Ύστερα από την περσινή της επιτυχία και τη θερμή υποδοχή του κοινού, η παράσταση «Έγκλημα και Τιμωρία» επέστρεψε δυναμικά για δεύτερη χρονιά στη Σκηνή Σωκράτης Καραντινός της Μονής Λαζαριστών, σε παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος.
Ο κόσμος του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι συναντά τον όλεθρο του Ολοκαυτώματος σε μια τολμηρή θεατρική μεταγραφή του Θανάση Τριαρίδη, που μετατρέπει το εμβληματικό μυθιστόρημα σε μια σύγχρονη τραγωδία γύρω από τη Συλλογική Μνήμη, την Ευθύνη, την Ενοχή και τη στάση μας απέναντι στη δυστοπία του σήμερα.
Λίγο μετά την πρεμιέρα της νέας περιόδου, η Νικαίτη Κοντούρη μιλά για το απαιτητικό εγχείρημα της μεταφοράς του Ντοστογιέφσκι στη σύγχρονη σκηνή, για τη δραματουργική προσέγγιση του Θανάση Τριαρίδη, για τον Ρασκόλνικωφ και την Πουλχερία, και για τη δύναμη της αγάπης ως τελευταίας ρωγμής ελπίδας.
***
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
-Με ποιον τρόπο παρεμβαίνει η φωνή του Θανάση Τριαρίδη στο έργο του Ντοστογιέφσκι;
Ο Θανάσης Τριαρίδης, επικεντρώνεται στην καρδιά του έργου, μοιράζοντας σε 8 ρόλους το βάρος της αφήγησης. Δυναμώνει τον ρόλο της Μάννας και συνδέει τους εφιάλτες και τα οράματα του κοσμοδιορθωτή Ρασκόλνικοφ με τη ντροπή της Ανθρωπότητας, τους θαλάμους αερίων.
-Τι σημαίνει για εσάς η παρουσία του ίδιου του Ντοστογιέφσκι ως «ήρωα» επί σκηνής;
Με γοητεύει το πως σκέφτεται και δρα-επιδρά ο Ντοστογιέφσκι στην εξέλιξη του έργου. Θαυμάζει φανερά, επί σκηνής, τους ήρωές του, πλάσματα της ανάγκης, της παρατήρησης, της φαντασίας και της ιδιοφυίας του, και οδηγεί τον ανακριτή Πορφύριο στον πικρό προσωπικό του θρίαμβο.
-Πώς εμφανίζεται ο Ρασκόλνικωφ στο ανέβασμά σας;
Νέος, βασανισμένος, είρων και μεγαλομανής, πιστεύει πως η απάντηση στο σκληρό πρόσωπο της εξουσίας και στη μη απόδοση δικαιοσύνης για τους κατατρεγμένους, είναι να οπλίσει το χέρι του με έναν μπαλτά για να «καθαρίσει» την κοινωνία από τα μιάσματα. Όμως, ανοίγει με το διπλό φονικό, έναν πιο δυστοπικό δρόμο, από τον οποίο θα αποφασίσει αργά ή γρήγορα με την παρουσία της τρυφερής και αδέκαστης Σόνιας, να δραπετεύσει: Να ομολογήσει και να καταδικαστεί.
-Η Πουλχερία, η μητέρα του Ρασκόλνικωφ, γίνεται δραματουργικά πρόσωπο-κλειδί. Πώς δουλέψατε τον χαρακτήρα της;
Σαν έτοιμες από καιρό, ενώσαμε στο πρόσωπο της Πουλχερίας την αγάπη μας, την τυφλή και ανυποχώρητη για τους γιους μας. Με την Κα Σταμούλη η συνεργασία ήταν μοναδική! Δεν χρειαζόταν ούτε να πούμε, ούτε να εξηγήσουμε πολλά. Οι εμπειρίες της και η βαθιά γνώση του θεάτρου που διαθέτει, κατάφεραν να ενισχύσουν την παρουσία της Μάννας Πουλχερίας πέρα κι από το ζητούμενο του Τριαρίδη.
