Σάββατο, 25 Φεβρουαρίου 2017
Εν ονόματι - Αντώνης Σαμαράκης: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014 10:29
Εν ονόματι - Αντώνης Σαμαράκης: Κριτική βιβλίου

«Να φωνάξω θέλω ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός, η φτώχια, η πείνα, η ανεργία, ο ρατσισμός […] έκφραση ολοκληρωτισμού είναι, φασισμού. Γιατί όταν στερείς από τον άλλον τη δυνατότητα, το δικαίωμα να έχει απασχόληση, να βγάζει ένα κομμάτι ψωμί, τότε του στερείς το ίδιο το δικαίωμα στη ζωή».

Αντώνης Σαμαράκης.


Επανακυκλοφόρησε μόλις πριν από λίγες μέρες, από τις εκδόσεις Ψυχογιός, το τελευταίο μυθιστόρημα που άφησε ο Αντώνης Σαμαράκης με τίτλο «ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ». Ο Σαμαράκης καταγράφει την αγωνία που ταλανίζει την ψυχή του για όλα όσα απατηλά ‘ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ’ υπάρχουν στη ζωή μας και την δυναστεύουν, αλλοιώνοντας ή  καταργώντας τις προσωπικές μας αποφάσεις, τις αντιδράσεις και τις εκτιμήσεις μας. Το κείμενό του μοιάζει να είναι, περισσότερο από ποτέ, επίκαιρο σήμερα, τώρα που οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες της εποχής έχουν διαμορφωθεί με έναν τρόπο που ευτελίζει την ανθρώπινη υπόσταση και αποδυναμώνει τις συνειδήσεις.


Κι ενώ η λογοτεχνία δεν πρέπει να έχει διδακτικό χαρακτήρα αλλά κυρίως διαπλαστικό, ο αφηγηματικός κόσμος του Αντώνη Σαμαράκη παίρνει τις διαστάσεις ενός  δωματίου μέσα στο οποίο η συνείδηση ενός έφηβου διαπλάθεται αρνούμενη να ενστερνιστεί όλες εκείνες τις αντιφάσεις που βλέπει να γιγαντώνονται ολόγυρά του. Ο συγγραφέας, για μια ακόμη φορά τοποθετείται ξεκάθαρα απέναντι στη βαρβαρότητα του μεταπολεμικού κόσμου και στην αφοπλιστική απάθεια που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους. Με το λιτό τρόπο γλωσσικής εκφορά, που έχει επιλέξει στο έργο του, καταγράφει τους ψυχικούς κλυδωνισμούς ενός νέου παιδιού ενάντια σε ό,τι σταδιακά αποδομεί την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, σε ό,τι «στραγγαλίζει την ανθρώπινη προσωπικότητα» σε όλα τα «δήθεν» της εποχής που αφοπλίζουν τον άνθρωπο, σε ό,τι καταστρατηγεί την ανθρώπινη ελευθερία ή απλώς την κάνει ανίσχυρη και γι’ αυτό τελικά ακίνδυνη.


Οι προκηρύξεις που γεμίζουν την κυριολεκτική και μεταφορική νύχτα της πόλης, γραμμένες από τον έφηβο ήρωα του βιβλίου, πέφτουν κυριολεκτικά σαν εκρηκτικός μηχανισμός μέσα στις ναρκωμένες συνειδήσεις των κατοίκων και τις συνταράζουν. Λειτουργούν ως το κίνητρο της εξέγερσης και καλούν τους πολίτες αλλά και τους αναγνώστες αυτού του τεράστιου δημιουργού να δουν ξεκάθαρα, πως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν χάνεται, επειδή έτσι επιβάλλει ένα παγκόσμιο κοινωνικοπολιτικό Σύστημα εξουσιών, αλλά επειδή εμείς οι ίδιοι αφομοιωνόμαστε σ’ αυτό, ακολουθώντας όλα εκείνα τα «ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ» που μας καλλιεργεί την ίδια στιγμή που μας αλυσοδένει στα γρανάζια του.


