Kείμενα γραμμένα στη λατινική, την αρχαία ελληνική και άλλες γλώσσες αποτελούν τα πρωτογενή τεκμήρια για τους ιστορικούς της αρχαιότητας. Συχνά, ωστόσο, παραβλέπεται ο ρόλος της ίδιας της γλώσσας ως πηγής για την κατανόηση του αρχαίου κόσμου. Η γλώσσα διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση κρατικών σχηματισμών και τη διάδοση του χριστιανισμού, την κατασκευή εθνοτικής ταυτότητας, καθώς και στη διαπραγμάτευση της κοινωνικής θέσης και της συμμετοχής σε ομάδες. Επιπλέον, μπορούσε να ενισχύει κοινωνικούς κανόνες και να εξηγεί απαγορεύσεις.

Το παρόν βιβλίο, μοναδικό στο είδος του στην ελληνική βιβλιογραφία, καθώς συνδυάζει με αριστοτεχνικό τρόπο μεθόδους και δεδομένα της φιλολογίας, της επιγραφικής, της ιστορικής γλωσσολογίας και της κοινωνιογλωσσολογίας, προσφέρει μια εύληπτη παρουσίαση των τρόπων με τους οποίους τα γλωσσικά τεκμήρια μπορούν να διαφωτίσουν ζητήματα όπως ο ιμπεριαλισμός, η εθνοτική ταυτότητα, η κοινωνική κινητικότητα, η θρησκεία, το φύλο και η σεξουαλικότητα στον αρχαίο κόσμο, χωρίς να προϋποθέτει εξοικείωση του αναγνώστη με τα αρχαία ελληνικά ή τα λατινικά αλλά ούτε και με τη γλωσσολογική ορολογία. Αναλύονται φαινόμενα όπως η επικράτηση της αρχαίας ελληνικής και της λατινικής έναντι άλλων γλωσσών που ομιλήθηκαν στη Μεσόγειο, οι κοινωνικές σημασίες διαφορετικών μορφών γλωσσικού ύφους, καθώς και η στάση των αρχαίων ομιλητών απέναντι στις γλωσσικές διαφοροποιήσεις.

Μέσα από έγκυρες επιστημονικές απόψεις και τη μελέτη των γλωσσικών τεκμηρίων, αναδύεται η εικόνα ενός αρχαίου κόσμου πολύγλωσσου, πολυεθνικού και πολύχρωμου, ενός κόσμου πολύ πιο ζωντανού και καθημερινού από αυτόν που συνήθως φανταζόμαστε εστιάζοντας μόνον στα υψηλά νοήματα, το περίτεχνο ύφος και την αψεγάδιαστη αισθητική των κειμένων της κλασικής λογοτεχνίας, τόσο της αρχαιοελληνικής όσο και της λατινικής.

Από αυτή την άποψη, το βιβλίο, το οποίο δεν απευθύνεται αποκλειστικά στον ακαδημαϊκό χώρο, αλλά στοχεύει σε ένα ευρύτερο κοινό που ενδιαφέρεται για τον αρχαίο κόσμο, μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για την αναθεώρηση των αντιλήψεών μας σχετικά με τη γλωσσική πραγματικότητα της αρχαιότητας.

ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!

Τζέιμς Κλάκσον – Πληροφορίες για τον συγγραφέα

O Τζέιμς Κλάκσον (James Clackson) είναι καθηγητής Ιστορικοσυγκριτικής Γλωσσολογίας στο Jesus College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στον κλάδο των γλωσσών της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας. Η έρευνά του επικεντρώνεται στην ιχνηλάτηση της ιστορίας και των σχέσεων των αρχαίων γλωσσών της Μεσογείου και της Ευρώπης, από την αρμενική έως την οσκική. Έχει εκδώσει τα βιβλία: The Linguistic Relationship between Armenian and Greek (1994), Indo-European Linguistics: An Introduction (2007), The Blackwell History of the Latin Language (σε συνεργασία µε τον G. Horrocks, 2007) και The Blackwell Companion to the Latin Language (επιμέλεια, 2011). Έχει επίσης διατελέσει διευθυντής του Transactions of the Philological Society, του µακροβιότερου επιστηµονικού περιοδικού αφιερωµένου στις γλώσσες και τη γλωσσολογία.

Επιστημονική επιμέλεια: Παναγιώτης Φίλος
Σχεδίαση εξωφύλλου: Βάσω Αβραμοπούλου
Εικόνα εξωφύλλου: Δίγλωσση επιγραφή (ελληνική – λατινική) στην Πύλη του Μαζαίου και του Μιθριδάτη, Έφεσος, 1ος αι. π.Χ., Panoramio | Google Maps © Φωτ. rheins.