«Θυμάμαι έναν πιτσιρικά που δεν ήξερε και πολύ τι έκανε, αλλά είχε τρομερή όρεξη». Με αυτά τα λόγια θυμάται την πρώτη του εμπειρία στο Micro μ Festival, το 2021, ο 25χρονος σήμερα Ορέστης Ρούσκας. Τότε, το «Transistor Radio», μια ταινία που είχε ξεκινήσει περισσότερο ως άσκηση, κέρδισε το 2ο Βραβείο Καλύτερης Φοιτητικής Ταινίας. Όπως έχει εκμυστηρευτεί στο CultureNow, τότε μόλις γνώριζε πώς να πατήσει το rec στην κάμερα. Σήμερα είναι υπεύθυνος του κινηματογραφικού προγράμματος (film programmer) των Εκπαιδευτικών Προβολών και του Ισπανόφωνου Αφιερώματος.
Το φεστιβάλ ανοίγει τις πύλες του αύριο, 22 Σεπτεμβρίου, στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» και έως τις 26 του μήνα απλώνεται ακόμη περισσότερο στον χάρτη, φέρνοντας τις «μικρές» ταινίες του σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ρόδο, Βέροια, Ρέθυμνο, Ιωάννινα, Κοπεγχάγη, Παρίσι και Οντένσε.
Όπως μας είπε σχετικά, ο κινηματογράφος, τόσο για τους νέους δημιουργούς όσο και για τους θεατές, είναι ένας τρόπος «να φύγεις λίγο από την καθημερινότητά σου. Να δεις έναν άλλο κόσμο, να ταξιδέψει η φαντασία σου, να αμφισβητήσεις λίγο αυτά που θεωρείς δεδομένα».
Με αφορμή το φεστιβάλ, μιλήσαμε με τον Ορέστη Ρούσκα για τις προσωπικές του εμπειρίες, το εξωστρεφές πρόγραμμα του Micro μ, τις προκλήσεις του film programming και, κυρίως, για τη σχέση του κινηματογράφου με τη νέα γενιά δημιουργών και θεατών.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
***
-Έχετε γνωρίσει το Micro μ και από τις δύο πλευρές: αρχικά ως δημιουργός που συμμετείχε στο φεστιβάλ και βραβεύτηκε και σήμερα ως υπεύθυνος του κινηματογραφικού προγράμματος (film programmer) των Εκπαιδευτικών Προβολών και του Ισπανόφωνου Αφιερώματος. Όταν επιστρέφετε σήμερα σε εκείνη την πρώτη σας συμμετοχή με το «Transistor Radio», που κέρδισε το 2ο Βραβείο Καλύτερης Φοιτητικής Ταινίας, τι θυμάστε περισσότερο; Και πόσο σημαντική ήταν εκείνη η διάκριση για τη συνέχεια της κινηματογραφικής σας διαδρομής;
Θυμάμαι, έναν πιτσιρικά που δεν ήξερε και πολύ τι έκανε, αλλά είχε τρομερή όρεξη. Οριακά ήξερα πως πατάμε το rec στην κάμερα τότε. Οργανώθηκε όλο πολύ homemade, αλλά με έναν μαγικό τρόπο η ταινία αυτή, που περισσότερο σαν άσκηση είχε ξεκινήσει, βρέθηκε στο Τριανόν χάρη στο Micro μ Festival και έβαλε από κάτω της στη ψηφοφορία κοινού σχεδόν όλες τις σπουδαστικές ταινίες των κινηματογραφικών σχολών της Ελλάδας και κάποιες του εξωτερικού. Εγώ δεν ήμουν από κάποια σχολή κινηματογράφου και μπορώ να σου πω ότι γούσταρα πολύ που συνέβαινε αυτό. Το χρωστάω όλο σε έναν άνθρωπο που για μένα έχει παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στη ζωή μου γενικότερα και είναι ο πρωταγωνιστής της ταινίας. Ο Πάρις Παπαφώτης.
