Πέμπτη, 8 Δεκεμβρίου 2016

Έλενα Μαρούτσου: Ποιός φοβάται τη Διακειμενικότητα

Έλενα Μαρούτσου: Ποιός φοβάται τη Διακειμενικότητα

Το κείμενο αυτό είναι ένα πακέτο εξηγήσεων. Ψέματα. Είναι η απολογία μου. Ούτε. Είναι ένα ξόρκι. Γράφτηκε για να ξορκίσει το φόβο που σπέρνει στο πέρασμά της η «διακειμενικότητα», μια λέξη κουμπωμένη μέχρι το λαιμό, που κρατάει ένα χάρακα και χτυπάει με αυτόν ελαφρά τον πίνακα. «Λοιπόν, με ποιο βιβλίο συνομιλεί εδώ ο συγγραφέας;» ρωτά τον αναγνώστη κατεβάζοντας μια στάλα τα πρεσβυωπικά γυαλιά στη μύτη.

Η «διακειμενικότητα» μαζί με τη «συνομιλία» είναι λέξεις αποστασιοποιημένες, αποστεγνωμένες, περισπούδαστες που μας κάνουν τις καμπόσες. Λένε στον αναγνώστη πώς να κρατάει σωστά το μαχαιροπίρουνο ενώ αυτός θέλει να πάρει στο χέρι το μπούτι της αφήγησης και να το ξεκοκαλίσει. Ο αναγνώστης θέλει την απόλαυση αδιαμεσολάβητη, σπαρταριστή, να τρέχουν τα ζουμιά της και καλά κάνει.

Γι αυτό κι εγώ, όταν διαβάζω πως στο κέντρο των Χυδαίων Ορχιδέων βρίσκεται η «διακειμενικότητα», σκιάζομαι. Μα θα μου πείτε, πώς γίνεται να έχει μπει σφήνα σε κάθε διήγημα ένα βιβλίο της παγκόσμιας λογοτεχνίας κι εσύ να διαπομπεύεις τη διακειμενικότητα; Μας κοροϊδεύεις; Ακούστε. Τα εν λόγω βιβλία δεν τα διάλεξα αυτοβούλως να τρυπώσουν στην αφήγηση . Τι εννοώ;

Παρέκβαση: τις προάλλες με πήρε ένας φίλος συγγραφέας τηλέφωνο. «Όλα υπέροχα», μου λέει, «όμως τι τις ήθελες τις διακειμενικές συνομιλίες και τα ρέστα;» «Τι εννοείς», του κάνω έτοιμη για καυγά. «Εννοώ, γιατί δε λες απλώς μια ιστορία, βρε αδερφέ;» Κουβέντα την κουβέντα πιάσαμε και τα δικά του. Έγραφε, λέει, ένα βιβλίο όπου ο πρωταγωνιστής έχει έναν σκύλο ώσπου στο τέλος ο σκύλος τον διαφεντεύει, σαν να αλλάζουν οι ρόλοι και γίνεται ο ήρωας σκύλος, αν κατάλαβα καλά. Κι επειδή ζωή δεν είναι μόνο τα βιβλία, άρχισε κι η εξομολόγηση για τα ερωτικά. Είχε μια σύντομη αλλά δυνατή περιπέτεια με μια κοπέλα. «Και γιατί έληξε;» θέλησα να μάθω. «Μου φερόταν σαν κατοικίδιο. Λες κι ήμουν ο σκύλος της», μου είπε.

Λήξη παρέκβασης. Αυτό ακριβώς εννοώ όταν λέω πως τα βιβλία δεν σφηνώθηκαν αυτοβούλως. Γνώμη μου είναι πως το βιβλίο του φίλου μου παρενέβη στον τρόπο που εκείνος αντιλαμβανόταν και στη συνέχεια αφηγούνταν τη συμπεριφορά της ερωμένης του. Κι αυτό είναι αναπόδραστο σε έναν κόσμο όπου η λογοτεχνία , αλλά και η τέχνη γενικότερα, καθρεφτίζει κι ερμηνεύει διαρκώς την πραγματικότητα με αποτέλεσμα ο τρόπος που τη βιώνουμε να είναι κι αυτός καθρέφτισμα ενός καθρεφτίσματος. Είδωλο ενός ειδώλου. Όταν βέβαια σπάει ο καθρέφτης στα χέρια σου, το αίμα είναι πραγματικό και αυτό το πραγματικό αίμα θέλω να πιστεύω πως ποτίζει τις Χυδαίες Ορχιδέες κι όχι το άχρωμο και άοσμο νερό της «διακειμενικότητας».   

