Η ιδέα για το Sonic Dances ήρθε σαν συνέχεια της καλλιτεχνικής μου αναζήτησης γύρω από την αισθητική της προσβασιμότητας και τις δυνατότητες μιας πολυαισθητηριακής προσέγγισης του χορού. Στo πρώτο μου έργο Re-call (Στέγη, 2020) πειραματίστηκα για πρώτη φορά με μία καλλιτεχνική προσέγγιση της ακουστικής περιγραφής. Πρόκειται για μία προφορική αφήγηση, η οποία περιγράφει τα οπτικά στοιχεία ενός έργου διευκολύνοντας την κατανόησή του από άτομα με οπτική αναπηρία και προσφέρεται συνήθως ως ένα επιπρόσθετο κανάλι ήχου, διαθέσιμο σε όσους/ες τη χρειάζονται, μέσω ασύρματων ακουστικών, χωρίς να ακούγεται στον χώρο της παράστασης. Στο Re-call αποφάσισα να ενσωματώσω αυτή την αφήγηση στην μουσική του έργου, ώστε να ακούγεται σε όλο το κοινό, ανεξαρτήτως αναπηρίας. Στο κείμενο αυτό περιέγραφα τι συμβαίνει πάνω στη σκηνή. Ένα από τα βασικά ερωτήματα το οποίο προέκυψε από αυτή τη διαδικασία ήταν το πώς θα περιγράψω τα οπτικά στοιχεία του έργου, χωρίς να επιβάλλω στο κοινό την υποκειμενικότητα του βλέμματός μου. Στο επόμενο έργο Phrases (Kampnagel, 2022) περιέγραψα τις σκηνικές δράσεις σε ένα εκτενές κείμενο, εστιάζοντας κυρίως στα στοιχεία εκείνα που δεν είναι ορατά, όπως για παράδειγμα το εσωτερικό του σώματος ή η ιστορία του θεάτρου. Σε συνεργασία με τον συνθέτη Άντη Σκορδή το κείμενο μελοποιήθηκε και μετατράπηκε σε τραγούδια με την φωνή της Κρίστια Μιχαήλ, τα οποία κυκλοφορούν στο ομώνυμο άλμπουμ Phrases. Αυτή η διασταύρωση του περιγραφικού, επιστημονικού λόγου με την μουσική διαμόρφωσε μία δραματουργία στο έργο που δεν προέκυπτε από το περιεχόμενο του κειμένου αλλά από την εκφορά του.
Στο Sonic Dances θέλησα να αφαιρέσω το εκτενές κείμενο περιγραφής και να χρησιμοποιήσω μία μόνο φράση προκειμένου να περιγράψω τη σκηνική δράση. Το ενδιαφέρον μου στράφηκε προς τον ήχο που κρύβουν τα στοιχεία μιας φράσης και το πως αυτός συνδέεται με το σώμα που την εκφέρει. Ήξερα ότι ήθελα να ασχοληθώ με τον ρυθμό και την φωνή και μέσω του Άντη γνώρισα τις διαφορετικές δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει η πολυρυθμία, η συνύπαρξη δύο διαφορετικών ρυθμών. Μιλήσαμε για την ιδέα της συμπύκνωσης της περιγραφής σε μια και μοναδική φράση και για το ενδιαφέρον μου να εστιάσω στην υλικότητά της. Καμία από τις τρεις χορεύτριες δεν έχει εξασκηθεί στο τραγούδι και αυτή ήταν μία ωραία πρόκληση για εμάς. Με την καθοδήγηση της Σοφίας Σαρρή δουλέψαμε μεθοδικά ώστε να νιώσουμε άνετα με την χρήση της φωνής διατηρώντας την ιδέα ότι αυτή είναι συνδεδεμένη με το σώμα και την κίνηση. Έτσι στο έργο η κίνηση και η φωνή αντιμετωπίζονται ισότιμα. Στόχος μας είναι η διαμόρφωση μιας πολυαισθητηριακής εμπειρίας, η οποία προσφέρει διαφορετικά σημεία πρόσβασης στο έργο και αμφισβητεί την κυριαρχία του οπτικού στην αναπαράσταση του χορού.