Κάθε διάκριση σε κάνει χαρούμενο και ειδικά όταν αυτή προέρχεται από τον κόσμο που βλέπει την ταινία. Η διάκριση όμως δεν άλλαξε κάτι ουσιαστικό στη σκέψη μου τότε. Είχα καταλάβει από νωρίς ότι το αγαπάω και θα το συνεχίσω με κάθε κόστος.
-Το Micro μ στηρίζει ιδιαίτερα τους νέους δημιουργούς και το σπουδαστικό σινεμά. Τι βλέπετε σήμερα στη νέα γενιά κινηματογραφιστών που σας κάνει αισιόδοξο και τι είναι αυτό που, αντίθετα, σας προβληματίζει;
Επειδή και εγώ σε αυτούς τους νέους δημιουργούς ανήκω, νιώθω ότι υπάρχει πολύ ταλέντο και δίψα. Οι ταινίες βέβαια ολοένα και αυξάνονται και μέσα σε αυτό το χάος υποβολών ταινιών στα φεστιβάλ, ενδέχεται κάποιες αξιόλογες δουλειές να χάνονται. Νομίζω πως αυτό είναι η σημερινή πρόκληση στο film programming.
Αν κάτι με προβληματίζει είναι ότι η οικονομική στήριξη από τους φορείς στους νέους δημιουργούς και νέους παραγωγούς είναι μικρή. Και μόλις σκάει η επιτυχία, όλοι τους αποθεώνουν. Το θέμα είναι να αυξηθεί η χρηματοδότηση για τις ταινίες μικρού μήκους και να υπάρξει ουσιαστική στήριξη και όχι μόνο ευχολόγια. Το ίδιο ισχύει και για τα φεστιβάλ. Για να συνεχίσουν να υπάρχουν και να αναδεικνύουν δουλειές νέων δημιουργών χρειάζονται στήριξη.
-Πόσο δύσκολη είναι η επιλογή όταν καλείστε να διαχειριστείτε πολλές διαφορετικές κινηματογραφικές αισθητικές και θεματολογίες; Τι σημαίνει τελικά «καλή ταινία» για έναν άνθρωπο που έχει την ευθύνη της επιλογής;
Οι διαφορετικές αισθητικές και θεματολογίες στα χέρια ενός καλού programmer είναι ευχή. Σου δίνει την ευκαιρία να δημιουργήσεις ένα πολυδιάστατο και δυνατό πρόγραμμα. Θέλει βέβαια προσοχή για να μην χάσεις την μπάλα στο βωμό του να έχεις κάτι από κάθε θεματολογία. Επίσης κάθε φεστιβάλ απευθύνεται και σε διαφορετικά κοινά, οπότε η επιλογή οφείλει να λαμβάνει υπόψη και το κοινό του εκάστοτε φεστιβάλ.
Προσωπικά εστιάζω σε αυτό που λες…«καλή ταινία». Αυτό είναι για εμένα το ζητούμενο. Να έχουμε καλές ταινίες που να μπορούν να συνδεθούν με το κοινό. Ανεξαρτήτως θεματολογίας.
Για μένα καλή ταινία είναι αυτή που όταν τη βλέπω, δεν τραβάω το βλέμμα μου από πάνω της. Οι ιστορίες που σε συναρπάζουν και σε βάζουν σε άλλους κόσμους. Είτε οικείους, είτε ανεξερεύνητους.
-Στο φετινό πρόγραμμα προστίθεται το αφιέρωμα «Common Ground» στον ισπανόφωνο κινηματογράφο. Τι ήταν αυτό που θέλατε να αναδείξετε μέσα από τις διαφορετικές κινηματογραφικές πραγματικότητες του ισπανόφωνου κόσμου;
Η αλήθεια είναι ότι όταν ξεκινούσαμε δεν γνωρίζαμε ούτε τι θα δούμε, ούτε τι θα αναδείξουμε. Είχαμε όμως την αίσθηση, λόγω του ταπεραμέντου αυτής της γλώσσας, ότι αξίζει να ταξιδέψουμε σε αυτόν τον κόσμο του ισπανόφωνου κινηματογράφου. Επίσης είχαμε προσέξει τη μεγάλη δυναμική των ισπανόφωνων ταινιών τα τελευταία χρόνια και την έντονη παρουσία τους στα κορυφαία φεστιβάλ του κόσμου.
