Η έκθεση «Τυφλό Σημείο: Θαλάσσιες οδοί και μεταναστευτικές ροές» αποτελεί μια καταγραφή και διεκδίκηση κοινωνικής δικαιοσύνης μέσω της τέχνης, με κεντρικό θέμα τη μετανάστευση, τις θαλάσσιες διαδρομές που οι μετανάστες και οι μετανάστριες αναγκάζονται να ακολουθήσουν για να επιβιώσουν και τις πολιτικές αποτροπής που αποδυναμώνουν τη δημοκρατία.

Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΈΚΘΕΣΗΣ

Επίκεντρο της έκθεσης είναι το ναυάγιο του σκάφους Adriana (14 Ιουνίου 2023) στα ανοιχτά της Πύλου, ένα από τα πιο θανατηφόρα ναυάγια στην πρόσφατη ιστορία, το οποίο συνέβη εντός της ελληνικής ζώνης έρευνας και διάσωσης (SAR) στη Μεσόγειο. Το σκάφος, που μετέφερε εκατοντάδες μετανάστες με προορισμό την Ιταλία, βυθίστηκε στο Φρέαρ των Οινουσσών—το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου—αποτελώντας ένα φυσικό και συμβολικό «τυφλό σημείο».

Σύμφωνα με την Ιστορικό και Διευθύντρια του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς Μαρία Ρεπούση, η τέχνη που παρουσιάζεται στην έκθεση δεν είναι ουδέτερη. Αντίθετα, λειτουργεί ως πεδίο όπου γίνονται ορατοί οι μηχανισμοί εξουσίας, όπου αναδεικνύονται οι αόρατες ζωές και διεκδικείται η καθολικότητα των δικαιωμάτων. Είναι μορφή αντίστασης απέναντι στην κανονικοποίηση της βίας που χαρακτηρίζει τις πολιτικές πρακτικές πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, με προεξάρχουσα την ελληνική κυβέρνηση.

Η ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ

Η Ομάδα συγκροτήθηκε ως ένα ανοιχτό πεδίο εικαστικής και θεωρητικής έρευνας, με κεντρικό πυρήνα τους καλλιτέχνες Σάκη Γκουντρουμπή, Νίκο Κόκκαλη, Τριαντάφυλλο Τρανό και Γιάννη Χρηστάκο. Τέσσερις δημιουργοί με διακριτές αλλά συγκλίνουσες διαδρομές, που συναντώνται γύρω από το ενδιαφέρον τους για τη διερεύνηση της σχέσης τέχνης, εκπαίδευσης, σκέψης και κοινωνικής παρέμβασης. Το συλλογικό αυτό εγχείρημα, το οποίο διανύει ήδη τον τρίτο χρόνο της πορείας του, λειτουργεί ως εργαστήριο ιδεών και δράσεων. Κάθε έκθεση ή project της ομάδας αποτελεί ένα νέο κεφάλαιο έρευνας: ένα σημείο συνάντησης όπου οι εικαστικές πρακτικές και οι θεωρητικές αναγνώσεις συνυπάρχουν, συνομιλούν μεταξύ τους, μετασχηματίζονται σε νέο σώμα. Ανάλογα με τη θεματική των εκθέσεων, προσκαλούνται καλλιτέχνες των οποίων το έργο συνομιλεί ουσιαστικά με την εκάστοτε ερευνητική κατεύθυνση, διευρύνοντας τον διάλογο και εμπλουτίζοντας τη δυναμική του συνόλου. Η διαδρομή της ομάδας περιλαμβάνει εκθέσεις όπως: «Κάτω Από Τον Ατσάλινο Ουρανό» στο To Pikap Kato, Θεσσαλονίκη (2024), «Κάτω από το Βαρύ Ουρανό» στο παλιό δημοτικό σχολείο Καρδαμύλης (2024), «Dark Mirror» στο Back to Athens, Αθήνα (2025), και «Σήματα Κινδύνου» στο PAr Co By the river, Λάρισα (2025).

ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!

Συμμετέχουν:

  • Σάκης Γκουντρουμπής
  • Γιώργος Διβάρης – Ναυσικά Ρήγα
  • Αντιγόνη Καββαθά
  • Νίκος Κόκκαλης – Στέφανος Παπαδάς
  • Δέσποινα Μεϊμάρογλου
  • Σπυριδούλα Πολίτη
  • Σταμάτης Σαμακουρής
  • Τριαντάφυλλος Τρανός
  • Κώστας Τσώλης
  • Γιάννης Χρηστάκος

-Επιμέλεια έκθεσης: Σάκης Γκουντρουμπής, Γιάννης Χρηστάκος

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

Τετάρτη 21 Ιανουαρίου, 18:00-21:00
«Από τις Θαλάσσιες Μεταναστευτικές Οδούς στις Δικαστικές Αίθουσες»
Προβολή του ντοκιμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου «142 Χρόνια» και συζήτηση για την ποινικοποίηση των προσφυγικών ροών και τις ποινικές διώξεις κατά των προσφύγων και των προσφυγισσών.

Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου, 18:00-21:00
«Τέχνες στην εκπαίδευση»
Συζήτηση για τον κρίσιμο ρόλο της τέχνης στη διαμόρφωση κριτικής εκπαίδευσης και στην ανανέωση του σχολείου και των διδακτικών αντικειμένων

Ο ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

Η επιλογή του Κέντρου Τεχνών Δήμου Αθηναίων δεν είναι τυχαία. Ο χώρος βρίσκεται σε περιοχή με ισχυρό συμβολισμό, γειτνιάζοντας με τον μνημειακό χώρο των παλιών κρατητηρίων του Διοικητηρίου της ΕΑΤ-ΕΣΑ — ενός χώρου που φέρει τη μνήμη της κατάλυσης του δημοκρατικού πολιτεύματος και της αντίστασης στη δικτατορία. Η έκθεση τοποθετείται, λοιπόν, σε ιστορική συνέχεια με αυτούς που αντιστάθηκαν στον αυταρχισμό, πολλοί εκ των οποίων ήταν καλλιτέχνες και διανοούμενοι.

Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΑΝΤΖΑΣ

Για το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, η έκθεση δεν αποτελεί απλώς ένα πολιτιστικό εγχείρημα. Είναι μέρος της ευρύτερης δέσμευσης του Ινστιτούτου να συμβάλλει σε ένα δημόσιο λόγο που αντιμάχεται τον αυταρχισμό, υπερασπίζεται τα δικαιώματα και προωθεί έναν δημοκρατικό διεθνισμό. Συνιστά μια παρέμβαση απέναντι στις πολιτικές που μετατρέπουν τη Μεσόγειο σε χώρο καταστολής και θανάτου, και μια υπενθύμιση ότι ο αγώνας για δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα αρχίζει από την αναγνώριση αυτών των εγκλημάτων.

-Συνδιοργάνωση: Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, Εικαστική Ομάδα
-Ο κατάλογος της έκθεσης διατίθεται σε έντυπη μορφή από τις εκδόσεις futura

Κεντρική εικόνα θέματος: