Ο Καρτέσιος είχε πει κάποτε πως το να διαβάζεις τα καλά βιβλία είναι σαν να συνδιαλέγεσαι με τους άριστους των περασμένων αιώνων. Ας πάρουμε όμως το νήμα της ιστορίας της φιλοσοφίας από τις απαρχές της, από την ίδια την Αρχαία Ελλάδα και τους φιλοσόφους της που έχουν τόσα να μας διδάξουν, όχι θεωρίες ακατανόητες αλλά απτές σκέψεις που θα μας βοηθήσουν στη βελτίωση της καθημερινής μας ζωής. Το παρόν εγχειρίδιο είναι μία πρώτης τάξεως ευκαιρία, μια προσφορά ζωής για να αντλήσουμε στοιχεία για την καθημερινότητά μας και να προσπαθήσουμε να απολαύσουμε τους καρπούς μιας ευζωίας που δεν είναι πάντα εύκολη να κατακτηθεί. Το βιβλίο αυτό είναι μια ανάσα ζωής μέσα από την γνώση που είναι ανεξάντλητη και σαφώς διαχρονική όπως θα μπορέσει να καταλάβει ο γνώστης αλλά και ο μη γνώστης. «Η ισχύς και η εξουσία συνοδεύονται σχεδόν πάντα από την αλαζονεία – το βλέπουμε και στις μέρες μας –, αλλά ο Μάρκος Αυρήλιος, αν και ήταν ο ισχυρότερος άνθρωπος του κόσμου στον καιρό του πρόβαλε ένα διαφορετικό πρότυπο: εκείνο του ηθικού ηγέτη, που θέτει την προσωπική του ισχύ στην υπηρεσία του λαού, εξυψώνει την αξία της ταπεινοφροσύνης, αδιαφορεί για τη δόξα, την υστεροφημία και τα πλούτη και θεωρεί καθήκον του να υπηρετεί τους άλλους» γράφει η Βασιλική Σιούτη στον πρόλογο.
Με τη σοφία, την εσωτερική γαλήνη και την πνευματικότητά του ο Μάρκος Αυρήλιος αποτελεί φάρο για μια καλύτερη ζωή
Ένας εκ των κορυφαίων στωικών της ρωμαϊκής εποχής, ο Μάρκος Αυρήλιος, με πνεύμα διδακτικό και με την σοφία που τον διακρίνει γράφει κατά τα διαλείμματα ανάμεσα στις μάχες, είναι ένας στρατηλάτης που φιλοσοφεί τη ζωή και συλλογιέται ελεύθερος. Καταγράφει της ψυχής του τις φωνές, τις αγωνίες και τις ανησυχίες έχοντας το βλέμμα στους θεούς, είναι ένας πρώιμος Χριστός και τα λόγια του είναι βάλσαμο. Ένας άλλος επίσης κορυφαίος στωικός, ο Σενέκας επιθύμησε να κατανοήσει τον σύγχρονο άνθρωπο και να δικαιολογήσει ομολογουμένως μια κακή ή ανόητη πράξη. Ο ίδιος υπήρξε άλλωστε θύμα οργής του αυτοκράτορα Καλιγούλα, ο οποίος και τον οδήγησε στην εξορία για να τον “συνετίσει”. Ο Σενέκας θα συγγράψει το Περί θυμού, όπου θα προσπαθήσει ο ίδιος να κατευνάσει τον ίδιο του τον θυμό, εκεί θα στοχαστεί πώς μπορεί να διαχειριστεί μία τέτοια κατάσταση και να μην γίνει θύμα της οργής του.
Ο Μάρκος Αυρήλιος ήταν αδιαμφισβήτητα ένας σπουδαίος στρατηλάτης, ένας σπουδαίος ηγέτης μα πάνω από όλα ένας σπουδαίος άνθρωπος και στοχαστής, από τους πολύ λίγους που πέρασαν από την ρωμαϊκή και την παγκόσμια ιστορία αν δει κανείς τι πρόσωπα παρέλασαν από τη θέση του αυτοκράτορα. Ο Μάρκος Αυρήλιος έλαμψε τόσο με την προσωπικότητά του όσο και με τις αρετές του και τις σκέψεις του, σκέψεις που μετέφερε στο χαρτί στα αρχαία ελληνικά. Είμαστε τυχεροί σήμερα εμείς οι αναγνώστες που έχουμε τη μοναδική δυνατότητα να διαβάζουμε τα απομνημονεύματά του ή καλύτερα την φιλοσοφία ζωής που πρέσβευε καθ’ όλη τη διάρκεια της πολυτάραχης ζωής του. Μελετητής των Αρχαίων Ελλήνων και των φιλοσόφων, ασπάστηκε πολλές από τις ιδέες εκείνες που τον εδραίωσαν ως έναν εκ των πιο εμβληματικών ιστορικών προσώπων όλων των αιώνων.