Ως κοινό σημείο πρόσβασης για όλα τα μέλη του κοινού θεώρησα το ρυθμό, καθώς μπορεί να εκφραστεί και να γίνει κατανοητός ταυτόχρονα οπτικά, μέσω της κίνησης, και ακουστικά, μέσω του ήχου. Μου άρεσε η ιδέα ότι ο ρυθμός είναι θεμελιωμένος στην εμπειρία του σώματος, έχει τη δύναμη, δηλαδή, να ενσωματώνεται, εμπλέκοντας κινητικά τους θεατές/ακροατές του, όπως συμβαίνει για παράδειγμα όταν κρατάμε ασυνείδητα τον ρυθμό με το πόδι σε μία συναυλία. Έτσι, έθεσα τον ρυθμό ως το βασικό μέσο για τη δημιουργία μιας εμπειρίας “ηχητικού χορού” όπου το κοινό μπορεί να προσλάβει τη χορογραφία μέσω πολλαπλών αισθήσεων: μπορεί τόσο να δει, όσο και να ακούσει τους ρυθμικούς σχηματισμούς.
Παράλληλα, συνεργάστηκα, με τον εικαστικό Βarba Dee και τον σύμβουλο προσβασιμότητας Philipp Wacker για τον σχεδιασμό υποτίτλων που φέρουν την χειρονομία του καλλιτέχνη διατηρώντας την ιδιότητα της προσβασιμότητας προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο, να συνδέσουμε το έργο και με το πεδίο της γλώσσας και της γραφής. Αναζητήσαμε τρόπους να συνδέσουμε την κίνηση με τη χειρονομία και την υλικότητα της γραφής. Προσκάλεσα την Ξένια και τη Χριστίνα να φανταστούμε μαζί πως μπορεί να μοιάζουν αυτές οι συλλαβές έξω από το χαρτί, στο σώμα και παράλληλα πως μπορούμε να διαχειριστούμε τον κενό χώρο γύρω μας σαν ένα αόρατο χαρτί στο οποίο τοποθετούμε τις συλλαβές, και άρα έχουμε μαζί τους μία σχέση αφής, τις ακουμπάμε. Έτσι αναρωτηθήκαμε ποιες κινήσεις θα μπορούσαν να αποδοθούν σε κάθε συλλαβή. Αυτή η αναλογία παρέμεινε αρκετά αφαιρετική και γρήγορα καταλάβαμε ότι οποιαδήποτε κίνηση, αν την συνδέσουμε με τη φωνή καθώς λέμε τη συλλαβή, μας κάνει! Έτσι, δεν με απασχόλησε ιδιαίτερα το ποιες ακριβώς θα ήταν αυτές οι κινήσεις· περισσότερο με ενδιέφερε να γεννούν μια αίσθηση αφής, προσκαλώντας το κοινό να τις “αισθανθεί”, και τελικά όλες μαζί να συγκροτούν μια φράση σε ροή, ανάλογη με εκείνη του λόγου. Με ενδιέφερε η ιδέα της πρακτικής ακρόασης της κίνησης τόσο στη σχέση που αναπτύσσουμε οι χορεύτριες μεταξύ μας, όσο και στη πρόσβαση που δύναται να δωθεί στον ήχο μέσω της κίνησης. Αναζήτησα ποια μπορεί να είναι η φωνή της κίνησης και ποια η κίνηση της φωνής και πως μπορεί το κοινό να φανταστεί ότι ακούει την φωνή βλέποντας την κίνηση, ή να φανταστεί την κίνηση ακούγοντας τη φωνή.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Το Sonic Dances θα λάβει χώρα από τις 5 έως τις 8 Μαΐου 2025 στη ΦΙΑΤ (Φαλήρου 97, Κουκάκι).
Η παράσταση επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού, το Behörde für Kultur und Medien – Hamburg, το Ίδρυμα Hamburgische Kulturstiftung, το Ίδρυμα Claussen-Simon-Stiftung και το Scheherazade Stiftung.
Η παράσταση υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου, το Goethe-Institut Athen, το FLUX Laboratory Athens μέσω καλλιτεχνικής φιλοξενίας και την ARTWORKS.
Photo Credit: Γιώργος Αθανασίου
Διαβάστε επίσης:
Sonic Dances: Ένα έργο για την ηχώ, την αντήχηση και τη δόνηση στο ΦΙΑΤ
