Ο Βίτολντ Γκομπρόβιτς στο εμβληματικό του έργο «Υβόννη, Πριγκίπισσα της Βουργουνδίας», το οποίο αποτελεί προάγγελο του θεάτρου του παραλόγου παρουσιάζει μια γκροτέσκα ιστορία όπου ο ερχομός μιας σιωπηλής και παθητικής κοπέλας, της Υβόννης αναστατώνει τη φαινομενικά αρμονική τάξη της βασιλικής αυλής. Η αδυναμία της κοινωνίας να αποδεχτεί το διαφορετικό αποκαλύπτει την υποκρισία, τις ενοχές και τη βία της εξουσίας, οδηγώντας τελικά στον αφανισμό της αντι – ηρωίδας και αναδεικνύοντας το παράλογο ως προϊόν της ίδιας της κοινωνικής λειτουργίας. Η Υβόννη δεν μιλάει, δεν αντιστέκεται, δεν κάνει τίποτα παρά μόνο κοιτάει, βαθιά, μέσα στην ψυχή όλων όσων την περιγελούν, θυμίζοντάς τους με το βλέμμα της τα πάθη και τα λάθη τους. Γίνεται καθρέφτης που διαλύει όλες τις συμβάσεις και οδηγεί τελικά την εξουσία να εξοντώσει ό,τι δεν μπορεί να ελέγξει.
Στην ιστορία λοιπόν αυτή βασίζεται και η δικιά μας «Βουργουνδία». Καιρό μετά τον αφανισμό της Υβόννης τίποτα δεν έχει αλλάξει, το παιχνίδι συνεχίζει να παίζεται, αυτή τη φορά όμως από άλλα πρόσωπα. «Οι υπηρέτες είναι τα πιο ευλογημένα παιδιά του βασιλείου» αναφέρεται στο έργο. Έτσι λοιπόν, τα ευλογημένα αυτά παιδιά, προσπαθούν να κρατήσουν το παλάτι ζωντανό, να διατηρήσουν τον μηχανισμό της εξουσίας, να συνεχίσουν το παιχνίδι της «μορφής», να βρουν μια θέση στον κόσμο. Πώς; Παίζοντας φυσικά! Θα δούμε βασιλιάδες, βασίλισσες, πρίγκιπες και πριγκίπισσες να ξεπηδούν αλλά μην σας ξεγελά όλα είναι ένα αποκύημα της φαντασίας. Όπως και το θέατρο άλλωστε. Όλοι επιθυμούν βαθιά να υποτάξουν αλλά αυτό προϋποθέτει αρχικά να υποταχθούν. Καταπιάνονται λοιπόν με το αέναο αυτό παιχνίδι, μένοντας κάθε φορά πιστοί στο ρόλο τους, γιατί αν κάτι έχουν μάθει καλά είναι να υπηρετούν πρόσωπα, ρόλους και ιδέες. «Κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της…» Βουργουνδίας θα σκεφτόταν κάποιος παραφράζοντας τα λόγια του Άμλετ… Άνθρωποι που μετατρέπονται σε ανδρείκελα γεμάτοι πάθη ψάχνουν διακαώς έναν καινούριο «αδύναμο» για να υποτάξουν. Το παιχνίδι τους λοιπόν έχει ανάγκη από μια «Υβόννη» για να ολοκληρωθεί.
Στην περίπτωσή μας η Υβόννη κατ’ αναλογία με τον Γκομπρόβιτς φέρνει ένα διαφορετικό σύμπαν και έρχεται να ταράξει τα νερά του ήδη υπάρχοντος, με έναν τρόπο όμως ενεργητικό και όχι καθ’ όλα παθητικό όπως συναντάμε στο πρωτότυπο. Η Υβόννη σήμερα έρχεται να διεκδικήσει μια θέση στο σύστημα που τόσο καλά περιχαράκωναν οι «μορφές» του για καιρό. Τι θα σήμαινε όμως η ένταξη ενός νέου παίκτη για την ομάδα; Χάος! Η πυραμίδα της ιεραρχίας γκρεμίζεται, αλλά πριν προλάβει να ξαναχτιστεί με νέους όρους, το σύστημα αποφασίζει να την ξεβράσει. Η Υβόννη δεν φοβάται να πεθάνει μένοντας πιστή ως το τέλος στην αρχική της επιθυμία να ανήκει κάπου, αφήνοντας έτσι το αποτύπωμά της εις το διηνεκές.
Τι είμαστε ικανοί να κάνουμε για να γευτούμε την εξουσία αλλά και τι κάνουμε τελικά όταν αυτή βρίσκεται στα χέρια μας; Πόσους ρόλους υπηρετεί ο καθένας από μας καθημερινά για να συνεχίσει την πορεία του ως μέρος της τροφικής αλυσίδας; Και τελικά πότε αποκτά ο καθένας μας σκοπό στο σύντομο ταξίδι του βέλους της ζωής; Αυτά και άλλα διάφορα ερωτηματικά ξεπηδούν απ’ το κεφάλι μου. Καθένας εισερχόμενος στην «Βουργουνδία» θα συναντήσει πέντε ηθοποιούς «πιστούς υπηρέτες των ρόλων» που ανταλλάσσουν διαρκώς την σκυτάλη σε ένα αέναο γαϊτανάκι, που αν και ντυμένο βασιλικά, γεμάτο μουσική και πλουμιστά στολίδια δεν παύει να είναι το ίδιο κίβδηλο όσο ολόκληρη η κοινωνική μηχανή.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η διαδικασία της προετοιμασίας της παράστασης κατ’ εμέ είναι το μαγικότερο και πιο δομικό πράγμα της θεατρικής δημιουργίας. Στη δική μας συνθήκη έγιναν όλα με έναν βαθιά συλλογικό και φροντιστικό τρόπο, πράγμα πολύτιμο. Κυρίαρχο ζητούμενο της σκηνοθέτιδάς μας ήταν από την πρώτη κιόλας πρόβα η μέριμνα της ομάδας. Δουλέψαμε για αρκετό καιρό επάνω σε σωματικούς αυτοσχεδιασμούς ελεύθερους και καθοδηγούμενους, γνωρίσαμε καλά ο ένας το σώμα του άλλου καθώς και όλα τα εκφραστικά μέσα του, πράγμα το οποίο έχτισε μια σχέση αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Αυτό που με συγκινεί περισσότερο να βλέπω και να βιώνω στο θέατρο είναι την σύνδεση των ανθρώπων για έναν κοινό σκοπό, γιατί τότε βγαίνει η πιο αληθινή και ανθρώπινη πλευρά μας στην επιφάνεια, όπως τα μικρά παιδιά στο πάρκο που συνεργάζονται για να φτιάξουν έναν πύργο από χώμα. Είναι ωραίο να γινόμαστε για λίγο πάλι παιδιά και ευτυχώς το θέατρο κόντρα στους καιρούς μας το επιτρέπει.
Photo Credit Κεντρικής εικόνας θέματος: Andrea Bonetti
Διαβάστε επίσης:
Βουργουνδία, από την ομάδα Αθώο Σώμα στο Θέατρο Σφενδόνη
