Τετάρτη, 1 Μαρτίου 2017
Βένουσμπεργκ - Δημήτρης Καρακίτσος: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 3 Φεβρουαρίου 2016 12:16
Βένουσμπεργκ - Δημήτρης Καρακίτσος: Κριτική βιβλίου

Στις τέσσερις ιστορίες του Καρακίτσου ξαναζούν μύθοι της αρχαίας ελληνικής και χριστιανικής παράδοσης αποδοσμένοι με έναν πολύ γλαφυρό και παραμυθένιο τρόπο.

Με μοναδική μανιέρα ξαναδιαβάζει επεισόδια των μύθων μας και μας κάνει να ξανανιώσουμε παιδιά. Παράλληλα καταφέρνει να μας μεταφέρει διδάγματα που προκύπτουν από τους μύθους και να μας προκαλέσει τον συλλογισμό και τον προβληματισμό. Ο αναγνώστης αναμφίβολα με την αφήγηση του συγγραφέα ξαναφλερτάρει με προσωπικότητες όπως ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πολύφημος αλλά και ο αββάς Πναφούτιος, φυσιογνωμίες που άφησαν εποχή με την διδασκαλία τους, την αφοσίωσή τους στον άνθρωπο και τις εγγενείς αδυναμίες του. Αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή του Καρακίτσου εδώ, να μας μεταφράσει με τον δικό του τρόπο και να μας ερμηνεύσει κάποιες πτυχές της ζωής αυτών των δασκάλων έτσι όπως ο ίδιος αντιλαμβάνεται χωρίς να προσπαθεί να μιμηθεί ή να κλέψει. Δεν είναι εύκολο εξάλλου να αναβιώσεις τους μύθους έστω και υπό μορφή μικρών ιστοριών γιατί θέλει γνώση και τόλμη. Ο Καρακίτσος, ξαναπαίζει με το παρελθόν και την ιστορία, χτίζει τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών κερδίζοντας από την σοφία τους και με λόγο πολύ ευφυή και συναρπαστικό αφού τον ποτίζει με μία παιδική φρεσκάδα τον συνδυάζει με την ωριμότητα του συγγραφέα που βαδίζει σε ασφαλή λημέρια και δεν φοβάται να συναγωνιστεί με τα αναγνώσματά του.

Είναι σαφές πως και σε όλες τις ιστορίες κυριαρχεί το αέναο ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο, μία εμπειρία για τον αναγνώστη που ξαναπιάνει το νήμα από εκεί που το άφησε σε μικρότερη ίσως ηλικία μέσα από παιδικές αναγνώσεις και εμπειρίες. Ο Όμηρος με τον Ησίοδο που παρουσιάζονται σε μία από τις ιστορίες μοιάζουν τόσο οικείοι που θαρρεί κάποιος πως τους έχει μπροστά του να απαγγέλουν την ποίησή τους και να μαγεύουν με τον αληθινό  και επίκαιρο λόγο τους το κοινό που τους ακούει. Σαν να μην πέρασε μία μέρα από τότε που έγραψαν τα διαχρονικά γραπτά τους επανέρχονται να συμμετέχουν σε έναν διαγωνισμό ποίησης και με ευγενή άμιλλα δίνουν το δικό τους αγώνα για να πείσουν το κοινό να τους κρίνει με ισχυρό όπλο την ανταλλαγή ευφυολογημάτων σχετικά με την ζωή, την φιλία, τον θάνατο, την καθημερινή ενασχόληση με τα κοινά, τους θεούς. Γιατί όπως αναφέρεται στο κείμενο από τον Όμηρο: «Ένα όμορφο ποίημα δεν κάνει τίποτ’ άλλο απ’ το να διαβάζει τον κόσμο όπως θέλουν οι θεοί». Δεν έχει σημασία τελικά σε ποιον θα αποδοθεί ο τίτλος του νικητή και ποιος θα δαφνοστεφανωθεί, αυτό που μετράει είναι πως η ποίηση των δύο ανδρών θα γίνει νέκταρ και γλυκιά ιαχή για τους πολίτες που συγκεντρώθηκαν μαζικά στο βασίλειο του Γανύκτωρα για να τους θαυμάσουν και να αντλήσουν λίγο από την ιδιοφυία τους. Μεγάλη είναι η δύναμη του λόγου που σαν βρεθεί εις διπλούν να προσφέρεται, τότε λυγίζει κάθε νους από τον άνεμο σοφίας που σαλεύει και όλα τα παρασέρνει.

