Τα graffiti του εικαστικού Looper καταγράφονται εδώ και χρόνια στους τοίχους της Αθήνας. Μορφές που εμφανίζονται και εξαφανίζονται μέσα στο αστικό τοπίο, σαν ίχνη μιας προσωπικής χαρτογραφίας — μιας αφήγησης γραμμένης πάνω στο σώμα της πόλης. Σήμερα, στην γκαλερί «Έκφραση – Γιάννα Γραμματοπούλου», το σπρέι και οι ευάλωτες επιφάνειες του δρόμου αντικαθίστανται από χαρτόνι, πλέξιγκλας και μεταλλικές κατασκευές, που παρουσιάζονται με τίτλο A Bathroom and Other… Unexpected Human Stories. Χωρίς όμως να χάνουν την έντασή τους ή να υπακούν πλήρως στο εκθεσιακό πρωτόκολλο, παραμένουν ανυπότακτα. Ατιθάσευτοι συμβολισμοί και έννοιες ανοίγουν πεδία σε ένα σύμπαν που δεν εξαντλείται σε μία μόνο ερμηνεία.
Το Bathroom προέκυψε ακριβώς από αυτή την ανάγκη. Για τον Looper, η τουαλέτα του σπιτιού δεν είναι απλώς ένας λειτουργικός χώρος, αλλά ένα καταφύγιο. Ένα σημείο όπου το σώμα και ο νους αισθάνονται προστατευμένα. Μέσα από αυτό το έργο επιχειρεί να μιλήσει για την ανάγκη του ανθρώπου να αισθανθεί ασφάλεια μέσα σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο.
Η ίδια αγωνία διατρέχει και τα σχέδιά του. Χέρια που εμφανίζονται ξανά και ξανά, ανθρώπινες μορφές που μοιάζουν να παλεύουν με αόρατες δυνάμεις, ζώα που λειτουργούν ως προεκτάσεις ενστίκτων και φόβων.
Παράλληλα, στο έργο του διακρίνεται μια έντονη κοινωνική και πολιτική ευαισθησία. Η εξουσία, το χρήμα, οι μηχανισμοί χειραγώγησης και οι ανισότητες εμφανίζονται μέσα από συμβολισμούς και επαναλαμβανόμενα μοτίβα — όχι ως συνθήματα, αλλά ως προσωπικές ανησυχίες για έναν κόσμο που, σε πολλές περιπτώσεις, μοιάζει να επιβραβεύει την εκμετάλλευση και όχι την αλληλεγγύη.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Όπως σημειώνει ο ιστορικός τέχνης Γιάννης Μπόλης για την έκθεση: «Οι εικόνες του Looper αποκαλύπτουν, αποκρύπτουν και υπονομεύουν, χαρακτηρίζονται από μια αφοπλιστική και αναρχική αίσθηση του χιούμορ, κινητοποιούν σχέσεις συμμετοχής-συνενοχής με τον θεατή».
Τελικά, τα έργα του Looper είναι απόπειρες κατανόησης του εαυτού και του κόσμου γύρω του. Και ίσως εκεί βρίσκεται το ενδιαφέρον αυτής της έκθεσης: στην αίσθηση ότι παρακολουθεί κανείς έναν καλλιτέχνη που δεν φοβάται να εκθέσει δημόσια τις αμφιβολίες, τις αντιφάσεις και τις ανασφάλειές του. Με αφορμή την έκθεση, συναντήσαμε τον καλλιτέχνη και μιλήσαμε μαζί του για την πρώτη του επαφή με την τέχνη, αλλά και για τον τρόπο που η προσωπική του εμπειρία και οι κοινωνικές εντάσεις διαμορφώνουν το εικαστικό του σύμπαν.
