Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016
Βένουσμπεργκ - Δημήτρης Καρακίτσος: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 3 Φεβρουαρίου 2016 12:16
Βένουσμπεργκ - Δημήτρης Καρακίτσος: Κριτική βιβλίου

Στις τέσσερις ιστορίες του Καρακίτσου ξαναζούν μύθοι της αρχαίας ελληνικής και χριστιανικής παράδοσης αποδοσμένοι με έναν πολύ γλαφυρό και παραμυθένιο τρόπο.

Με μοναδική μανιέρα ξαναδιαβάζει επεισόδια των μύθων μας και μας κάνει να ξανανιώσουμε παιδιά. Παράλληλα καταφέρνει να μας μεταφέρει διδάγματα που προκύπτουν από τους μύθους και να μας προκαλέσει τον συλλογισμό και τον προβληματισμό. Ο αναγνώστης αναμφίβολα με την αφήγηση του συγγραφέα ξαναφλερτάρει με προσωπικότητες όπως ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πολύφημος αλλά και ο αββάς Πναφούτιος, φυσιογνωμίες που άφησαν εποχή με την διδασκαλία τους, την αφοσίωσή τους στον άνθρωπο και τις εγγενείς αδυναμίες του. Αυτή είναι άλλωστε και η αποστολή του Καρακίτσου εδώ, να μας μεταφράσει με τον δικό του τρόπο και να μας ερμηνεύσει κάποιες πτυχές της ζωής αυτών των δασκάλων έτσι όπως ο ίδιος αντιλαμβάνεται χωρίς να προσπαθεί να μιμηθεί ή να κλέψει. Δεν είναι εύκολο εξάλλου να αναβιώσεις τους μύθους έστω και υπό μορφή μικρών ιστοριών γιατί θέλει γνώση και τόλμη. Ο Καρακίτσος, ξαναπαίζει με το παρελθόν και την ιστορία, χτίζει τους χαρακτήρες των πρωταγωνιστών κερδίζοντας από την σοφία τους και με λόγο πολύ ευφυή και συναρπαστικό αφού τον ποτίζει με μία παιδική φρεσκάδα τον συνδυάζει με την ωριμότητα του συγγραφέα που βαδίζει σε ασφαλή λημέρια και δεν φοβάται να συναγωνιστεί με τα αναγνώσματά του.

Είναι σαφές πως και σε όλες τις ιστορίες κυριαρχεί το αέναο ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο, μία εμπειρία για τον αναγνώστη που ξαναπιάνει το νήμα από εκεί που το άφησε σε μικρότερη ίσως ηλικία μέσα από παιδικές αναγνώσεις και εμπειρίες. Ο Όμηρος με τον Ησίοδο που παρουσιάζονται σε μία από τις ιστορίες μοιάζουν τόσο οικείοι που θαρρεί κάποιος πως τους έχει μπροστά του να απαγγέλουν την ποίησή τους και να μαγεύουν με τον αληθινό  και επίκαιρο λόγο τους το κοινό που τους ακούει. Σαν να μην πέρασε μία μέρα από τότε που έγραψαν τα διαχρονικά γραπτά τους επανέρχονται να συμμετέχουν σε έναν διαγωνισμό ποίησης και με ευγενή άμιλλα δίνουν το δικό τους αγώνα για να πείσουν το κοινό να τους κρίνει με ισχυρό όπλο την ανταλλαγή ευφυολογημάτων σχετικά με την ζωή, την φιλία, τον θάνατο, την καθημερινή ενασχόληση με τα κοινά, τους θεούς. Γιατί όπως αναφέρεται στο κείμενο από τον Όμηρο: «Ένα όμορφο ποίημα δεν κάνει τίποτ’ άλλο απ’ το να διαβάζει τον κόσμο όπως θέλουν οι θεοί». Δεν έχει σημασία τελικά σε ποιον θα αποδοθεί ο τίτλος του νικητή και ποιος θα δαφνοστεφανωθεί, αυτό που μετράει είναι πως η ποίηση των δύο ανδρών θα γίνει νέκταρ και γλυκιά ιαχή για τους πολίτες που συγκεντρώθηκαν μαζικά στο βασίλειο του Γανύκτωρα για να τους θαυμάσουν και να αντλήσουν λίγο από την ιδιοφυία τους. Μεγάλη είναι η δύναμη του λόγου που σαν βρεθεί εις διπλούν να προσφέρεται, τότε λυγίζει κάθε νους από τον άνεμο σοφίας που σαλεύει και όλα τα παρασέρνει.

