Η έκθεση «Συνεκτικά Δίκτυα» πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ του Δήμου Αθηναίων (This is Athens – City Festival) με την υποστήριξη του Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας Δήμου Αθηναίων (ΟΠΑΝΔΑ), σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης και μουσειολόγου Βάσιας Μαγουλά.
Η έκθεση περιλαμβάνει έργα διαφορετικών μέσων όπως χαρακτικά, εγκαταστάσεις και επίπεδα γλυπτά από εμβληματικές θεματικές ενότητες από τη δεκαετίες του 1980 και του 1990 έως τις πιο πρόσφατες της Δήμητρας Σιατερλή. Τα έργα της εστιάζουν στην επιτακτική ανάγκη σύνδεσης του ανθρώπου με τη φύση και το αρχέγονο, καθώς και την ευθύνη του να αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συλλογικού δικτύου.
***
-Γιατί πιστεύετε ότι είναι σημαντική η επανασύνδεση με τη φύση και το αρχέγονο;
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Αν αληθεύει το ότι, ως ανθρώπινα όντα, είμαστε ένα μέρος της φύσης κι ένα μικρό-ελάχιστο κομμάτι μέσα σύμπαν, το να διαφυλάξουμε αυτή μας την ιδιότητα και την σύνδεσή μας με τη μήτρα μας σε μια εποχή απανθρωπισμού, όπως η παρούσα, γίνεται επιτακτικό κατα τη γνώμη μου. Η σύνδεση με το αρχέγονο λειτουργεί σαν ένας τρόπος αναγνώρισης και ιχνηλάτησης της πραγματικής μας ταυτότητας, κάτι σαν να αναγνωρίζουμε, ποιά είναι η μάνα που μας γέννησε.
-Πόσο εύκολη είναι η επανασύνδεση με τη φύση και το αρχέγονο στην εποχή της ψηφιακής πραγματικότητας;
Νομίζω ότι η πραγματική σύνδεση με τη φύση και το αρχέγονο δεν έχουν ποτέ εκλείψει από το ανθρώπινο DNA. Όπως συμβαίνει με όλα αυτά τα οποία είναι σημαντικά και ζητούμενα για την καθεμιά και τον καθένα μας, είναι ανάγκη να αναζητήσουμε τους τρόπους για να κρατήσουμε αυτή, την πραγματική μας ταυτότητα και να την διαφυλάξουμε. Μπορούμε να αρνούμαστε κάθε εύκολη λύση που μας διευκολύνει στη στιγμή αλλά δεν αφήνει τον εγκέφαλό μας να είναι σε εγρήγορση. Να διεκδικούμε την αναλογική διάσταση των πραγμάτων και των καθημερινών διαδικασιών στη ζωή μας, σαν μια σημαντική και αναγκαία παράμετρο, πλάι στην ψηφιακή πραγματικότητα. Να διαφυλάξουμε τη φύση από κάθε εκμετάλλευση που υπερβαίνει τα μέτρα και τα όρια των αναγκών μας. Να κρατήσουμε γερά ότι γνωρίζουμε και θεωρούμε ως αυθεντικό. Τέλος, θεωρώ ιδιαίτερα αναγκαίο, να προσπαθούμε να ελέγχουμε – στο μέτρο του δυνατού – εκείνους που ελέγχουν το παρόν και το μέλλον μας τεχνολογικά και αν μην αφηνόμαστε έρμαιοι στις επιλογές τους.
-Στην έκθεση βλέπουμε ιστούς φτιαγμένους με διαφορετικά υλικά. Τι σημαίνει για σας ο ιστός και πώς διαφοροποιείται το νόημά του ανάλογα με το υλικό;
Στην εικαστική μου διαδρομή, άρχισα να ασχολούμαι με τον ιστό της αράχνης απο το 1983. Από τότε, ακολουθώντας τα βήματα της αράχνης προσπαθώ να απλώσω ανάλογα εικαστικά δίχτυα. Ψάχνοντας, κάθε φορά, ανακαλύπτω νέες διαστάσεις και εννοιολογικές προβολές, αυτής της οργανικής αρχιτεκτονικής δομής, που ένα ασήμαντο μικρό ζώο, είναι ικανό να στήσει στον χώρο. Ακολούθησα τον μύθο-ύβρη της θνητής Αράχνης που προκαλεί την Αθηνά ως θεότητα και την ξεπερνά, τον ιστό ως υπαρξιακό νήμα αναζήτησης, τον ιστό ως πολεοδομική κάτοψη, τον ιστό ως παγίδα, τον ιστό ως δίκτυο διάχυσης πληροφοριών, ως δίκτυο αλληλεγγύης κι ακόμα άλλες προβολές. Ορίζω κάθε φορά το υλικό ανάλογα με την έννοια που ψάχνω να αποδώσω αλλά οπωσδήποτε και ανάλογα με τις διαστάσεις του χώρου που θα απλώνεται το έργο που αποφασίζω να δημιουργήσω. Έτσι έχω χρησιμοποιήσει χοντρά σχοινιά για μεγάλες εγκαταστάσεις στο δημόσιο χώρο αλλά και κλωστές ραπτικής σε πολύ μικρές εγκαταστάσεις. Τα δέρματα και τα υφάσματα σε περιπτώσεις που συνδέονται με την χαρτογράφηση και τη φύση, τα σύρματα όταν θέλω να δώσω πολυτιμότητα και ιδιαίτερη λάμψη στα πλέγματα.
