Η υφαντική τέχνη, πανάρχαια και πάντα ζωντανή, δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια πρακτική δεξιότητα· είναι ένα νήμα που ενώνει τη μνήμη, την παράδοση, τον μύθο και τη δημιουργία. Από τον ιστό της Αράχνης και την υπομονή της Πηνελόπης, μέχρι τη δημοτική ποίηση και τις σύγχρονες εικαστικές αναζητήσεις, η υφαντική αφηγείται με τον δικό της τρόπο την ιστορία του ανθρώπου.
Στο πλαίσιο του θεσμού του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη Ελλάδα ένας Πολιτισμός» το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης φιλοξενεί στις 28 και 29 Αυγούστου την παράσταση «Μητέρα αράχνη» και τη συνοδευτική ομαδική έκθεση υφαντικής στην οποία δώδεκα υφαντά διακεκριμένων εικαστικών, τα οποία συμμετέχουν οργανικά στην παράσταση, θα παρουσιαστούν από τις 25 έως και τις 31 Αυγούστου ως αυτοτελής έκθεση στο ΑΜΘ.
***
-Πώς προέκυψε η ιδέα για τη «Μητέρα Αράχνη»;
Πάντοτε μ’ ενδιέφερε, πάντοτε τραβούσε την προσοχή μου ό,τι είχε σχέση με την παράδοση. Την ημέρα που διάβασα το θέμα του φετινού «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» έτυχε να παρουσιάζω στο «Μπλε σαν πορτοκάλι», στην εκπομπή που κάνω στο Πρώτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, μια έκθεση σύγχρονης υφαντικής εμπνευσμένης από παραδοσιακά κρητικά μοτίβα, που την επιμέλειά της είχε η Ίρις Κρητικού. Αμέσως ήρθε στο μυαλό μου η Πηνελόπη από την Οδύσσεια, που ύφαινε και ξεΰφαινε περιμένοντας τον Οδυσσέα, το ποίημα «Η γρηά η βαβά μ’» του Παπαντωνίου, μια φίλη μου στη Λευκάδα να υφαίνει στον αργαλειό, ο «Υφαντόκοσμος» της Κρίστης Στασινοπούλου, μια γυναίκα που είχα δει στον αργαλειό της από ένα ανοιχτό παράθυρο πολλά χρόνια πριν στην Τέλενδο. Σκέφτηκα ότι αξίζει τον κόπο μια έρευνα που θα διατρέχει τη λογοτεχνία και τη μουσική, κυρίως την παραδοσιακή. Και τελικά όντως προέκυψε πλούσιο υλικό. Πήρα τηλέφωνο την Ίριδα Κρητικού και την Κερασία Σαμαρά, που αγκάλιασαν αμέσως την ιδέα και ξεκινήσαμε.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
-Τι θα λέγατε πως ξεχωρίζετε στην Υφαντική τέχνη, και πώς συνδυάζεται στο μυαλό σας με την αφήγηση;
Είναι μια τέχνη που έχει μείνει ζωντανή ανά τους αιώνες. Προσωπικά μου αρέσουν τα υφαντά. Αγαπώ τα χρώματα, τα παραδοσιακά μοτίβα με κάνουν να δημιουργώ δικές μου εικόνες. Και σήμερα, παρά το ότι είναι τόσο παλιά – μην ξεχνάμε ότι σύμφωνα με τη μυθολογία η θεά Αθηνά ήταν η πρώτη υφάντρα – εξελίσσεται και δίνει έμπνευση σε σύγχρονους καλλιτέχνες.
Η αφήγηση είναι και αυτή ένα είδος υφαντού. Υφαίνει ιστορίες. Τα μοτίβα και τα χρώματα τα πλάθει κανείς με την φαντασία του.
-Έχετε συνδυάσει θέατρο, εικαστικά και μουσική. Πώς δουλέψατε για να λειτουργήσουν όλα αυτά μαζί;
Μέσα στο περιβάλλον μιας έκθεσης σύγχρονης υφαντικής που συνδέεται με το λόγο και τη μουσική μέσω της εικαστικής παρέμβασης της Εύας Μελά το κοινό θα παρακολουθήσει την αφήγηση αρχαίων μύθων και σημαντικών λογοτεχνικών έργων – που εμπνέονται και από την υφαντική τέχνη – σε διάλογο με μουσική και τραγούδια, που τελικά δημιουργούν ένα θεατρικό δρώμενο. Το κοινό θα κρίνει κατά πόσον το πετύχαμε.