Σε άλλη ιστορία θα βρούμε τον Πολύφημο να εκλιπαρεί για την αγάπη της Γαλάτειας, μίας όμορφης κοπέλας που τον έχει σαγηνεύσει με την νεραιδένια της μορφή. Εκείνος για να την κερδίσει θα την συντροφεύει με λόγια τρυφερά, θα την ντύσει με της ψυχής του το τραγούδι που σκοπό έχει μόνο για εκείνη. Μόνος στο βουνό να ζητάει από εκείνη να τον ακούσει και εκείνη να τον απογοητεύει αφού δεν δίνει συνέχεια στον μελιστάλαχτο και ζαχαρένιο δάκρυ του, τον αστείρευτο ερωτικό του λόγο που είναι όλο αγάπη. «Φεγγαροπατούσα μου» θα την αναφωνήσει και «αυγερινέ μου» και εκείνη θα τον διώξει και θα τον περιφρονήσει σαν να είχε αυτιά μόνο για όλους τους άλλους ήχους της φύσης και σαν εκείνος να ήταν αόρατος ανάμεσα στα πλάσματα που υπάρχουν γύρω της. Παρ’όλα αυτά θα συνεχίσει να την παρακαλεί, να την κοντοζυγώνει και να την περιμένει να έρθει στην ουράνια αγκαλιά του μένοντας με την πίκρα της προσμονής για τον ανεκπλήρωτο έρωτα που ποτέ δεν του χαρίστηκε. Ακόμα και σε αυτήν την πολύ σύντομη ιστορία ο Καρακίτσος ξεδιπλώνει έναν σπαρταριστό λόγο για την ματαιοδοξία του κόσμου τούτου και με ήρωα τον μυθικό Πολύφημο μας ξαναμαθαίνει και μας περιγράφει την πάλη για ερωτική έλξη, την αληθινή και ανιδιοτελή αγάπη, την ερωτική απογοήτευση και τα επώδυνα συναισθήματα που αυτή μπορεί να καταφέρει σε μία ευαίσθητη καρδιά. Γιατί η ομορφιά είναι μία έμφυτη λάμψη που λάμπει βαθιά στο φως της ψυχής και το εξωτερικό περίβλημα είναι μόνο αυτό που φαίνεται.

Το βιβλίο εμπεριέχει άλλες δύο μικρές ιστορίες την «Νεκυία βατράχων και ποντικών» και το «Βένουσμπεργκ». Αλληγορικές και παραβολικές και οι δύο ιστορίες. Η μία επικεντρώνεται στην ζήλια, τον φθόνο και τον αλληλοσπαραγμό, τον τόσο καταστροφικό μέσα από την σύγκρουση ποντικών και βατράχων, δηλαδή δύο ομάδων, δύο στρατοπέδων που όμως εκούσια και με σατανικό σχέδιο προσβλέπουν ο ένας την εξόντωση του άλλου. Οι κοινωνίες του τότε όπως και του σήμερα από αυτό το μικρόβιο της επικράτησης και της κυριαρχίας της μίας εις βάρος της άλλης κινδυνεύουν και όταν επιβουλεύεσαι το κακό του υποτιθέμενου εχθρού σου που στην πραγματικότητα είναι σύμμαχός σου αφού εσύ όπως και εκείνος μάχεσαι για την επιβίωση στην ίδια πλάση τότε η όλη αντιπαλότητα είναι ένα ανούσιο και επιβλαβές ατόπημα. Στην άλλη ιστορία, ο αββάς Παφνούτιος περιδιαβαίνει τόπους διάφορους, ταξιδεύει και γνωρίζει τον όσιο Ονούφριο, προσεύχεται και συνομιλεί με ανθρώπους ταλαιπωρημένους και κατανοεί πως ο κόσμος θα συνεχίζει να μάχεται ενάντια στα πάθη του και τα ελαττώματά του γιατί πάνω από όλα κατοικείται από ανθρώπους εύθραυστους και ευάλωτους στο ψέμα, την υπερβολή, την απιστία, την εκμετάλλευση. Άλλη μία ιστορία οδηγός για όλα αυτά που απασχολούν ιδωμένα όμως από την πλευρά ενός ιδιότυπου παραμυθιού με φιλοσοφική διάσταση.

«Οι άνθρωποι σέρνονται όπως οι οχιές στο καμμένο χωράφι. Δε χρειάζονται οδηγό, αλλά κάποιον να τους δείξει το είδωλό τους από ψηλά»

«Όταν κοιμούνται οι θνητοί, ένα χέρι πάνω τους σπάει πέτρες από το δέρμα του ουρανού. Έπειτα τις τρίβει στα δάχτυλά του και αυτή η σκόνη ονομάζεται όνειρο»

Το βιβλίο του Δημήτρη Καρακίτσου, Βένουσμπεργκ, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.
Τρόποι να γυρίζεις σπίτι - Alejandro Zambra: Κριτική βιβλίου
08.09.2016 10:27
"Πάντα πίστευα πως δεν είχα αληθινές αναμνήσεις απ'τα παιδικά μου χρόνια͘ πως η ιστορία μου χωράει σε λίγες γραμμές͘ ίσως και σε μία σελίδα με μεγάλα γράμματα" αναφέρει κάπου ο Χιλιανός συγγραφέας Alejandro Zambra.