Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017
Βιβλίο: Ρεπυμπλίκ-Βαστίλλη - Μέλπω Αξιώτη
Δημοσίευση: Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου 2014 10:57
Βιβλίο: Ρεπυμπλίκ-Βαστίλλη - Μέλπω Αξιώτη

Στο μεταπολεμικό Παρίσι που παρόλο που προσπαθεί να ορθοποδήσει μετά τον πόλεμο δεν έχει χάσει τίποτα από την αίγλη του και την αύρα της μεγαλούπολης, εκτυλίσσεται αυτό το μυθιστόρημα πλούσιο σε εικόνες, στιγμές και εμπειρίες για την πρωταγωνίστρια Λίζα, την λογοτεχνική περσόνα της Αξιώτη μιας και η ίδια βρίσκεται εξόριστη στο Παρίσι εν μέσω ελληνικού εμφυλίου και για να γλιτώσει τα χειρότερα.


Στο μυαλό της και στην ψυχή της, κάτι που αποτυπώνεται έκδηλα σε κάθε κεφάλαιο αυτού του ποτισμένου με προσωπικό συναίσθημα βιβλίου, η Αξιώτη ξεδιπλώνει μία ζωή που βάφτηκε με το δράμα των ανθρώπων που χάθηκαν σε μία Αθήνα που σε σύγκριση με το κοσμοπολίτικο Παρίσι, ψάχνει να βρει την χαμένη της ταυτότητα, βουτηγμένη από τα νύχια ως την κορφή στην λαίλαπα της εμφύλιας σύρραξης και ό,τι αυτή συνεπάγεται. Έχει όμως και το στίγμα της αντιστασιακής, στα ποιήματα που γράφει την ίδια περίοδο καταπιάνεται με την καταδίκη της απαγόρευσης του λόγου, της φυλάκισης των ιδεών και των κάθετων και εγκάθετων ύπουλων πολιτικών δραστηριοτήτων ενάντια των συντρόφων της που στραγγαλίζουν κάθε έννοια ελευθερίας.


Η Αξιώτη μέσω της Λίζας θα βιώσει τον ξενιτεμό, την μοναξιά και την ανάμνηση μίας πατρίδας στην εντατική και αυτό είναι κάτι που την πληγώνει, την θλίβει και την εξαντλεί. Κάθε μέρα στο πολύβουο και πολυπληθές Παρίσι είναι και ένα πισωγύρισμα για εκείνην, θρηνεί μέσα της για την χαμένη πατρίδα και την ζωή που αφήνει πίσω της. Θα βρεθεί μόνη σε ξένη χώρα, θα περπατήσει τους δρόμους μιας άλλης πόλης στην οποία καταφεύγει ελέω πολιτικών εξελίξεων αυτοεξορισμένη και θα κυκλοφορεί σε αυτήν με μισό εαυτό μιας και ο άλλος μισός βρίσκεται πίσω στην Ελλάδα: "παρελθούσα πνιγηρή αναπόληση που σκαλίζει το τραύμα". Η Μαίρη Μικέ στην εξαιρετική της εισαγωγή αναφέρει: "Ό,τι καταλογίζεται στην Αξιώτη δεν είναι απλώς η ύπαρξη δύο εαυτών αλλά η ύπαρξη δύο αντιπαρατιθέμενων εαυτών". Ευτυχώς το Παρίσι και η Γαλλία εν γένει δεν είναι τόσο ξένος τόπος μιας και η Αξιώτη από μικρή είχε πολύ στενή επαφή με την γαλλική παιδεία και τον γαλλικό πολιτισμό. Είναι γεγονός πως το Παρίσι ανέκαθεν αποτελούσε καταφύγιο πολιτικών προσφύγων, καλλιτεχνών ανάμεσά σε αυτούς και πολλές γενιές Ελλήνων και κυριάρχησε ως λίκνο και ομφαλός πολιτισμού.