Εμείς προσπαθούμε να δώσουμε την θεατρικότητα με την αφήγηση, με την πρωτότυπη μουσική του Νίκου Κυριαζή, με παραδοσιακά τραγούδια που όλους μας αγγίζουν και με την ατμόσφαιρα, στην οποία σημαντικό ρόλο θα παίξει και η εικόνα, ο σκηνικός χώρος που συμπεριλαμβάνει την έκθεση και οι φωτισμοί.
-Τα κείμενα διατρέχουν μεγάλο ιστορικό εύρος. Με ποιον τρόπο τα επιλέξατε;
Είχαν επιλεγεί πολύ περισσότερα από όσα τελικά συμπεριλάβαμε. Αναγκαστικά επιστρατεύσαμε την τέχνη της αφαίρεσης. Αυτά που αποτελούν τον κορμό της παράστασης είναι αντιπροσωπευτικά για το πώς λειτουργεί η υφαντική ανά τους αιώνες. Από τους αρχαίους μύθους μέχρι πρόσφατα, που ήταν απόλυτα λειτουργική ωε χρηστική τέχνη. Υπάρχουν και συμβολισμοί που εκφράζει η υφαντική. Συμβολισμοί σε σχέση με την νοικοκυροσύνη, με το χρόνο, με την υπομονή, με την αισθητική απόλαυση. Και στις μέρες μας αρχίζει και πάλι να αποκτά ένα χρηστικό ρόλο. Η παράδοση μοιάζει να επιστρέφει δριμύτερη, πάντα γόνιμη και πάντα δυνατή.
-Οπότε, τι πιστεύετε πως «λέει» στο σήμερα μια τέτοια παράσταση σε πολιτισμικό επίπεδο;
Μια παράσταση με πρωταγωνίστρια την υφαντική σήμερα, δεν μπορεί παρά να δείχνει ότι και στην εποχή μας έχει ρόλο. Στο φετινό «Όλη η Ελλάδα ένας πολιτισμός» θέμα είναι το «Η σήμερον ως αύριον και ως χθες» του Ανδρέα Εμπειρίκου. Ο ρόλος της υφαντικής στο παρελθόν είναι προφανής. Στόχος είναι να διαφανεί, ότι έχει ρόλο και σήμερα. Και αυτό όχι διδακτικά. Μέσα από μια θεατρική δράση με βασικό στοιχείο την αφήγηση που με την ατμόσφαιρά της θα παρασύρει τους θεατές και θα τους κάνει να δημιουργήσουν στο μυαλό τους δικές τους εικόνες, ίσως δικά τους υφαντά.
-Υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στις λογοτεχνικές ή μυθολογικές αναφορές και τα υφαντά στη σκηνή;
Ενδεχομένως μακρινή. Ο στόχος δεν ήταν η περιγραφή, αλλά ο διάλογος. Οι σύγχρονοι καλλιτέχνες έχουν την δική τους έμπνευση, συχνά επηρεασμένη από την παράδοση, και τα κείμενα και τα τραγούδια την δική τους προσωπικότητα. Ο στόχος είναι το υλικό της παράστασης να λειτουργήσει μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο υφαντά και τελικά όλο αυτό να δώσει μια θεατρική αίσθηση.
-Είμαι βέβαιη πως το αποτέλεσμα θα είναι υπέροχο· ένα υφαντό από λέξεις, εικόνες και ήχους, που θα λειτουργήσει ως εφαλτήριο πολλών σκέψεων και θα συνεχίσει να ξετυλίγεται μέσα μας και μετά την παράσταση.
Πληροφορίες
Ημερομηνίες: 28.08 — 29.08.2025
Ώρα Έναρξης: 21:00
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης
Photo Credit Κεντρικής Εικόνας Θέματος: Alexandros Botonakis
Διαβάστε επίσης:
Μητέρα αράχνη: Η υφαντική τέχνη συναντά θέατρο & μουσική στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης
