Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016
Αντίο, Σικάγο - William Riley Burnett: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2016 09:58
Αντίο, Σικάγο - William Riley Burnett: Κριτική βιβλίου

«Είναι ο πιο σημαντικός συγγραφέας στην ανάδειξη του εγκληματία ως εμβλήματος μίας εποχής» θα μας πει η George Grella στα πλαίσια τόμου αφιερωμένου στους συγγραφείς αστυνομικού μυθιστορήματος, το οποίο θα βρούμε στο τέλος του βιβλίου. Και προσθέτει: «Έδωσε μερικές από τις πιο δυναμικές και ταιριαστές μεταφορές για τη ζωή στην Αμερική του 20ου αιώνα».

Πράγματι, οι επισημάνσεις είναι απόλυτα ορθές αφού ο αναγνώστης μέσα από τον «μπερνετικό» κόσμο ανακαλύπτει, γνωρίζει και παρακολουθεί τις εξελίξεις ενός κόσμου σαθρού, βρώμικου και διεφθαρμένου στην πόλη του Σικάγο στις αρχές και τα τέλη του 1920. Σε αυτή την πόλη, που οι έντονοι ρυθμοί ποτέ δεν σταματούν και οι αποκαλύψεις για εγκλήματα και δολοφονίες δίνουν και παίρνουν, αστυνομικοί υπάλληλοι, επικίνδυνοι κακοποιοί μικρότερου ή μεγαλύτερου βεληνεκούς συνυπάρχουν και αντιμάχονται σε ένα πεδίο δράσης που δεν έχει όρια και φραγμούς. Και όλα αυτά λίγο πριν το κραχ του 1929, που συγκλόνισε συθέμελα την αμερικανική κοινωνία στο σύνολό της και άλλαξε άρδην τα δεδομένα τόσο στο Σικάγο όσο και ανά την αμερικανική επικράτεια. Όπως πάλι αναφέρει εύστοχα η Grella «ο κόσμος του Μπερνέτ δείχνει την εξαιρετική διεισδυτική ματιά με την οποία είδε τη χώρα και την εποχή του».

Η ιστορία που ο Μπερνέτ αποκαλύπτει εδώ έχει πολλά κοινά στοιχεία με την κλασική λογοτεχνία από την οποία και ο ίδιος αντλεί έμπνευση όπως χαρακτηριστικά δηλώνει σε μία συνέντευξη του. Στο επίμετρο που έχει επιμεληθεί ο Ανδρέας Αποστολίδης διαβάζουμε από τα χείλη του: «Παρ’ότι λένε ότι τα έργα μου έχουν ανάγλυφη την επίδραση του Χεμινγουέι, επηρεάστηκα πολύ λίγο απ’αυτόν. Κυρίως επηρεάστηκα από Ευρωπαίους συγγραφείς τους οποίους διάβασα από μετάφραση… Το προσωπικό μου ύφος σφυρηλατήθηκε μέσω μακρόχρονης μελέτης του Μεριμέ, του Φλωμπέρ και του Μωπασάν. Επίσης, του Πίο Μπαρόχα, ενός Ισπανού συγγραφέα που δεν χαίρει εκτίμησης σε αυτή τη χώρα, και του Τζοβάνι Βέργκα, ενός ελάχιστα γνωστού Ιταλού συγγραφέα του οποίου το μυθιστόρημα Maestro Don Gesualdo είναι το καλύτερο ρεαλιστικό μυθιστόρημα που έχει γραφεί και του οποίου τα διηγήματα είναι καλύτερα από του Τσέχωφ και του Μωπασάν». Ως προς το τελευταίο δεν είμαι απόλυτα σύμφωνος αλλά το βέβαιο είναι πως το Αντίο, Σικάγο είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που έχει ως κύριο γνώρισμα την ίντριγκα, την δημιουργία υπόγειας και αυτοτροφοδοτούμενης σκοτεινής ατμόσφαιρας και βέβαια χαρακτηρίζεται έντονα από κοινωνικές αναλύσεις προσώπων που έδρασαν σε μία πόλη κόλαση και πλήρωσαν το τίμημα της συμμετοχής τους σε ανήθικες δράσεις και παράνομες δραστηριότητες. Το μυθιστόρημα γράφεται από τον Μπερνέτ το 1981 αλλά οι αναμνήσεις του ίδιου από την εποχή εκείνη είναι ολοζώντανες και ντύνονται περίτεχνα από το πέπλο μυστηρίου και την νεφελώδη ατμόσφαιρα σε ένα Σικάγο που φλέγεται χωρίς να βλέπουμε άμεσα καπνό.  