-Στο σκηνοθετικό σας σημείωμα μιλάτε για τη «ρωγμή της αγάπης». Πώς εμφανίζεται αυτή στην παράσταση;
Η ρωγμή της Αγάπης, βρίσκεται παντού. Στο σπαραχτικό τραγούδι του Γιάννη Αγγελάκα, που ακούγεται στην έναρξη και στο φινάλε της παράστασης, στα λόγια του Ντοστογιέφσκι, στο σκηνικό, στους φωτισμούς, στην σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον κοσμοδιορθωτή Ρασκόλνικοφ και την διάφανη πόρνη Σόνια, στην αυτοθυσία της Πουλχερίας, στην εμπιστοσύνη του Ντιμίτρι και της Ντούνιας στον Ρασκόλνικοφ, στην αυτοκτονία του Σβιντριγκάιλοφ, στον τελικό μονόλογο του Ανακριτή Πορφύριου και στους τελικούς μονολόγους όλων των προσώπων του έργου του Τριαρίδη.
-Θα θέλατε να μας σχολιάσετε το τραγούδι του Γιάννη Αγγελάκα που συνοδεύει την παράσταση, αλλά και τις μουσικές συνθέσεις του Μάνου Μυλωνάκη;
Εκτιμώ πολύ τον Γιάννη τον Αγγελάκα, και ήταν μεγάλη η χαρά που διάβασε το κείμενο και εμπνεύστηκε τους στίχους και τη μουσική του τραγουδιού Η ΑΓΑΠΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΔΕΝΤΡΟ ΣΑΝ ΤΟ ΚΟΦΤΕΡΟ ΓΥΑΛΙ. Όρισε κατά κάποιον τρόπο, το μουσικό μονοπάτι της παράστασης, το οποίο ολοκλήρωσε με τις δικές του εκπληκτικές συνθέσεις ο Μάνος Μυλωνάκης.
-Πώς δουλέψατε με το πλήθος που λειτουργεί σα «χορός» αρχαίας τραγωδίας;
Ο χώρος διεξαγωγής της παράστασης, η μεγάλη Σκηνή ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΣ της Μονής Λαζαριστών, γέννησε την ανάγκη ενός βωβού συνόλου ανδρών και γυναικών, οι οποίοι με την καθοριστική συμβολή του χορογράφου Τάσσου Παπαδόπουλου και του συνεργάτη μου σκηνοθέτη Γιάννη Παρασκευόπουλου, εξελίχθηκαν σε μια μικρή κοινωνία που περιβάλλει του ήρωες μιας τόσο ζοφερής ιστορίας και τους εξωθεί με τις συνεχείς της παρεμβάσεις στην Τιμωρία.
-Σε ποιον βαθμό το σκοτεινό περιβάλλον του έργου βρίσκει αναλογίες στη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα;
Είμαστε ήρωες του Ντοστογιέφσκι και δεν το ξέρουμε… Οι νέοι μας έχουν βαθιά απογοήτευση και ακόμα βαθύτερο θυμό, ακούμε συνεχώς για σκάνδαλα και ρεμούλες, έχουμε χάσει την εμπιστοσύνη μας στη δικαιοσύνη, αναζητούμε την αλήθεια σε θολά και αχαρτογράφητα νερά, παντού διαβάζουμε πως επιστρέφουμε στον 19ο αιώνα!… Μόνον κάποιοι φωτεινοί επιστήμονες και το ήθος της νέας γενιάς αθλητών μας μας γεμίζει λίγο φως κι ελπίδα.
-Ποιες στιγμές των προβών θυμάστε ως τις πιο απαιτητικές ή καθοριστικές;
Σύνθετο κείμενο, βαθιά πνευματικό, απαιτεί καθαρότητα προθέσεων, ακριβή εκτέλεση οδηγιών, φλεγόμενα μάτια και σώματα. Ήταν πολλές και δύσκολες οι στιγμές που δεν ξεχνάω, Θα ξεχωρίσω όμως μία άκρως καθοριστική για την παράσταση, εκείνη όπου έπρεπε να «στηθεί» ο φόνος-αυτοθυσία της Πουλχερίας από τον ίδιο της τον γιο. Ό,τι πιο σκληρό και απάνθρωπο…