Λίγους μήνες μετά, έχει διαμορφωθεί ένα πρόγραμμα 16 μοναδικών ταινιών, με τον τίτλο Common Ground. Από τα προάστια της Μαδρίτης, μέχρι τα λασπόνερα του Buenos Aires. Έχουμε ένα πολυσυλλεκτικό πρόγραμμα με ταινίες που μιλούν για τα κοινωνικά ζητήματα των Ισπανόφωνων χωρών, τρομερές κωμωδίες, animation που θίγουν ζητήματα όπως η προσφυγική κρίση και οι προκαταλήψεις για το ανθρώπινο σώμα, στην εποχή των social media και άλλα πολλά που θα τα ανακαλύψετε αυτή την Παρασκευή. Αξίζει να αναφέρω ότι πολλές από αυτές τις ταινίες κάνουν την ελληνική τους πρεμιέρα στο Micro μ Festival και είμαστε τρομερά χαρούμενοι που θα δείξουμε πρώτοι τις καλύτερες ισπανόφωνες ταινίες των τελευταίων χρόνων.
-Παράλληλα, το φεστιβάλ συμπληρώνει δεκαέξι διοργανώσεις και επεκτείνεται σε πέντε ημέρες και εννέα πόλεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Πώς αλλάζει αυτή η διεύρυνση τη σχέση μιας ταινίας μικρού μήκους με το κοινό της;
Μπαίνουμε σε μια άγρια εφηβεία. Στα 16 του, το Micro μ απλώνεται παντού και αυτό το βλέπουμε και στην ανταπόκριση που έχουμε από τον κόσμο. Ως έφηβοι όμως, οφείλουμε να αμφισβητούμε το δεδομένο, να κυνηγάμε το άπιαστο και να χορεύουμε πάνω στο φτερό του καρχαρία που έλεγε και ο Μικρούτσικος. Κάπως έτσι είναι η ψυχή των φετινών ταινιών που θα δείτε τις επόμενες μέρες.
-Για πρώτη φορά υπάρχει ένα οργανωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα, με προβολές για μαθητές και συζήτηση με δημιουργούς και εξειδικευμένο ψυχολόγο. Οι εκπαιδευτικές προβολές αγγίζουν ζητήματα της η πίεση, ο σχολικός και διαδικτυακός εκφοβισμός, τα συναισθήματα και η αξία της εκπαίδευσης. Τι μπορεί να προσφέρει μια ταινία μικρού μήκους σε έναν μαθητή που ίσως δεν έχει ακόμη εξοικειωθεί με το κινηματογραφικό λεξιλόγιο; Και πώς επιλέγετε μια ταινία που μπορεί να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση με παιδιά και εφήβους;
Νομίζω ότι πρώτα απ’ όλα είναι σημαντικό τα παιδιά και οι έφηβοι να βλέπουν ότι αυτά που τους απασχολούν δεν τα περνάνε μόνοι τους. Ότι υπάρχουν κι άλλοι που νιώθουν πίεση, φόβο, έρωτα μοναξιά, που ψάχνονται με την ταυτότητά τους ή δυσκολεύονται να μιλήσουν.
Αλλά το σινεμά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και ένας τρόπος να φύγεις λίγο από την καθημερινότητά σου. Να δεις έναν άλλο κόσμο, να ταξιδέψει η φαντασία σου, να αμφισβητήσεις λίγο αυτά που θεωρείς δεδομένα. Και αυτό, ειδικά σε αυτές τις ηλικίες, έχει τεράστια αξία.