***
-Πότε κατάλαβες ότι η τέχνη θα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη ζωή σου;
Δεν ξέρω αν υπήρξε μια συγκεκριμένη στιγμή. Ίσως έπαιξε ρόλο και το οικογενειακό περιβάλλον. Ο πατέρας μου είναι γιατρός, αλλά αγαπά πολύ την τέχνη. Εγώ ξεκίνησα με την αγιογραφία περίπου στα οκτώ μου χρόνια, σε ένα εργαστήριο. Αυτό που κράτησα από εκεί δεν ήταν μόνο η εικόνα, αλλά ο τρόπος που χτίζεται. Ξεκινάς από το υπόβαθρο και προχωράς σταδιακά. Ακόμη και σήμερα σκέφτομαι τις ιδέες μου σε επίπεδα. Έτσι οργανώνω τα έργα μου.
-Ακολούθησε η μαρμαρογλυπτική στην Τήνο. Τι σου έδωσε αυτή η εμπειρία;
Η Τήνος ήταν καθοριστική για μένα. Τότε πηγαίναμε οικογενειακώς κάθε καλοκαίρι, σε μια εποχή που το νησί δεν είχε ακόμη τουρισμό όπως σήμερα. Εκεί ήρθα σε επαφή με τη γλυπτική και κατάλαβα ότι πριν διαμορφώσεις ένα υλικό πρέπει πρώτα να το γνωρίσεις. Να καταλάβεις τα όριά του, τη συμπεριφορά του, τον τρόπο που αντιδρά στα εργαλεία. Αυτή η σχέση με την ύλη με ακολουθεί μέχρι σήμερα.
-Ο Γιάννης Μπόλης γράφει στο επιμελητικό σημείωμα ότι τα έργα σου κουβαλούν ανασφάλειες, άγχη αλλά και μια χαοτική πλευρά του χαρακτήρα σου. Η τέχνη λειτουργεί σαν τρόπος οργάνωσης αυτού του χάους;
Ναι, νομίζω πως ναι. Υπάρχει μια ανασφάλεια που πάντα με συνοδεύει. Δεν τη βλέπω μόνο αρνητικά. Πιστεύω ότι η αμφιβολία είναι συχνά κινητήριος δύναμη για έναν καλλιτέχνη. Προσπαθώ να μετατρέψω αυτή την πίεση σε εικόνες, σκέψεις και καταστάσεις. Το έργο λειτουργεί σαν ένας κάναβος που βάζει μια τάξη σε πράγματα που μέσα μου είναι πιο χαοτικά.
-Τα έργα της έκθεσης λειτουργούν αυτόνομα ή αποτελούν κομμάτια μιας μεγαλύτερης αφήγησης;
Είναι και τα δύο. Πρόκειται για έργα που δημιουργήθηκαν από το 2022 μέχρι σήμερα. Κάθε έργο έχει τη δική του αυτονομία, αλλά όλα συνδέονται μεταξύ τους μέσα από κοινές εμμονές και επαναλαμβανόμενες σκέψεις. Ήθελα να τα παρουσιάσω σαν ένα είδος μνημείου στις αγωνίες μου, στις σκέψεις μου και στον τρόπο που αντιλαμβάνομαι τον κόσμο.
-Ο τίτλος της έκθεσης ξεκινά από το Bathroom. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα;
Το Bathroom ήταν το πρώτο έργο που ουσιαστικά άνοιξε την πόρτα για όλα τα υπόλοιπα. Είναι ένα πολύ προσωπικό έργο. Με ενδιαφέρει η έννοια της ασφάλειας και το πώς τη βιώνουμε. Για μένα η τουαλέτα του σπιτιού είναι ένας χώρος βαθιάς οικειότητας. Ένας χώρος όπου βρίσκεσαι μόνος με το σώμα σου και τον εαυτό σου. Χρησιμοποίησα αυτό το δωμάτιο ως αφηγηματικό εργαλείο για να μιλήσω για την ανασφάλεια και για τη δυσκολία να εκφράζεις τα πραγματικά σου θέλω.
