτοστατήσει χωρίς να περιμένει την παραμικρή βοήθεια. Και με αυτή την ώθηση που της δίνει η δική της λαχτάρα να δείξει τις ικανότητές της, στέκεται στον θρόνο άξια μεταξύ ανάξιων πολλές φορές να θυμίζει πως τίποτα δεν είναι ανίκητο, τίποτα δεν είναι άπιαστο. Η ίδια έχει σύμμαχο τον πάπα Γρηγόριο, ο οποίος βρήκε στο πρόσωπό της μία άξια οδηγήτρια της θεικότητάς του και μία ακόλουθο στο έργο που εκείνος ξεκίνησε, συμπαραστάτισσα και σύμμαχος στην μετάδοση των ιδεών της χριστιανικότητας που δοκιμάζεται από αλλόθρησκους. Ο Taillandier με διάθεση και εδώ να φιλοσοφήσει τις κινήσεις της και να μας μεταδώσει τα συναισθήματα που την κατακλύζουν καταγράφει: «Εκείνοι που γνωρίσαμε, που αγαπήσαμε, εκείνοι που υπήρξαν σύμμαχοι και σύντροφοι στη ζωή μας δεν φεύγουν, ή, αν απομακρύνονται, αυτό γίνεται με μικρά βήματα, σιγά σιγά, και, όταν έχουν φτάσει πια κοντά στον Θεό, ο ψίθυρός τους έρχεται ακόμη, καμιά φορά, και στέκεται σαν ένα πουλί μέσα στη μνήμη, μέσα στην καρδιά».

«Οι λέξεις, οι ιδέες, τα κείμενα δεν ανήκουν σε κανέναν. Ο άνθρωπος είναι μόνο ένα όργανο γραφής»

«Ο άνθρωπος δεν μπορεί να οριοθετήσει τον χρόνο, όπως το δελφίνι που κολυμπάει δεν μπορεί να μετρήσει τη θάλασσα»


Το βιβλίο του Francois Taillandier, Η γραφή του κόσμου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.