«Εάν επιθυμεί να παραμείνει ζωντανός ο επαναστατικός νους πρέπει να επιστρέψει στις πηγές της εξέγερσης και να αντλήσει την έμπνευσή του από το μοναδικό σύστημα σκέψης που παραμένει πιστό στην προέλευσή του• τη σκέψη που αναγνωρίζει τα όρια», γράφει ο Αλμπέρ Καμύ, συνοψίζοντας σε μια μόνη φράση την προσωπική του ιδεολογία περί ελευθερίας και ο Αντώνης Σαμαράκης έρχεται να συμπληρώσει: «Αλίμονο στον νέο των είκοσι χρόνων που δεν είναι επαναστάτης, που δεν είναι εξεγερμένος» και συνεχίζει: «΄Η θα διαλέξεις τη σιωπή για να μη χάσεις τη βολή σου, την ησυχία σου, ή θα αντιδράσεις, θα αντισταθείς, θα αγωνιστείς σε όλα αυτά τα αποτρόπαια, τα εφιαλτικά που γίνονται για σένα, υποτίθεται, αλλά χωρίς εσένα.


– Θα μιλήσω. Η σιωπή είναι φυγή, λιποταξία.
– Καλά πάμε. Η σιωπή, η αδιαφορία, η απάθεια αντίκρυ στη θέα του κόσμου μας δεν ταιριάζει σ’ ένα παιδί, σ’ έναν νέο όπως εσύ.
– Θα διαλέξω την ελευθερία να πω όχι, αρνούμαι θα πω σ’ αυτήν την απάνθρωπη ανθρωπότητα!»


Ο Σαμαράκης για μια ακόμη φορά εκφράζει τον σπαραγμό του απέναντι στο καφκικό αύριο που γιγαντώνεται στον κόσμο και θεωρεί μια βαθύτατη προσωπική αναγκαιότητα  να δείξει  τους ζοφερούς μηχανισμούς που δημιουργούν έναν απαράδεκτο μέλλον.


Ο Σαμαράκης αγωνιά για την πτώση των αξιών και της ηθικής και ο καταγγελτικός του λόγος, κοφτός, καταιγιστικός και ταυτόχρονα ευθύβολος, πλήττει την κρίση του αναγνώστη και την ακρωτηριασμένη του σκέψη. Από το «Ζητείται ελπίς» μέχρι και το «ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ» ο αναγνώστης του Σαμαράκη μπορεί να βρει τα συγγραφικά ίχνη μιας προσωπικής οδύνης που σηματοδοτεί, άλλοτε με σαρκαστικό και άλλοτε με ειρωνικό ύφος, αλλά πάντα με διορατικότητα και βαθιά συναίσθηση της κοινωνικής αποστολής της λογοτεχνίας, το φόβο του συγγραφέα.


Πρόκειται για ένα σθεναρό φόβο όχι μόνο μόνο απέναντι στην οργουελική διαμόρφωση της κοινωνίας αλλά κυρίως απέναντι στην ατομική απάθεια και αδιαφορία του πολίτη. Αυτός είναι ο ισχυρότερος φόβος του Σαμαράκη: η αποδόμηση της κοινωνικής ελευθερίας, αποτέλεσμα της έλλειψης ανησυχίας των ανθρώπων. Και μας το λέει ξεκάθαρα πως το μόνο που χρειάζεται για να αποφευχθεί αυτό είναι επαναφορά μας στην εφηβική ηλικία της σκέψης, στην αθωότητα της ανησυχίας, στην ελπίδα πως υπάρχουν τελικά πολίτες με «ιδιάζουσα ευαισθησία».


Το μυθιστόρημα του Αντώνη Σαμαράκη, με τίτλο Εν ονόματι, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός

