Με αφετηρία τους μύθους, τις παραδόσεις και τις δοξασίες από διαφορετικά μέρη του κόσμου και πολιτισμούς, τα έργα του Νίκου Ποδιά δεν είναι εύκολο να ταξινομηθούν ή να συνδεθούν με έναν μόνο τόπο ή χρόνο. Τα κύρια υλικά τους είναι το χειροποίητο γιαπωνέζικο χαρτί, τα χρυσόχαρτα από πακέτα τσιγάρων και τα φακελάκια τσαγιού. Παρ’ όλη την εύθραυστη φύση τους, τα έργα παραπέμπουν σε πανοπλίες, κέλυφη και χώρους προστασίας.
***
-Ο τίτλος της έκθεσης “Safe Area”, όπως και τα έργα σας που άλλα είναι χρυσά και άλλα παραπέμπουν σε πανοπλίες, δίνουν την αίσθηση χώρων προστασίας. Όμως τα έργα σας είναι φτιαγμένα από εύθραυστα υλικά που αναιρούν αυτή την αίσθηση. Γιατί σας ενδιαφέρει αυτή η αντίθεση;
-Όλα τα έργα της έκθεσης είναι φτιαγμένα από χαρτί, τα περισσότερα από χρησιμοποιημένα, ανακτημένα υλικά, όπως χρυσόχαρτα από πακέτα τσιγάρων ή φακελάκια τσαγιού, αλλά και χειροποίητα γιαπωνέζικα χαρτιά, τα οποία επεξεργάζομαι με ακρυλική κόλλα.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η πρωταρχική έμπνευση για τη δημιουργία των έργων προήλθε από παραδόσεις και απηχήσεις του παγκόσμιου πολιτισμού: το πουκάμισο του φιδιού, δοξασία προστασίας και καλής τύχης• τα αγκάθια του σκαντζόχοιρου, στοιχείο αυτοάμυνας• τα ανατολίτικα «ταλισμανικά» πουκάμισα αποτροπής του κακού.
Η πανοπλία, το δίχτυ ασφαλείας, το ακάνθινο πλέγμα, όλα κατασκευασμένα από χαρτί, είναι για εμένα ταυτόχρονα προστατευτικά και εύθραυστα. Το οξύμωρο της ύπαρξής τους, αυτή η αντίθεση μεταξύ του εύθραυστου υλικού και της προστατευτικής ιδιότητας, με ενδιαφέρει, γιατί θεωρώ ότι έχει αντίκρισμα στην πραγματικότητα και μοιάζει με τους δικούς μας μηχανισμούς άμυνας.
Ο άνθρωπος έχει βαθιά ανάγκη να αισθάνεται ασφαλής, ακόμα και όταν αυτή η ασφάλεια δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
-Τα έργα με τα φακελάκια από τσάι, βαμμένα χρυσά, με τα οποία δημιουργείτε πανοπλίες ή τμήματα από πανοπλίες, μου θυμίζουν τις ιαπωνικές χρυσές πανοπλίες των σαμουράι. Αντλείτε έμπνευση από την ιαπωνική παράδοση και μύθους; Ακόμα και το γεγονός ότι δουλεύετε με χαρτί, ένα υλικό εύθραυστο που του δίνετε διαφορετικές μορφές και πάλι με παραπέμπει στα origami.
Σαφέστατα εμπνέομαι και θαυμάζω τα έργα του ιαπωνικού πολιτισμού, αφού οι Ιάπωνες έχουν τεράστια παράδοση και στην κατασκευή χαρτιού. Χρησιμοποιώ ιαπωνικά χαρτιά και ο ίδιος στα έργα μου. Σε αρκετά από τα έργα μου υπάρχουν συγγένειες με την τέχνη του οριγκάμι γιατί διπλώνω τα χαρτιά για να δημιουργήσω τρισδιάστατες κατασκευές. Στα οριγκάμι βέβαια δεν επιτρέπεται να κόψεις το χαρτί.
Ωστόσο θα έλεγα ότι, παρά την σύνδεση με την ιαπωνική παράδοση χάρη στο υλικό κυρίως, τα έργα μου αντλούν από μύθους, παραδόσεις και δοξασίες από όλο τον κόσμο, κι έτσι δεν είναι εύκολο να ταξινομηθούν ή να συνδεθούν με έναν μόνο τόπο ή χρόνο.
-Τι συμβολίζει για σας ο χρυσός;
Ο χρυσός στην αγιογραφία λειτουργεί ως εικαστικό και συμβολικό φως, που καταργεί τον φυσικό χώρο και αναδεικνύει τη θεία παρουσία. Στα δικά μου έργα με ενδιαφέρει ιδιαίτερα η αντιθετική σχέση που προκύπτει: ο χρυσός συμβολίζει την πολυτιμότητα, μια ιδιότητα που έρχεται σε αντίθεση με τα υλικά που χρησιμοποιώ, τα οποία είναι κάθε άλλο παρά πολύτιμα• πρόκειται στην ουσία για υλικά που επαναχρησιμοποιούνται. Παράλληλα, με ενδιαφέρει και η πνευματικότητα που μπορεί να προσδίδει στα έργα μου η χρήση του χρυσού, η οποία σίγουρα σχετίζεται με την εικονογραφική παράδοση.
-Επίσης μήπως κάνετε έναν παραλληλισμό της ευθραυστότητας των υλικών με την ευθραυστότητα της δύναμης και λαμπρότητας;
Φυσικά. Είναι πολύ σημαντική η υλικότητα των έργων, όπου υπογραμμίζεται η επίπλαστη δύναμη. Στη θεματική της έκθεσης Safe Area ενυπάρχουν τα δίπολα της ευθραυστότητας-δύναμης, υλικού- άυλου, φωτός-σκιάς, πολύτιμου-ευτελούς, ασφάλειας-επισφάλειας.
-Παρατηρώ ότι σε αρκετά έργα σας, η σκιά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος. Ποιος είναι ο ρόλος της;
Το φως και η σκιά λειτουργούν άλλοτε συμπληρωματικά στα έργα και άλλοτε είναι οργανικό κομμάτι τους, δημιουργώντας χώρους γύρω και ανάμεσα τους. Το ίδιο το υλικό και ο τρόπος που το δουλεύω, υπαγορεύει την αξιοποίηση του φωτός και της σκιάς, γιατί τα υλικά είναι ως επί το πλείστων διάφανα και τα έργα διάτρητα. Βγαίνοντας λοιπόν από το εργαστήριο, τα έργα «ζητούν» από μόνα τους την αλληλεπίδραση με το φως, είναι φτιαγμένα γι’ αυτό το «παιχνίδι».
