Σε αυτό το βιβλίο ο αναγνώστης θα βρει κείμενα, στα οποία οι συνομιλητές καταγράψανε και αποτυπώσανε με τον δικό τους τρόπο το περιεχόμενο της συνομιλίας μας, χωρίς να αναιρούν τη βασική φόρμα του προφορικού λόγου. Σε άλλες περιπτώσεις τα κείμενα είναι περισσότερο επεξεργασμένα, παραμένει όμως εμφανής η προφορική τους προέλευση. Και στις δύο περιπτώσεις, πρέπει να το αναφέρω, δεν «διαπραγματεύτηκα» ποτέ τις ερωτήσεις, ενώ για λόγους αρχής δεν ζήτησα να δω κανένα κείμενο πριν δημοσιευτεί…
[…] Η ιστορία είναι ιδρυτική συνιστώσα της ελληνικής εθνότητας και οι παραμικρές διακυμάνσεις στην πρόσληψή της είναι ουσιώδεις για την κοινωνική συνοχή των Ελλήνων. Η ιστορική γραφή, ως ενότητα μορφής και περιεχομένου, έχει την άτυπη αλλά πεντακάθαρη ευθύνη της εννοιολόγησης του βίου και του πολιτισμού των Ελλήνων, κάτι που δεν επιδέχεται κανενός είδους αβαρία και δεν επιτρέπει τον παραμικρό εφησυχασμό. Γράψαμε και μιλήσαμε έτσι, γιατί μόνο έτσι μπορούσαν να ειπωθούν αυτά που θέλαμε να πούμε και έτσι μόνον μπορούσαμε να τα πούμε: υπεύθυνα και με ακρίβεια, με γνώση και την ανάλογη πνευματική ευρύτητα, μερικές φορές και με γλαφυρότητα.
Απόσπασμα από το προλογικό σημείωμα του Β. Π.
Βασίλης Παναγιωτόπουλος – Πληροφορίες για τον συγγραφέα
Ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος είναι ιστορικός, ομότιμος Δ/ντής Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ). Γεννήθηκε το 1932 στη Μεσσήνη και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Προσλήφθηκε ως βοηθός έρευνας (1960) στο νεοσύστατο τότε ΒΙΕ (αργότερα ΕΙΕ), υπό τη διεύθυνση των Καθηγητών Διονυσίου Ζακυθηνού, Μιχαήλ Λάσκαρη και Κ. Θ. Δημαρά, ως την αναχώρησή του για τη Γαλλία, όπου συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στην ενιαία, τότε, Σορβόνη (Sorbonne) και την École des Hautes Études en Sciences Sociales (E.H.E.S.S.). Στην τελευταία εργάστηκε ως ερευνητής και ταυτοχρόνως εκπόνησε τη διδακτορική διατριβή του. Εκεί ήρθε σε επαφή με τους πρωτεργάτες της Γαλλικής Σχολής της «Νέας Ιστορίας» και προσπάθησε να εφαρμόσει στις δικές του μελέτες, αλλά και γενικότερα στην ελληνική ιστοριογραφία, το σκεπτικό, τη θεματολογία και τη μεθοδολογία αυτής της επιστημονικής προσπάθειας. Πιστεύει σε μια ιστοριογραφία πολυφωνική και πολυδιάστατη, υπεύθυνη και πάνω απ’ όλα κριτική. Μετά την επιστροφή του από τη Γαλλία (1985) εντάχθηκε εκ νέου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών / Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, του οποίου διετέλεσε και Διευθυντής. Οι έρευνες, τα βιβλία, τα μελετήματά του και όλες οι δημόσιες παρεμβάσεις του, εστιάζονται στην οικονομική και κοινωνική ιστορία, στην ιστορία των θεσμών και του πολιτικού βίου του Νέου Ελληνισμού και ειδικότερα στην περίοδο της Τουρκοκρατίας, την Ελληνική Επανάσταση, καθώς και σε όψεις της γενικής ιστορίας του 19 ου και του 20 ου αιώνα. Του έχει απονεμηθεί, για το σύνολο του έργου του, το «Αριστείον Κοινωνικών Επιστημών και Ιστορίας» από την Ακαδημία Αθηνών (2025).
