Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017
Αντίο, Σικάγο - William Riley Burnett: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2016 09:58
Αντίο, Σικάγο - William Riley Burnett: Κριτική βιβλίου

«Είναι ο πιο σημαντικός συγγραφέας στην ανάδειξη του εγκληματία ως εμβλήματος μίας εποχής» θα μας πει η George Grella στα πλαίσια τόμου αφιερωμένου στους συγγραφείς αστυνομικού μυθιστορήματος, το οποίο θα βρούμε στο τέλος του βιβλίου. Και προσθέτει: «Έδωσε μερικές από τις πιο δυναμικές και ταιριαστές μεταφορές για τη ζωή στην Αμερική του 20ου αιώνα».

Πράγματι, οι επισημάνσεις είναι απόλυτα ορθές αφού ο αναγνώστης μέσα από τον «μπερνετικό» κόσμο ανακαλύπτει, γνωρίζει και παρακολουθεί τις εξελίξεις ενός κόσμου σαθρού, βρώμικου και διεφθαρμένου στην πόλη του Σικάγο στις αρχές και τα τέλη του 1920. Σε αυτή την πόλη, που οι έντονοι ρυθμοί ποτέ δεν σταματούν και οι αποκαλύψεις για εγκλήματα και δολοφονίες δίνουν και παίρνουν, αστυνομικοί υπάλληλοι, επικίνδυνοι κακοποιοί μικρότερου ή μεγαλύτερου βεληνεκούς συνυπάρχουν και αντιμάχονται σε ένα πεδίο δράσης που δεν έχει όρια και φραγμούς. Και όλα αυτά λίγο πριν το κραχ του 1929, που συγκλόνισε συθέμελα την αμερικανική κοινωνία στο σύνολό της και άλλαξε άρδην τα δεδομένα τόσο στο Σικάγο όσο και ανά την αμερικανική επικράτεια. Όπως πάλι αναφέρει εύστοχα η Grella «ο κόσμος του Μπερνέτ δείχνει την εξαιρετική διεισδυτική ματιά με την οποία είδε τη χώρα και την εποχή του».

Η ιστορία που ο Μπερνέτ αποκαλύπτει εδώ έχει πολλά κοινά στοιχεία με την κλασική λογοτεχνία από την οποία και ο ίδιος αντλεί έμπνευση όπως χαρακτηριστικά δηλώνει σε μία συνέντευξη του. Στο επίμετρο που έχει επιμεληθεί ο Ανδρέας Αποστολίδης διαβάζουμε από τα χείλη του: «Παρ’ότι λένε ότι τα έργα μου έχουν ανάγλυφη την επίδραση του Χεμινγουέι, επηρεάστηκα πολύ λίγο απ’αυτόν. Κυρίως επηρεάστηκα από Ευρωπαίους συγγραφείς τους οποίους διάβασα από μετάφραση… Το προσωπικό μου ύφος σφυρηλατήθηκε μέσω μακρόχρονης μελέτης του Μεριμέ, του Φλωμπέρ και του Μωπασάν. Επίσης, του Πίο Μπαρόχα, ενός Ισπανού συγγραφέα που δεν χαίρει εκτίμησης σε αυτή τη χώρα, και του Τζοβάνι Βέργκα, ενός ελάχιστα γνωστού Ιταλού συγγραφέα του οποίου το μυθιστόρημα Maestro Don Gesualdo είναι το καλύτερο ρεαλιστικό μυθιστόρημα που έχει γραφεί και του οποίου τα διηγήματα είναι καλύτερα από του Τσέχωφ και του Μωπασάν». Ως προς το τελευταίο δεν είμαι απόλυτα σύμφωνος αλλά το βέβαιο είναι πως το Αντίο, Σικάγο είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που έχει ως κύριο γνώρισμα την ίντριγκα, την δημιουργία υπόγειας και αυτοτροφοδοτούμενης σκοτεινής ατμόσφαιρας και βέβαια χαρακτηρίζεται έντονα από κοινωνικές αναλύσεις προσώπων που έδρασαν σε μία πόλη κόλαση και πλήρωσαν το τίμημα της συμμετοχής τους σε ανήθικες δράσεις και παράνομες δραστηριότητες. Το μυθιστόρημα γράφεται από τον Μπερνέτ το 1981 αλλά οι αναμνήσεις του ίδιου από την εποχή εκείνη είναι ολοζώντανες και ντύνονται περίτεχνα από το πέπλο μυστηρίου και την νεφελώδη ατμόσφαιρα σε ένα Σικάγο που φλέγεται χωρίς να βλέπουμε άμεσα καπνό.  

