Τα «Ανεξάρτητα Κράτη» είναι για μένα μια παράσταση που, ενώ ξεκινά από ένα συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός τελικά, δεν περιορίζεται καθόλου σε αυτό. Με αφετηρία την Ελλάδα της μεταπολίτευσης, φωτίζει έναν ολόκληρο μηχανισμό εξουσίας, διαπλοκής, κοινωνικών συμβάσεων και ανθρώπινων σχέσεων. Έναν κόσμο όπου η αλήθεια δεν είναι πάντα αυτονόητη, η ελευθερία δεν είναι δεδομένη και η ανεξαρτησία συχνά αποδεικνύεται μια πολύ πιο σύνθετη υπόθεση από όσο θέλουμε να πιστεύουμε.
Μέσα σε αυτόν τον κόσμο συναντάμε τη Βίκυ Πολέντα, την ηρωίδα που υποδύομαι. Μια γυναίκα που εργάζεται ως αστρολόγος σε μία από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της εποχής, σύζυγος ενός ισχυρού δημοσιογράφου, μητέρα, εργαζόμενη, μια γυναίκα που μοιάζει να τα προλαβαίνει όλα. Και εκεί θεωρώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της. Η Βίκυ είναι μια γυναίκα που έχει μάθει να επιβιώνει μέσα σε ένα περιβάλλον που της επιτρέπει να υπάρχει, αρκεί να γνωρίζει τα όριά της. Μπορεί να εργάζεται, να προσφέρει οικονομικά στην οικογένειά της, να φροντίζει τα παιδιά της, να έχει μια θέση μέσα σε έναν μεγάλο δημοσιογραφικό οργανισμό, αλλά δεν της αναγνωρίζεται πραγματικά το δικαίωμα να συμμετέχει στον χώρο όπου διαμορφώνονται οι αποφάσεις και η πολιτική σκέψη. Αυτά, όπως φαίνεται, παραμένουν ανδρική υπόθεση.
Δεν βλέπω τη Βίκυ ως μια απλοϊκή ή αφελή γυναίκα. Αντίθετα, πιστεύω πως έχει αναπτύξει τους δικούς της μηχανισμούς άμυνας. Έχει καταλάβει πώς λειτουργεί ο κόσμος γύρω της και έχει επιλέξει, ή ίσως αναγκαστεί, να κινηθεί μέσα σε αυτόν με τους όρους που της επιβάλλονται. Πίσω από την ανεπιτήδευτη συμπεριφορά της, την καθημερινότητά της και την εικόνα που παρουσιάζει στους άλλους, υπάρχει μια γυναίκα με εμπειρίες, πληγές, επιθυμίες και μια προσωπική ιστορία που δεν είναι απαραίτητα ορατή. Υπάρχει και η ανάγκη της να προστατεύσει τον εαυτό της, να συνεχίσει να υπάρχει και να μη χάσει όσα έχει καταφέρει να διατηρήσει.
Ως Βασιλική, δεν μπορώ να την αντιμετωπίσω από απόσταση. Δεν νομίζω ότι οι άνθρωποι είμαστε ποτέ ένα πράγμα μόνο. Ούτε πιστεύω ότι οι γυναίκες που συμβιβάζονται είναι απαραίτητα γυναίκες που δεν αντιλαμβάνονται την καταπίεσή τους. Κάποιες φορές ο συμβιβασμός είναι ένας τρόπος επιβίωσης. Άλλες φορές είναι μια συνθήκη που έχει γίνει τόσο οικεία, ώστε δυσκολεύεσαι ακόμη και να φανταστείς τον εαυτό σου έξω από αυτήν. Αναγνωρίζω στη Βίκυ κομμάτια μιας γυναικείας εμπειρίας που δεν μου είναι ξένη. Και αυτό είναι ίσως το πιο συγκινητικό αλλά και το πιο δύσκολο κομμάτι της προσέγγισής της.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!