Το Σικάγο δεν είναι η τυπική αμερικανική πόλη της εποχής εκείνης, αποτελεί την πόλη στην οποία έδρασε ο περίφημος Αλ Καπόνε, τον οποίο ουσιαστικά ο Μπερνέτ περιγράφει εμμέσως πλην σαφώς, τον ξεμπροστιάζει και μας τον προσφέρει μέσω του πρωταγωνιστή φαντάσματος που κινεί τα νήματα του υποκόσμου αλλά που πουθενά δεν εμφανίζεται. Γινόμαστε θεατές ενός συνεχούς αγώνα επιβίωσης αδηφάγων μεγαλοτραμπούκων, προστατών πορνείων, μαφιόζων της διπλανής πόρτας και γκάνστερ πρώτης γραμμής. Μέσα σε μία πόλη ανασφαλή και ομιχλώδη, κυκλοφορούν αδίστακτοι εγκληματίες ποτισμένοι με το αίσθημα της εκδίκησης και του μίσους ενάντια στον οποιοδήποτε εχθρό, είτε αυτός ονομάζεται αντίπαλη συμμορία είτε διεφθαρμένος ή μη αστυνομικός. Εδώ όλα μυρίζουν μπαρούτι αλλά τίποτε δεν προμηνύει άμεσα ορατή δράση, η αναμονή είναι το δικό του τέχνασμα και η οθόνη του είναι μία συνεχής ματιά στην πόλη που κινείται σταθερά υπό συνθήκες εκρηκτικής ομαλότητας που όμως σαν ένα θηρίο τρέφεται αργά αλλά σταθερά για να κατασπαράξει σε ανύποπτο χρόνο τα θύματά του. Ο Μπερνέτ χτίζει όλη του την αφήγηση στην τέχνη του απρόβλεπτου και του απροσδόκητου πατώντας πάνω στην ικανότητά του να μας δημιουργεί συμπάθειες και αντιπάθειες για τους ήρωές του. Για άλλους θα νιώσουμε οίκτο και συμπαράσταση και για άλλους μίσος και απωθητικότητα. Ο κόσμος του Μπερνέτ είναι βαφτισμένος με το χρώμα της αργής αλλά θανατηφόρας εξέλιξης ως προς τα γεγονότα και ο κινηματογραφικός του παλμός εναλλάσσεται σε κάθε στιγμή πίσω από την κουρτίνα της ζωής στην κατά τα άλλα φαινομενικά ήσυχη πόλη. Η Grella δηλώνει επ’αυτού: «Τα μυθιστορήματά του δεν αποτελούν υποθέσεις μυστηρίου, αλλά έργα πάνω στο έγκλημα· δυναμικές, ακριβείς και κυνικές διερευνήσεις των εγκληματιών στον κόσμο τους».

«Οι βλάκες πάντα κοστίζουν σε όσους τους αναδεικνύουν»

«Ένας συγγραφέας από το Σικάγο – ο Μπεν Χετ ή ο Καρλ Σάντμπεργκ ή κάποιος άλλος – είχε πει ότι το Σικάγο ήταν «επικίνδυνο» όσο και μία ευρωπαϊκή πόλη του Μεσαίωνα»

Το βιβλίο του William Riley Burnett, Αντίο, Σικάγο, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα .

Εκτύπωση
Περισσότερα
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.
Μια ματιά στον κόσμο της Ελίζαμπεθ Γκάσκελ - Αλέξανδρος Κεφαλάς: Κριτική βιβλίου
07.11.2016 10:31
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να βλέπουν το φως της δημοσιότητας τέτοιου είδους βιβλία, τα οποία εντρυφούν συνοπτικά μεν, ουσιωδώς δε σε προσωπικότητες που άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο σημάδι στην ιστορία της λογοτεχνίας. Αυτό εδώ το μικρό εγχειρίδιο είναι αφιερωμένο στη ζωή της Βρετανίδας Ελίζαμπεθ Γκάσκελ, την οποία λίγοι γνωρίζουν και ακόμα λιγότεροι έχουν διαβάσει.
Η πτώση και άλλες ιστορίες - Friedrich Dϋrrenmatt: Κριτική βιβλίου
25.10.2016 10:13
Η ανθρώπινη ιστορία χρειάζεται πολύ μελάνι για να γραφτεί και ίσως αυτό να μην είναι αρκετό. Χωρίς αμφιβολία, αυτή η ιστορία που ονομάζεται άνθρωπος, αυτό το μέγα ανεξάντλητο κεφάλαιο και τα συν αυτώ έχει τόσες εκδοχές, τόσες όψεις και τόσα τρωτά σημεία που κάθε συγγραφέας κομίζει την δική του οπτική γωνία με οδηγό τα βιώματά του και τα αναγνώσματά του.
Το βιβλίο των φανταστικών όντων - Χόρχε Λούις Μπόρχες: Κριτική βιβλίου
11.10.2016 09:59
Φανταστικά όντα στοιχειώνουν από γεννήσεως του κόσμου τις ανθρώπινες ζωές γιατί ο άνθρωπος μπροστά στη δύναμη της φύσης και στο μεγαλείο της έχει ανάγκη να εκφράσει τις φοβίες του, τις απορίες του, τις σκέψεις του με τρόπο πολλές φορές παράλογο, μεταφυσικό και υπερβολικό.
Ρομάντσο και άλλα πεζά - Μαρία Πολυδούρη: Κριτική βιβλίου
26.09.2016 10:20
"Όσο πιο πολύ αγαπάμε και τόσο πιο πολύ άσκυφτοι γινόμαστε. Όσο πιο αληθινά αγαπάμε τόσο πιο ωραία υποφέρουμε" θα γράψει σε ύφος μελαγχολικό και ποιητικό η Μαρία Πολυδούρη προς τον ποιητή Φίλιππο Κλεωνά.
Άρτουρ Σοπενχάουερ - Peter B. Lewis: Κριτική βιβλίου
16.09.2016 16:18
Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός πως ολοένα και περισσότερο τα βιβλία φιλοσοφίας αποτελούν πόλο έλξης και πεδίο ανακάλυψης για πολλούς αναγνώστες που αναζητούν δρόμους διαφυγής και διεξόδους μέσω αυτών.
Ο Άποικος της Μάλατα - Τζόζεφ Κόνραντ: Κριτική βιβλίου
12.09.2016 10:10
Αν μπορούσε κάποιος να αποδώσει ζωγραφικά τα έργα του Κόνραντ και κυρίως το παρόν, το οποίο είναι άμεσα συνυφασμένο με την ίδια την πολυτάραχη του ζωή του Κόνραντ λόγω των διαφόρων ταξιδιών του, σίγουρα θα επέλεγε έναν πίνακα του επίσης πολυταξιδεμένου Γκωγκέν.