-Ένας από τους ιστούς είναι χάλκινος. Φαίνεται πολύτιμος και καλεί τον θεατή να μπει και να κινηθεί μέσα του. Όταν όμως εγώ κινήθηκα μέσα του ένιωσα εγκλωβισμό και κίνδυνο πέρα από το δέος. Γιατί επιλέγετε αυτό το υλικό και ποιο είναι το ζητούμενο για σας;
Το 1995 σε μια ατομική παρουσίαση του έργου μου με βασικό άξονα τον ιστό της αράχνης ονομάτισα την έκθεση με το λεγόμενο του Πλάτωνα: «Ιστός ψυχοδιάβατος πλεκτάνην εαυτώ δαιδαλεύεται». Συχνά, η πολύτιμη όψη και τα λαμπερά καλέσματα του έξω κόσμου, μας μαγεύουν, μας ελκύουν και μας οδηγούν να εμπλακούμε σε λαβύρινθους έτσι που να εγκλωβιζόμαστε σε δίχτυα και νήματα που μόνοι μας έχουμε πλέξει. Είναι μια σήμανση για την ματαιοδοξία και τον υπαρξιακό αυτοεγκλωβισμό.
-Στο τέλος της έκθεσης εστιάζετε στις ανθρώπινες φιγούρες και στο «αρνητικό» τους είτε ως σκιά είτε ως μήτρα χαρακτικής. Γιατί σας ενδιαφέρει να φέρετε στο προσκήνιο το «αρνητικό»;
Η χαρακτική μήτρα σ’ενα μεγάλο μέρος του έργου μου εμφανίζεται ως αυτόνομο έργο. Δεν θα επέλεγα τον όρο «αρνητικό» αλλά θα μπορούσε και να είναι. Νομίζω ότι η σκιά είναι ένα τύπωμα του φωτός, ένα αντίτυπο όπως στην χαρακτική εκτύπωση.
Στο συγκεκριμένο έργο ΣΚΙΕΣ – παράταξη διάτρητων ξύλινων μορφών που ηλικιακά προσδιορίζονται ανάμεσα στο παιδί και τον έφηβο – αναφέρομαι, με έντονη συναισθηματική εμπλοκή μου, σ’όλα εκείνα τα παιδιά που δεν έχουν ένα μέλλον και που για τους περισσότερους από μας είναι απλά σκιές στην καθημερινότητα που βιώνουμε. Αναφέρομαι σε παιδιά όπως εκείνα των φαναριών που στέκονταν στις γωνίες των δρόμων της Αθήνας, στα παιδιά που πέφτουν θύματα εγκληματιών της εποχής μας, στα παιδιά της Παλαιστίνης… Τα σώματά τους υπάρχουν κι είναι διάτρητα, αφήνουν το φώς να περάσει ανάμεσα στα μάτια, στα χέρια και τα σκέλια τους κι οι σκιές τους διαγράφονται φευγαλέα στους τοίχους όπως και στη συνείδησή μας.
-Προσωπικά μου αρέσει που παρουσιάζετε τα χαρακτικά σας με τις μήτρες τους; Έχουν για εσάς, την ίδια δύναμη και αξία;
Η μήτρα είναι η μάνα, είναι ο τόπος γέννησης. Το έργο το δουλεύουμε, το χαράζουμε, το κόβουμε, πάνω στο ξύλο, τον ψευδάργυρο, τον χαλκό, τον σίδηρο, το λινόλεουμ. Εδώ, στην χαρακτική διαδικασία, η σχέση του εικαστικού αρχίζει και εξελίσσεται με το πρώτο αυτό υλικό, το υλικό της μήτρας. Είναι σχέση επίπονη, σχέση αναζήτησης και πειραματισμού, όσο με αφορά. Τα χαρακτικά αντίτυπα, τα τυπώματα, προκύπτουν μετά, αφού αυτή η σχέση με την χαρακτική μήτρα έχει ολοκληρωθεί. Με τα χαρακτικά αντίτυπα ξεκινά μια νέα σχέση, μια σχέση με το χρώμα, το χαρτί και το τύπωμα. Η χαρακτική αγκαλιάζει τις δύο διαστάσεις, θα έλεγα τις διαστάσεις ανάμεσα στην γλυπτική και τη ζωγραφική. Οπωσδήποτε η μήτρα και το αντίτυπό της ισοδυναμούν ως αξίες στο έργο μου. Τις προτείνω ισότιμα και συχνά αυτονομημένες.
Διαβάστε επίσης:
Δήμητρα Σιατερλή – Συνεκτικά Δίκτυα: Έκθεση στην Πινακοθήκη Δήμου Αθηναίων