Το Σικάγο δεν είναι η τυπική αμερικανική πόλη της εποχής εκείνης, αποτελεί την πόλη στην οποία έδρασε ο περίφημος Αλ Καπόνε, τον οποίο ουσιαστικά ο Μπερνέτ περιγράφει εμμέσως πλην σαφώς, τον ξεμπροστιάζει και μας τον προσφέρει μέσω του πρωταγωνιστή φαντάσματος που κινεί τα νήματα του υποκόσμου αλλά που πουθενά δεν εμφανίζεται. Γινόμαστε θεατές ενός συνεχούς αγώνα επιβίωσης αδηφάγων μεγαλοτραμπούκων, προστατών πορνείων, μαφιόζων της διπλανής πόρτας και γκάνστερ πρώτης γραμμής. Μέσα σε μία πόλη ανασφαλή και ομιχλώδη, κυκλοφορούν αδίστακτοι εγκληματίες ποτισμένοι με το αίσθημα της εκδίκησης και του μίσους ενάντια στον οποιοδήποτε εχθρό, είτε αυτός ονομάζεται αντίπαλη συμμορία είτε διεφθαρμένος ή μη αστυνομικός. Εδώ όλα μυρίζουν μπαρούτι αλλά τίποτε δεν προμηνύει άμεσα ορατή δράση, η αναμονή είναι το δικό του τέχνασμα και η οθόνη του είναι μία συνεχής ματιά στην πόλη που κινείται σταθερά υπό συνθήκες εκρηκτικής ομαλότητας που όμως σαν ένα θηρίο τρέφεται αργά αλλά σταθερά για να κατασπαράξει σε ανύποπτο χρόνο τα θύματά του. Ο Μπερνέτ χτίζει όλη του την αφήγηση στην τέχνη του απρόβλεπτου και του απροσδόκητου πατώντας πάνω στην ικανότητά του να μας δημιουργεί συμπάθειες και αντιπάθειες για τους ήρωές του. Για άλλους θα νιώσουμε οίκτο και συμπαράσταση και για άλλους μίσος και απωθητικότητα. Ο κόσμος του Μπερνέτ είναι βαφτισμένος με το χρώμα της αργής αλλά θανατηφόρας εξέλιξης ως προς τα γεγονότα και ο κινηματογραφικός του παλμός εναλλάσσεται σε κάθε στιγμή πίσω από την κουρτίνα της ζωής στην κατά τα άλλα φαινομενικά ήσυχη πόλη. Η Grella δηλώνει επ’αυτού: «Τα μυθιστορήματά του δεν αποτελούν υποθέσεις μυστηρίου, αλλά έργα πάνω στο έγκλημα· δυναμικές, ακριβείς και κυνικές διερευνήσεις των εγκληματιών στον κόσμο τους».

«Οι βλάκες πάντα κοστίζουν σε όσους τους αναδεικνύουν»

«Ένας συγγραφέας από το Σικάγο – ο Μπεν Χετ ή ο Καρλ Σάντμπεργκ ή κάποιος άλλος – είχε πει ότι το Σικάγο ήταν «επικίνδυνο» όσο και μία ευρωπαϊκή πόλη του Μεσαίωνα»

Το βιβλίο του William Riley Burnett, Αντίο, Σικάγο, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα .

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.