Info: Η Έλενα Μαρούτσου γεννήθηκε το 1967 στην Αθήνα. Σπούδασε Ιστορία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Λογοτεχνία και τις Εικαστικές Τέχνες στο Reading University της Αγγλίας. Οι Χυδαίες ορχιδέες είναι το πέμπτο βιβλίο της. Έχουν προηγηθεί τα εξής: Του ύψους και του βάθους. Μικρές ιστορίες (Αλεξάνδρεια, 1998), Οι προδοσίες των ονομάτων, (Αλεξάνδρεια, 2004), Μεταξύ συρμού και αποβάθρας (Καστανιώτης, 2008 – Βραβείο μυθιστορήματος «The Athens Prize for Literature - περιοδικό (δε)κατα 2009») και ΤΟ ΝǾΗΜΑ (Κέδρος, 2010).

Φωτογραφία: Λίζη Πιστολά


* Αναδημοσίευση από το περιοδικό Culturenow Mag, τεύχος 35

Σχετικές ειδήσεις
Βάγια Κάλφα: Η περίφημη απουσία των ποιητών (και) σήμερα. Δύο σκέψεις
18.11.2016 17:12
Λέγεται πάλι τελευταία ότι αυτό που λείπει σήμερα είναι οι μεγάλοι ποιητές και ότι ποτέ δεν ηταν πιο δύσκολο να βρούμε αυτόν τον ένα που θα γράψει και θα ταράξει την εποχή του. Με άλλα λόγια, έχουμε πολλούς γραφιάδες, αλλά όχι πνεύματα. Παρα-λογοτεχνία ας πούμε παρά λογοτεχνία. Τι συμβαίνει όμως με την παρα-κριτική; Αυτή την κριτική που διαπιστώνει ότι εκδίδονται καμιά χιλιάδα συλλογές τον χρόνο και ότι καμιά δεν αξίζει το χρόνο της; Από την κριτική που έχει θέσει ένα κριτήριο από πριν (αν το έχει θέσει) και ακυρώνει ό,τι δεν ανταποκρίνεται σε αυτό;
Πέντε αστυνομικά μυθιστορήματα που θα σας συναρπάσουν
26.08.2016 11:51
Το αστυνομικό μυθιστόρημα που αξίζει να εκθειάζεται και το οποίο άλλωστε είναι αυτό που μένει στην λογοτεχνική ιστορία - γιατί έχει πολλές πιθανότητες να μείνει - είναι εκείνο που δεν αναλώνεται αποκλειστικά στην εξιχνίαση της όποιας δολοφονίας περιγράφει, αυτό δεν χρειάζεται εξάλλου και τόσο πολύ ταλέντο.
5 βιβλία που αξίζει να διαβάσετε φέτος το καλοκαίρι
19.07.2016 12:46
Κάθε καλοκαίρι δημιουργείται μία μεγαλύτερη διάθεση για διέξοδο μέσω της ανάγνωσης. Αυτή η διαδικασία ψυχαγωγίας αξίζει να έχει εγγυήσεις μιας και ο χρόνος είναι χρήμα. Τα παρακάτω βιβλία παρουσιάζουν το καθένα ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο ως προς την θεματολογία όσο και προς τη σημασία τους και αυτό γιατί είναι βαθιά ανθρώπινα, στέρεα ως προς την λογοτεχνική τους ποιότητα και προσφέρουν στον αναγνώστη πληροφορίες για πρόσωπα και πράγματα ενώ παράλληλα εγείρουν ερωτήματα και γεννούν συναισθήματα. Κάθε βιβλίο έχει επιλεγεί με την μέθοδο του μελισσοκόμου που επιθυμεί την καλύτερη δυνατή σοδειά μελιού.
Δημήτρης Σωτάκης: Λογοτεχνικός αυτισμός
13.01.2016 13:04
Εγκλωβισμένοι σε μια ταχύτητα χωρίς συνοχή και έναν ολοένα ασαφέστερο ρυθμό, η λογοτεχνική σοδειά του πραγματικού χρόνου που διανύουμε και εν τέλει η ζωή ενός συγγραφέα, μού μοιάζει σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, με μια αρένα μιας αδιευκρίνιστης κοσμικής μάχης.
Ρέα Βιτάλη: Ενδιαφέρουσες χώρες οι άνθρωποι
17.12.2015 17:06
Τήνος. Πού ακριβώς; Αδύνατο να θυμηθώ. Ίσως γιατί οι λέξεις που ακολούθησαν, διέγραψαν τον τόπο. Άλλωστε ότι ακολούθησε ήταν εξω-στεριανό, ήταν ουράνιο. Όπως οι μοιραίες συναντήσεις. «Να δω, εσάς, ποιος θα σας γράψει τη βιογραφία σας;» τον ρώτησα ενώ μέσα μου αναρωτιόμουν πώς πήρα αυτό το θάρρος. Κι ήρθε ένα «Εσύ» που με εξανάγκασε να ανοιγοκλείσω τα βλέφαρα των ματιών μου σαν εκείνες τις πορσελάνινες κούκλες που κατοικούν πια σκονισμένες μόνο σε καταστήματα με αντίκες. Άκουσα καλά; Το εννοούσε; Πώς το χειρίζομαι; «Πότε ξεκινάμε;», «Αύριο».