Πρόκειται για μία ωδή στην σκληρή πραγματικότητα που θα συναντήσουμε και σε άλλα της γνωστά μυθιστορήματα όπως η Κάδμω, οι Δύσκολες νύχτες και Σύντροφοι καλημέρα! και άλλα διηγήματα. Στις σελίδες αυτού του ανέκδοτου βιβλίου που πληροφορούμαστε πως βρέθηκε στο αρχείο με την ένδειξη Φάκελος Αξιώτη, η συγγραφέας μέσω της γραφής προσπαθεί και καταφέρνει επιστρατεύοντας και το ερωτικό στοιχείο που είναι εμφανές και λυτρωτικό, να τιθασεύσει την εσωτερική οδύνη και να αυτοπαρηγορηθεί για αυτά που δεν μπορεί να επηρεάσει παρά μόνο μέσω του πολύ φορτισμένου συγκινησιακά λόγου της. Συνειδητοποιημένη πολιτικά και έντονα δραστηριοποιημένη σε εκείνη την πολύ κρίσιμη περίοδο θα αγωνιστεί μέσα της για να απαλύνει τον πόνο του εξοστρακισμού της. Με μία γλώσσα θάλασσα που άλλοτε παλινωδεί ανάμεσα στην ελληνικότητα με εκφράσεις που υποδηλώνουν την καταγωγή της και την μητρική της γλώσσα που αρνήθηκε να απεκδυθεί και άλλοτε με φράσεις που δείχνουν την παριζιάνικη ατμόσφαιρα που την διαπνέει διατηρώντας όμως μία απόσταση από αυτά που συνέβαιναν γύρω της.


Η Τιτίκα Δημητρούλια στο επίμετρο που η ίδια επιμελήθηκε υπογραμμίζει: "Για την εκπατρισμένη Αξιώτη λοιπόν η Γαλλία είναι μία φιλική υπερωρία". Και η ίδια η Αξιώτη σημειώνει χαρακτηριστικά: "Κατοικώ σε άλλη γη, αφήνω να γεννηθούν νέες ρίζες, επινοώ από την αρχή την ιστορία μου καθιστώντας το ξένο οικείο και το οικείο ξένο". Η ίδια ακροβατεί ανάμεσα στις απόψεις της για ανάγκη δράσης και κινητοποίησης αλλά και στην ενδόμυχη λαχτάρα να ποτίσει το κείμενο και την ιστορία της με τις δικές της, προσωπικές και κρυφές φιλοσοφικές νύξεις που διαχέονται σε κάθε σημείο του βιβλίου. Όπως πολλοί διανοούμενοι που φυγαδεύτηκαν ή κατέληξαν στο Παρίσι έτσι και εκείνη μέσα σε αυτό τον πυρετό και το ποτάμι δημιουργίας και ελεύθερης βούλησης που το Παρίσι εγγυάται και απελευθερώνει, δεν έμεινε ανέγγιχτη και όπως ο Αξελός και ο Καστοριάδης αναδιαμόρφωσε τους στοχασμούς της, τους εμπλούτισε, προβληματίστηκε και επαναπροσδιορίστηκε μέσα από φράσεις όπως: "Η καινούργια αρχή είναι φορές φορές πιο δύσκολη απ' το τέλος" και "Ο πόνος της καρδιάς είναι σαν τις ζωντανές γλώσσες, όσο πιο πολλές μαθαίνει κανείς τόσο πιο εύκολα τις μαθαίνει".


Η Λίζα λοιπόν περιπλανιέται σαν μία flâneuse στο Παρίσι και στις μοναχικές λόγω δικής της απομόνωσης αλλά και θορυβώδεις αποβάθρες λόγω κόσμου όπου αναμένει την έλευση των συρμών για να τους μεταφέρουν, εκείνη αρπάζει την ευκαιρία να ανασυντάξει την πλημμύρα των σκέψεών της και με ένα μαγικό ραβδί παραμυθένιας προέλευσης παγώνει τον χρόνο, θυμίζοντας σκηνοθέτη που επιθυμεί να συλλογιστεί και πάλι τα πλάνα του. Κοιτώντας έξω από το παράθυρο του σπιτιού της μοιάζει να σκέφτηκε το παρακάτω και κλείνω με αυτό το πολύ ποιητικό instantané: "Στα τζάμια ήταν κρεμασμένα κουρτινάκια, μα ήταν τόσο μικροσκοπικά, σαν παράθυρα στην πολιτεία των νάνων".


"Οι εκκλησίες είναι σαν τα μουσεία. Μπορεί να είναι ασφυκτικά γεμάτες από κόσμο και πράματα, μα τις νιώθεις αδειανές σαν καμπάνες"


Το βιβλίο της Μέλπως Αξιώτη, με τίτλο Ρεπυμπλίκ-Βαστίλλη, κυκλοφορεί από εκδόσεις Άγρα .

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.