Εκτύπωση
Περισσότερα
Μαύρο φυλαχτό - Βαγγέλης Μπέκας: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 10:12
Μια ηρωική εποχή επέλεξε να αναβιώσει στο νέο του βιβλίο ο Βαγγέλης Μπέκας. Μια εποχή, ταυτισμένη με την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και παράλληλα με τον αγώνα των Ελλήνων για την παλιγγενεσία και ταυτόχρονα την ανάκτηση της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας. Η ενδελεχής ιστορική έρευνα που έχει κάνει ο συγγραφέας παίζει ένα σπουδαίο ρόλο στην ολοκλήρωση αυτού του έργου και η συγκινητική κινηματογραφική της αποτύπωση μετατρέπει το βιβλίο σε μια κιβωτό καταγραφής της ιστορικής μνήμης που περιστρέφεται γύρω από την ηγετική φυσιογνωμία του βιβλίου, τον Μάρκο και όλους εκείνους τους ήρωες που δορυφορικά κινούνται γύρω του, όπως είναι ο Τζαβέλλας, η μάνα, η Ρίνα, η Δέσπω, η Ελένη κ.ά..
Μετά φόβου - Ελένη Πριοβόλου: Κριτική βιβλίου
24.01.2017 11:44
«Συχνά είναι πιο ασφαλές να είσαι αλυσοδεμένος από το να είσαι ελεύθερος», έγραφε, πριν από κάμποσα χρόνια, ο Κάφκα και η Ελένη Πριοβόλου, στο βιβλίο της «Μετά φόβου» υπογράφει μια ελεγεία για το φόβο της ελευθερίας, για την υποταγή των ονείρων και την εκδίκησή τους, για τις αυταπάτες και τις ψευδαισθήσεις που ποδηγετούν τη ζωή των ανθρώπων και κυρίως την προσωπική, οικογενειακή και κοινωνική τους ελευθερία.
33 Στροφές - Canek Sánchez Guevara: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 10:23
Με μια ευρηματική ιδέα ο Κανέκ Σάντσεζ Γκεβάρα διεισδύει στην Ιστορία μιας χώρας που πίστεψε στην ιδέα της επανάστασης και την πραγμάτωσε πριν από κάμποσα χρόνια, περιγράφοντας την τωρινή ζωή των κατοίκων της, την αίσθηση της απογοήτευσης μιας γενιάς και την ελπίδα της να ξεφύγει από τη ρουτίνα μιας χώρας που είδε τις προσδοκίες τα να γκρεμίζονται.
Ο Ελύτης στην Ευρώπη - Paola-Minucci, Χρήστος Μπιντούδης (επιμέλεια): Κριτική βιβλίου
19.12.2016 10:37
«Ο Ελύτης στην Ευρώπη». Πρόκειται για έναν μικρό τόμο που περιλαμβάνει σε επιμέλεια της Paola Maria Minucci και του Χρήστου Μπιντούδη τα Πρακτικά του οµώνυµου Συνεδρίου, που έγινε στο πανεπιστήμιο της Ρώµης το 2006 με αφορμή την συμπλήρωση τότε των δέκα χρόνων από τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη.
Ο κόσμος ο μικρός ό μέγας! - Οδυσσέας Ελύτης: Κριτική βιβλίου
28.11.2016 10:07
Με την αφορμή της συμπλήρωσης των είκοσι χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή κυκλοφόρησε από τις εκδ. Ίκαρος μια ποιητική ανθολογία με αποσπάσματα τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το πεζογραφικό. Στο πρώτο μέρος του καλαίσθητου αυτού τόμου τα αποσπάσματα είναι στην ελληνική γλώσσα και ακολουθούν αμέσως μεταφρασμένα στην αγγλική, γαλλική, ιταλική και ισπανική γλώσσα.
Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο - Άντονυ Μάρρα: Κριτική βιβλίου
03.11.2016 10:45
Μετά το εξαιρετικό πρώτο του βιβλίο, τον «Αστερισμό ζωτικών φαινομένων», ένα συγκλονιστικό έργο - που γνώρισε τον έπαινο κριτικών και αναγνωστών παγκοσμίως - για τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της κοινωνικής ηθικής και τις αξίες που προσπαθούν να επιβιώσουν, ενώ πνίγονται στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας, ο Άντονυ Μάρρα επιστρέφει με το εμβληματικό «Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο», για να επιβεβαιώσει τη συγγραφική του δεινότητα και ταυτόχρονα να δικαιώσει όλους όσοι πίστεψαν από την αρχή, πως πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Αστερισμός ζωτικών φαινομένων - Άντονυ Μάρα: Κριτική βιβλίου
04.10.2016 13:51
Με το πρώτο του βιβλίο ο Άντονυ Μάρα υπογράφει ένα συγκλονιστικό έργο για τη βαρβαρότητα και τον πόλεμο, τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην μοιραία αποδυνάμωση της ηθικής μιας κοινωνίας, τις αξίες που αντιστέκονται πνιγμένες στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας. Ο νεαρός Αμερικανός συγγραφέας στήνει το μυθοπλαστικό του σύμπαν στην Τσετσενία και στους πολέμους που τη ρήμαξαν για να εντοπίσει εκεί τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιβιώνει ηθικά, πολιτισμικά και κυρίως συναισθηματικά, όταν η ζωή τον παγιδεύσει στη δίνη μιας δεινής μοίρας.