Από την Τρίτη 22 έως και την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου, κάθε πρωί πραγματοποιούνται προβολές ειδικά διαμορφωμένες για διαφορετικές σχολικές βαθμίδες, από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο.
Το βράδυ της Τρίτης, στην Τελετή Έναρξης του 16ου Micro μ Festival, παρουσιάζουμε τις «Χρυσές Επιλογές»: οκτώ βραβευμένες ταινίες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, που έχουν ξεχωρίσει για τη δυναμική τους. Και έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς, ότι τρεις από τις οκτώ ταινίες κάνουν την ελληνική τους πρεμιέρα στο Micro μ Festival.
Η ταινία Pale Sun των Adrian Moyse Dullin & Jawahine Zentar από τη Γαλλία, γυρισμένη σε μια παραλία, όπου ο 12χρονος Abel ντρέπεται για το σώμα του πατέρα του, που έχει σημαδευτεί από τον καρκίνο και έχει κάνει πρεμιέρα στο Clermont-Ferrand.
Η ταινία Petit pont της Julie Lerat-Gersant, επίσης από τη Γαλλία, ξεχώρισε και για έναν πολύ ενδιαφέροντα λόγο: στο Clermont-Ferrand μαθητές συμμετείχαν σε διαγωνισμό κριτικής κινηματογράφου και η κριτική πάνω στην ταινία κέρδισε το Grand Prix στην κατηγορία των Γυμνασίων.
Η ταινία The Lily Show του Marcos Chrisostomo που δείχνει την παράνοια των social media όταν εισβάλουν για τα καλά στη ζωή μας.
Και οι 3 αυτές ταινίες προβάλλονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Νομίζω σας έδωσα μια ωραία γεύση.
-Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Micro μ είναι ότι το κοινό δεν παραμένει απλώς θεατής, αλλά ψηφίζει και λειτουργεί ως τελικός κριτής. Τι αναδεικνύει αυτή η άμεση σχέση ανάμεσα στον δημιουργό και το κοινό;
Και μάλιστα βλέπει ταυτόχρονα σε πολλές πόλεις και ψηφίζει και ταυτόχρονα. Είναι μια κοινή εμπειρία πολλών ανθρώπων την ίδια στιγμή. Αυτό όμως δεν είναι και το νόημα; Οι ταινίες φτιάχνονται για το κοινό και όχι για κλειστές επιτροπές λίγων ανθρώπων. Η σχέση πρέπει να είναι άμεση και ειλικρινής.
-Σε μια αφήγησή σας για την ταινία σας «Σμύριδα, Μάρμαρο και Αμπέλι», με αφορμή την προβολή της στο Φεστιβάλ Δράμας, γράφετε ότι ένα χαμόγελο μιας νεαρής εθελόντριας είχε για εσάς μεγαλύτερη αξία από ένα βραβείο. Τελικά, τι είναι αυτό που περιμένει ένας δημιουργός από μια ταινία: τη διάκριση ή τη στιγμή που καταλαβαίνει ότι άγγιξε έναν άνθρωπο;
Πρέπει να ομολογήσω ότι έχετε κάνει σοβαρή έρευνα εδώ…
Εντάξει θέλω να είμαι ειλικρινής. Τα βραβεία έχουν σημασία για τους δημιουργούς. Τους πάνε παρακάτω, τους δίνουν αξία και αναγνώριση.
Αλλά το άλλο είναι η ουσία. Τα συναισθήματα που νιώθουμε βλέποντας κάτι. Το χαμόγελο, το κλάμα, το γέλιο, ένα δάγκωμα στα χείλη.
Οπότε δεν ξέρω τι περιμένει ο κάθε δημιουργός από μια ταινία. Εγώ πάντως παλεύω και για τα δύο.
Διαβάστε επίσης:
Micro μ Festival 2026: Sweet Sixteen – Μια γιορτή αφιερωμένη στις ταινίες μικρού μήκους!