Σε άλλη ιστορία θα βρούμε τον Πολύφημο να εκλιπαρεί για την αγάπη της Γαλάτειας, μίας όμορφης κοπέλας που τον έχει σαγηνεύσει με την νεραιδένια της μορφή. Εκείνος για να την κερδίσει θα την συντροφεύει με λόγια τρυφερά, θα την ντύσει με της ψυχής του το τραγούδι που σκοπό έχει μόνο για εκείνη. Μόνος στο βουνό να ζητάει από εκείνη να τον ακούσει και εκείνη να τον απογοητεύει αφού δεν δίνει συνέχεια στον μελιστάλαχτο και ζαχαρένιο δάκρυ του, τον αστείρευτο ερωτικό του λόγο που είναι όλο αγάπη. «Φεγγαροπατούσα μου» θα την αναφωνήσει και «αυγερινέ μου» και εκείνη θα τον διώξει και θα τον περιφρονήσει σαν να είχε αυτιά μόνο για όλους τους άλλους ήχους της φύσης και σαν εκείνος να ήταν αόρατος ανάμεσα στα πλάσματα που υπάρχουν γύρω της. Παρ’όλα αυτά θα συνεχίσει να την παρακαλεί, να την κοντοζυγώνει και να την περιμένει να έρθει στην ουράνια αγκαλιά του μένοντας με την πίκρα της προσμονής για τον ανεκπλήρωτο έρωτα που ποτέ δεν του χαρίστηκε. Ακόμα και σε αυτήν την πολύ σύντομη ιστορία ο Καρακίτσος ξεδιπλώνει έναν σπαρταριστό λόγο για την ματαιοδοξία του κόσμου τούτου και με ήρωα τον μυθικό Πολύφημο μας ξαναμαθαίνει και μας περιγράφει την πάλη για ερωτική έλξη, την αληθινή και ανιδιοτελή αγάπη, την ερωτική απογοήτευση και τα επώδυνα συναισθήματα που αυτή μπορεί να καταφέρει σε μία ευαίσθητη καρδιά. Γιατί η ομορφιά είναι μία έμφυτη λάμψη που λάμπει βαθιά στο φως της ψυχής και το εξωτερικό περίβλημα είναι μόνο αυτό που φαίνεται.

Το βιβλίο εμπεριέχει άλλες δύο μικρές ιστορίες την «Νεκυία βατράχων και ποντικών» και το «Βένουσμπεργκ». Αλληγορικές και παραβολικές και οι δύο ιστορίες. Η μία επικεντρώνεται στην ζήλια, τον φθόνο και τον αλληλοσπαραγμό, τον τόσο καταστροφικό μέσα από την σύγκρουση ποντικών και βατράχων, δηλαδή δύο ομάδων, δύο στρατοπέδων που όμως εκούσια και με σατανικό σχέδιο προσβλέπουν ο ένας την εξόντωση του άλλου. Οι κοινωνίες του τότε όπως και του σήμερα από αυτό το μικρόβιο της επικράτησης και της κυριαρχίας της μίας εις βάρος της άλλης κινδυνεύουν και όταν επιβουλεύεσαι το κακό του υποτιθέμενου εχθρού σου που στην πραγματικότητα είναι σύμμαχός σου αφού εσύ όπως και εκείνος μάχεσαι για την επιβίωση στην ίδια πλάση τότε η όλη αντιπαλότητα είναι ένα ανούσιο και επιβλαβές ατόπημα. Στην άλλη ιστορία, ο αββάς Παφνούτιος περιδιαβαίνει τόπους διάφορους, ταξιδεύει και γνωρίζει τον όσιο Ονούφριο, προσεύχεται και συνομιλεί με ανθρώπους ταλαιπωρημένους και κατανοεί πως ο κόσμος θα συνεχίζει να μάχεται ενάντια στα πάθη του και τα ελαττώματά του γιατί πάνω από όλα κατοικείται από ανθρώπους εύθραυστους και ευάλωτους στο ψέμα, την υπερβολή, την απιστία, την εκμετάλλευση. Άλλη μία ιστορία οδηγός για όλα αυτά που απασχολούν ιδωμένα όμως από την πλευρά ενός ιδιότυπου παραμυθιού με φιλοσοφική διάσταση.

«Οι άνθρωποι σέρνονται όπως οι οχιές στο καμμένο χωράφι. Δε χρειάζονται οδηγό, αλλά κάποιον να τους δείξει το είδωλό τους από ψηλά»

«Όταν κοιμούνται οι θνητοί, ένα χέρι πάνω τους σπάει πέτρες από το δέρμα του ουρανού. Έπειτα τις τρίβει στα δάχτυλά του και αυτή η σκόνη ονομάζεται όνειρο»

Το βιβλίο του Δημήτρη Καρακίτσου, Βένουσμπεργκ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Πρόζα - Thomas Bernhard: Κριτική βιβλίου
28.02.2017 10:17
Στο βιβλίο του Παλιοί δάσκαλοι ο εκ των κορυφαίων συγγραφέων της μεταπολεμικής περιόδου Thomas Bernhard καταθέτει με αγωνία και ευλάβεια τα εξής συγκλονιστικά: "Η τέχνη συνολικά δεν είναι, ναι, τίποτε άλλο παρά μια τέχνη επιβίωσης, το γεγονός αυτό δεν επιτρέπεται να το παραβλέψουμε, η τέχνη είναι η απόπειρα που κάνει συνέχεια με τρόπο συγκινητικό η διάνοια να τα βγάλει πέρα μ' αυτόν τον κόσμο και με τις αντιξοότητες του, πράγμα που, όπως ξέρουμε είναι δυνατόν μόνο αν χρησιμοποιήσουμε ψέμα και ψευδολογία, υποκρισία και αυτοεξαπάτηση".
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.