-Άρα δεν σε ενδιαφέρει τόσο η λειτουργία του χώρου όσο το συναίσθημα που τον συνοδεύει.
Ακριβώς. Δεν μιλάω για την τουαλέτα ως αντικείμενο αλλά για το αίσθημα ασφάλειας που συνδέεται με αυτή. Είναι ένας πολύ προσωπικός χώρος. Ένας χώρος όπου αισθάνεσαι προστατευμένος. Με ενδιέφερε να μιλήσω γι’ αυτή την αίσθηση.
-Στα έργα σου επανέρχονται συχνά η εξουσία, το χρήμα και οι σχέσεις δύναμης. Τι σε απασχολεί σε αυτά τα θέματα;
Με απασχολεί ο τρόπος που οι άνθρωποι ασκούν εξουσία ο ένας πάνω στον άλλον. Με προβληματίζει η λογική του ανταγωνισμού και της εκμετάλλευσης. Βλέπω συχνά ανθρώπους να πατούν άλλους ανθρώπους για ένα μικρό όφελος και αναρωτιέμαι τι κερδίζουν πραγματικά από αυτό. Δεν είναι μόνο το χρήμα. Είναι η ανάγκη της επικράτησης. Αυτή η νοοτροπία με προβληματίζει και συχνά περνά στα έργα μου.
-Τα ζώα που εμφανίζονται στα σχέδιά σου τι συμβολίζουν;
Με ενδιαφέρει η σύγκριση ανάμεσα στο ανθρώπινο και το ζωικό ένστικτο. Τα ζώα λειτουργούν με αμεσότητα. Αν φοβηθούν, θα κρυφτούν ή θα επιτεθούν. Ο άνθρωπος έχει επιλογή. Μπορεί να αποφασίσει συνειδητά να κάνει καλό ή κακό. Αυτή η δυνατότητα επιλογής είναι κάτι που με απασχολεί πολύ.
-Παρατηρούμε επίσης ότι χρησιμοποιείς συχνά το δικό σου πρόσωπο. Γιατί;
Γιατί θέλω να βάζω τον εαυτό μου απέναντι σε όσα με φοβίζουν ή με προβληματίζουν. Δεν θέλω να μεταφέρω αυτές τις εμπειρίες σε κάποιον άλλον. Προτιμώ να είμαι εγώ ο πρωταγωνιστής. Είναι ένας τρόπος να αντιμετωπίζω πράγματα που διαφορετικά θα προσπαθούσα να αποφύγω.
-Πόσο βιωματική είναι τελικά η δουλειά σου;
Πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται. Πολλά έργα ξεκινούν από προσωπικές εμπειρίες, σχέσεις, φόβους ή αδιέξοδα. Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι δεν μπορείς να κρύβεσαι διαρκώς από τον εαυτό σου. Πρέπει να τον κοιτάξεις κατάματα. Νομίζω ότι αυτή η διαδικασία βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος της δουλειάς μου.
-Τι ρόλο παίζουν τα έντονα χρώματα στα έργα σου;
Τα βλέπω σαν μορφές συναισθήματος. Με ενδιαφέρει η σχέση ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα. Τα χρώματα λειτουργούν σαν κάτι που διαχέεται, σαν μια ενέργεια που καλύπτει ή μεταμορφώνει αυτό που βρίσκεται από κάτω. Είναι ένας τρόπος να δείξω ότι πίσω από κάθε εικόνα υπάρχει πάντα ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης.
-Τι θα ήθελες να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την έκθεση;
Δεν με ενδιαφέρει να δώσω απαντήσεις. Με ενδιαφέρει περισσότερο να γεννηθούν ερωτήματα. Να αναρωτηθεί κανείς γιατί νιώθει όπως νιώθει, γιατί επιλέγει όσα επιλέγει και ποια πράγματα καθορίζουν τελικά τη ζωή του χωρίς να το αντιλαμβάνεται πάντα.
