Η ομαδική έκθεση ΓΑΙΑ/GAIA διερευνά την έννοια της Γης ως μυθολογικής, φυσικής και πολιτισμικής οντότητας. Αναπτύσσει δύο παράλληλες ιστορίες που διασταυρώνονται σε ένα κοινό πεδίο προβληματισμού: τη σχέση του ανθρώπου με τον φυσικό κόσμο και τις συνέπειες της διαρκώς εντεινόμενης διατάραξης αυτής της σχέσης. Πρόκειται για τη δεύτερη περιοδική έκθεση που παρουσιάζει το Μουσείο Γαΐτη – Σίμωσι για το 2026, σε επιμέλεια του Γιάννη Μπόλη, η οποία πραγματοποιείται με την υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.
Αφετηρία της έκθεσης αποτελεί η Γαία (Γη), η πρωταρχική θεότητα της ελληνικής κοσμογονίας. Στη Θεογονία του Ησιόδου, η Γαία αναδύεται μαζί με το Χάος και τον Έρωτα ως μία από τις πρώτες δημιουργικές δυνάμεις του σύμπαντος. Γεννά τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο, ενώ οι απόγονοί της προσωποποιούν τα στοιχεία, τις δυνάμεις και τους ρυθμούς του κόσμου. Ως αρχετυπική μορφή της Μεγάλης Μητέρας, υπερβαίνει τα όρια της ελληνικής μυθολογίας· εμφανίζεται σε μύθους διαφορετικών πολιτισμών, εκφράζοντας την αδιάσπαστη ενότητα ζωής, φύσης και δημιουργίας. Η Γαία παραπέμπει σε μια εποχή κατά την οποία οι άνθρωποι συνδέονταν διαφορετικά με το περιβάλλον τους, σε μια θεά που χάνεται στα βάθη του χρόνου, που καθορίζει τα στοιχεία και τις δυνάμεις της φύσης.
Η έκθεση κινείται στο μεταίχμιο δύο ιστοριών που εξελίσσονται ταυτόχρονα και καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον πλανήτη και το μέλλον του. Η πρώτη ιστορία είναι γνώριμη και σαφής, χωρίς όμως να μπορούμε να προβλέψουμε τις συνέπειές της. Αναφέρεται σε έναν σπαρασσόμενο κόσμο, στον οποίο μια από τις πολλές σχέσεις του ανθρώπου που έχουν ολοκληρωτικά διαταραχθεί είναι και η σχέση του με τη φύση. Μια σχέση που φέρει όλες τις πληγές της ανθρώπινης παρέμβασης και αδιαφορίας, της αλόγιστης εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, της απώλειας της βιοποικιλότητας, των κοσμοϊστορικών αλλαγών λόγω κλιματικής αλλαγής. Αυτή είναι η πρώτη αφήγηση, μια ιστορία που κορυφώνεται τις τελευταίες δεκαετίες.
Η δεύτερη ιστορία είναι εκείνη της Γης ως ενός απρόβλεπτου και αδυσώπητου, μη ελεγχόμενου, συστήματος με τους δικούς του νόμους, συμπεριφορές και αντιδράσεις απέναντι στις «επιθέσεις» από τον άνθρωπο. Είναι μια ιστορία σε εξέλιξη που, ωστόσο, μοιάζει ασαφής για την κατάληξη και τις συνέπειές της. Η έννοια της Γης βρίσκεται στον πυρήνα των έργων της έκθεσης – έργα που αναφέρονται συμβολικά σε αρχέγονες και υπερβατικές δυνάμεις, σε προαιώνιους μύθους και σύγχρονες πραγματικότητες, που αποτυπώνουν την τραυματική εμπειρία, τον «αφύσικο» και «παράδοξο» διαχωρισμό ανθρώπου-φύσης, που επικεντρώνονται σε έννοιες όπως της γέννησης, της ζωής και του θανάτου, της βίας και της καταστροφής, που μιλάνε για την επιτακτική ανάγκη μιας νέας συνείδησης και αυτογνωσίας, μιας διαφορετικής πορείας.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η επιλογή των Κυκλάδων και ειδικότερα της Ίου ως τόπου παρουσίασης της έκθεσης προσδίδει στη θεματική της ένα επιπλέον επίπεδο νοήματος. Οι Κυκλάδες αποτελούν ένα τοπίο όπου η παρουσία της Γης γίνεται άμεσα αισθητή μέσα από τη γεωμορφολογία, τα πετρώματα, το έντονο φως και τη διαρκή συνάντηση στεριάς και θάλασσας. Από τους προϊστορικούς πολιτισμούς του Αιγαίου έως σήμερα, τα νησιά διαμορφώνουν μια ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον, μια σχέση που συνδέεται με τη μνήμη, την επιβίωση, τη δημιουργία και τη μεταμόρφωση. Στις Κυκλάδες, η Γαία δεν αποτελεί μόνο μυθολογική μορφή, αλλά μια βιωμένη πραγματικότητα που εγγράφεται στο ίδιο το τοπίο και στην πολιτισμική ταυτότητα του τόπου.
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Γιώργος Αλεξανδρίδης, Δημήτρης Αληθεινός, Αννίτα Αργυροηλιοπούλου, Βασίλης Βασιλακάκης, Μπάμπης Βενετόπουλος, Ράνια Εμμανουηλίδου, Κατερίνα Ζαχαροπούλου, Αντιγόνη Καββαθά, Άρης Κατσιλάκης, Αλέξανδρος Μαγκανιώτης, Θάνος Μακρής, Πάνος Ματθαίου, Δημήτρης Μεράντζας, Μάνια Μπενίση, Φανή Μπουντούρογλου, Νουράκο (Φανούρης Μωραΐτης), Βάνα Ξένου, Κωνσταντίνος Πάτσιος, Νατάσσα Πουλαντζά, Νίκος Τρανός, Γιώργος Τσεριώνης, Ιφιγένεια Σδούκου, Δανάη Στράτου, Δημήτρης Φουτρής, Γιώργος Χατζησπύρου (Looper), Λία Ψωμά
Κεντρική φωτογραφία θέματος: Νίκος Τρανός, Από την εγκατάσταση Terrain (στομίδα για άλογα – χαλινάρι), 2015-2026, υαλωμένος άργιλος, μεταβλητές διαστάσεις