Ο Μάρκος Αυρήλιος ανήκε στην περίφημη σχολή των Στωικών, εκείνων δηλαδή που γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ζωής με έναν άλλο τρόπο, με υπομονή και με στωικότητα όπως συνηθίζουμε να λέμε σήμερα για να περιγράψουμε μια ανάλογη κατάσταση. Ο Μάρκος Αυρήλιος περιγράφει τις ανθρώπινες αδυναμίες, την τρωτότητα και τα πάθη του ανθρώπου της εποχής του, πάθη που απασχολούν σε ίσως διαφορετική μορφή και τον σύγχρονο άνθρωπο. Εξάλλου, μπορεί οι εποχές να αλλάζουν, αλλά οι άνθρωποι δεν αλλάζουν, διαπράττουν τα ίδια λάθη και οδηγούνται σε παρόμοιες συμπεριφορές. Καταγράφει της ψυχής του τις φωνές, τις αγωνίες και τις ανησυχίες έχοντας το βλέμμα στους θεούς, είναι ένας πρώιμος Χριστός και τα λόγια του είναι βάλσαμο. Σε αυτό το σημείο να αποδώσουμε συγχαρητήρια στην Ουρανία Ν. Τουτουντζή για την εύστοχη εισαγωγή της και την άρτια απόδοση στα ελληνικά.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η φιλοσοφία γίνεται αδιαμφισβήτητα το απαραίτητο εργαλείο για να αντιληφθούμε αλλιώς τη ζωή στο σύνολό της, τις χαρές και τις λύπες της. Μελετώντας φιλοσοφία δεν σημαίνει πως κινητοποιείται κάποιος αυτόματος μηχανισμός που μεταβάλλει με το πάτημα ενός κουμπιού τη διάθεση μας προς το καλύτερο, οδηγώντας μας στην ευδαιμονία από τη μια στιγμή στην άλλη. Είναι μια διαρκής διαδικασία προσπάθειας αλλαγής θέασης των πραγμάτων, ένας άλλος εναλλακτικός τρόπος που μόνο θετικά μπορεί να μας προσφέρει γιατί έτσι θα κατανοήσουμε το πραγματικό νόημα της ύπαρξής μας και της παρουσίας μας στον κόσμο. Οι στωικοί φιλόσοφοι μιλούν με παραδείγματα και μας βοηθούν ο καθένας με τον δικό του μοναδικό τρόπο να αντλήσουμε χαρές από την καθημερινότητά μας αποφεύγοντας έτσι τις δυσάρεστες στιγμές που μας επιβαρύνουν. Ο λόγος τους είναι καίριος και συνδράμουν τον άνθρωπο του τότε όπως και του σήμερα να χτίσει τείχη ανοσίας κατά της θλίψης.
Είναι ένα ταξίδι στον κόσμο του στοχασμού που σίγουρα θα συγκινήσει τον αναγνώστη και θα τον συνδράμει στην προσπάθεια για κατάκτηση μιας κάποιας ευδαιμονίας, συντροφιά με ένα τόσο μεστό σύγγραμμα. Πρόκειται για εμβληματικές προσωπικότητες που με την συμβολή τους ο καθένας και η καθεμία άνοιξαν ορίζοντες και διαμόρφωσαν με τη σκέψη τους και το έργο τους τον δικό τους προσωπικό ρόλο σε αυτό που ονομάζουμε σύγχρονη διανόηση και θέαση του κόσμου. Το βιβλίο, εξαιρετικά οικείο, απευθύνεται σε γνώστες και μη, σε μικρούς και μεγάλους, σε όλους εκείνους που διψούν για γνώση. Είναι στην πραγματικότητα μία επιχείρηση κατανόησης της ίδιας της ανθρώπινης φύσης και του κόσμου στον οποίο ζούμε. Η έκδοση των εκδόσεων Μίνωας ανήκει σε εκείνη την σειρά όπου πρωταγωνιστούν κείμενα διαχρονικά, πολύ θεμελιώδη για την ανθρώπινη σκέψη, βιβλία που μας χαρίζουν όχι μόνο την χαρά της ανάγνωσης αλλά και εκείνα τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να μην χάσουμε την επαφή μας με ιδέες που άλλαξαν τον κόσμο. Δική μας ευθύνη πλέον ως αναγνώστες να μην τα αφήσουμε στο περιθώριο αλλά να τα έχουμε ως εγχειρίδιο για μια καλύτερη ζωή.
Απόσπασμα από το βιβλίο:
«Με ένα πράγμα να τέρπεσαι και να νιώθεις ήρεμος, όταν περνάς από τη μια κοινωνική πράξη στην άλλη έχοντας πάντα στον νου σου το θεϊκό στοιχείο»
Διαβάστε επίσης:
Μάρκος Αυρήλιος – Τα εις εαυτόν: Βιβλίο με την εσωτερική πάλη ενός ηγέτη να παραμείνει ενάρετος