Η θέση της γυναίκας μέσα στο έργο δεν αφορά μόνο τη δεκαετία του ’70. Φυσικά, έχουν αλλάξει πολλά από τότε. Οι γυναίκες διεκδίκησαν δικαιώματα, κατέκτησαν επαγγελματικούς χώρους, απέκτησαν μεγαλύτερη ορατότητα και ελευθερία επιλογών. Όμως αναρωτιέμαι πόσο βαθιά έχουν αλλάξει οι αντιλήψεις που καθορίζουν τη θέση τους. Πόσες φορές ακόμη χρειάζεται μια γυναίκα να αποδείξει ότι αξίζει να βρίσκεται σε έναν χώρο; Πόσες φορές η γνώμη της αντιμετωπίζεται ως λιγότερο σημαντική, η φιλοδοξία της ως απειλή και η προσωπική της ζωή ως κάτι που οφείλει να διαχειρίζεται παράλληλα με όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις της; Η ανισότητα δεν εξαφανίζεται απαραίτητα όταν αλλάζουν οι νόμοι ή οι εποχές. Συχνά απλώς αλλάζει μορφή.
Αυτό που με ενδιαφέρει ιδιαίτερα στην παράσταση είναι ότι δεν απομονώνει το ζήτημα της γυναικείας θέσης από το ευρύτερο πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον. Η εξουσία δεν ασκείται μόνο από τους θεσμούς. Αναπαράγεται μέσα στις σχέσεις, στις επαγγελματικές ιεραρχίες, στην οικογένεια, στις μικρές καθημερινές συμπεριφορές, ακόμη και σε όσα επιλέγουμε να μη σχολιάσουμε. Η σιωπή, πολλές φορές, γίνεται ένας τρόπος να συντηρείται μια κατάσταση.
Και νομίζω πως εκεί συναντιέται η παράσταση με τον σημερινό θεατή. Δεν χρειάζεται να έχει ζήσει την εποχή που περιγράφουμε για να αναγνωρίσει τις συνθήκες. Η διαπλοκή, η χειραγώγηση της ενημέρωσης, η αυθαιρεσία της εξουσίας, ο αποκλεισμός και η ανάγκη ενός ανθρώπου να ακουστεί δεν ανήκουν στο παρελθόν. Είναι ζητήματα που εξακολουθούν να μας αφορούν. Με συγκινεί ιδιαίτερα όταν αντιλαμβάνομαι ότι κάποιος θεατής αναγνωρίζει στη Βίκυ ή σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο της παράστασης ένα κομμάτι της δικής του ζωής. Όταν η ιστορία που παρακολουθεί δεν μένει στη σκηνή, αλλά βρίσκει έναν τρόπο να περάσει μέσα του.
Δεν θα ήθελα ο θεατής να φύγει από τα «Ανεξάρτητα Κράτη» έχοντας απλώς μια απάντηση για το τι συνέβη τότε. Θα ήθελα να φύγει με ερωτήματα για το τι συμβαίνει σήμερα. Για το πόσο ανεξάρτητοι είμαστε πραγματικά, πόσο ελεύθεροι να μιλήσουμε, να επιλέξουμε, να αμφισβητήσουμε, να υπάρξουμε χωρίς να χρειάζεται διαρκώς να αποδεικνύουμε ότι δικαιούμαστε τη θέση μας.
Για μένα, η Βίκυ δεν είναι απλώς μια γυναίκα μιας άλλης εποχής. Είναι μια υπενθύμιση ότι πίσω από τις κοινωνικές ταυτότητες και τους ρόλους που μας ανατίθενται υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να βρουν τον δικό τους χώρο. Και ίσως η πραγματική ανεξαρτησία να αρχίζει ακριβώς από τη στιγμή που αναγνωρίζουμε όσα μας περιορίζουν και αποφασίζουμε να μην τα θεωρούμε πια αυτονόητα.
Κεντρική εικόνα θέματος: Βασιλική Διαλυνά – Photo Credit: Κώστας Γωγοβίτης
Διαβάστε επίσης:
Ανεξάρτητα Κράτη, σε σκηνοθεσία Γιώργου Παλούμπη για 3ο χρόνο στο Θέατρο Χώρα
Κριτική Θεάτρου | «Ανεξάρτητα Κράτη», στο Θέατρο Χώρα
Θέατρο του Νέου Κόσμου: Οι παραστάσεις της σεζόν 2026-27