Γιατί οι κινηματογράφοι έχουν κόκκινα καθίσματα;

Μπαίνοντας σε μια αίθουσα cinema, υπάρχουν ορισμένες λεπτομέρειες που θεωρούμε σχεδόν αυτονόητες a priori. Η μεγάλη οθόνη, ο χαμηλός φωτισμός, οι σειρές των καθισμάτων και, φυσικά, το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα που κυριαρχεί σε πολλούς κινηματογράφους. Πρόκειται για μια εικόνα τόσο γνώριμη, ώστε σπάνια αναρωτιόμαστε πώς, πότε και πού καθιερώθηκε.

Γιατί όμως κόκκινο και όχι μπλε, πράσινο ή κάποιο άλλο χρώμα; Η απάντηση βρίσκεται σε ένα ενδιαφέρον μπόλιασμα της ιστορίας του θεάτρου με την αρχιτεκτονική, την ανθρώπινη όραση και τις πρακτικές ανάγκες των αιθουσών.

Η ιστορία αρχίζει πολύ πριν από τον κινηματογράφο

Το κόκκινο στα καθίσματα στα σινεμά είναι σαν το πράσινο της τσόχας που έχουμε συνηθίσει στο NetBet online μπλακτζάκ ή σαν το κίτρινο των ταξί. Για να βρούμε την προέλευση των κόκκινων καθισμάτων, θα πρέπει να πάμε πίσω στην Ευρώπη του 18ου και του 19ου αιώνα, όταν τα μεγάλα θέατρα και οι όπερες αποτελούσαν σημαντικούς χώρους κοινωνικής συναναστροφής.

Το να δεις μια παράσταση δεν ήταν απλώς μια μορφή ψυχαγωγίας. Αποτελούσε κοινωνικό γεγονός, ιδιαίτερα για τα εύπορα στρώματα, που πήγαιναν στα θέατρα για να απολαύσουν τη μουσική, αλλά και για να συναντηθούν και φυσικά να δείξουν την κοινωνική τους θέση.

Οι εσωτερικοί χώροι ήταν μια αντανάκλαση αυτή την αντίληψη. Πολυέλαιοι, περίτεχνες διακοσμήσεις, επιχρυσωμένες λεπτομέρειες και πλούσια υφάσματα δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα μεγαλοπρέπειας.

Το κόκκινο είχε ήδη συνδεθεί με την εξουσία, τον πλούτο και το επίσημο. Ορισμένες έντονες κόκκινες βαφές ήταν ιδιαίτερα ακριβές, ενώ το κόκκινο βελούδο είχε ταυτιστεί με την πολυτέλεια.

Έτσι, οι κόκκινες ταπετσαρίες, οι κουρτίνες και τα καθίσματα έγιναν χαρακτηριστικά στοιχεία πολλών ευρωπαϊκών θεάτρων, ιδιαίτερα της ιταλικής όπερας.

Πώς πέρασε το κόκκινο στις κινηματογραφικές αίθουσες

Όταν ο κινηματογράφος άρχισε να αποκτά πια μαζικό κοινό, στις αρχές του 20ού αιώνα, οι επιχειρηματίες που κατασκεύαζαν τις νέες αίθουσες αναζητούσαν τρόπους να προσδώσουν έτσι ένα κύρος στο ανερχόμενο μέσο που κέρδιζε έδαφος. 

Τη λύση την είχαν ήδη μπροστά τους από την αρχιτεκτονική των θεάτρων.

Τα εντυπωσιακά κινηματογραφικά μέγαρα των δεκαετιών του 1920 και του 1930, γνωστά ως movie palaces, υιοθέτησαν πολλά από τα διακοσμητικά χαρακτηριστικά των παλαιότερων χώρων παραστάσεων.

Οι θεατές περνούσαν από μεγάλες εισόδους στυλ αψίδας, περπατούσαν πάνω σε πολυτελή χαλιά και κάθονταν σε αναπαυτικά, πολλάκις κόκκινα καθίσματα. Η επίσκεψη στον κινηματογράφο έπρεπε να θυμίζει μια ξεχωριστή έξοδο, ακόμη κι αν το εισιτήριο ήταν προσιτό στο ευρύ κοινό.

Με αυτόν τον τρόπο, μια θεατρική παράδοση πέρασε στη μεγάλη οθόνη και σταδιακά έγινε μέρος της κινηματογραφικής ταυτότητας του χώρου.

Η επιστημονική εξήγηση. Γιατί το κόκκινο φαίνεται πιο σκοτεινό

Πέρα από την ιστορία, υπάρχει και μια ενδιαφέρουσα ιδιότητα της ανθρώπινης όρασης που κάνει το κόκκινο κατάλληλο για χώρους προβολής.

Το φαινόμενο είναι γνωστό ως φαινόμενο Purkinje, από τον Τσέχο φυσιολόγο Γιαν Ευαγγελίστα Πούρκινιε, ο οποίος μελέτησε πώς μεταβάλλεται η αντίληψη των χρωμάτων ανάλογα με τον φωτισμό.

Στον αμφιβληστροειδή του ματιού υπάρχουν δύο βασικοί τύποι φωτοϋποδοχέων, τα κωνία, που συμβάλλουν στην έγχρωμη όραση υπό επαρκή φωτισμό, και τα ραβδία, που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο χαμηλό φως.

Όταν ο φωτισμός μειώνεται, η οπτική μας ευαισθησία μετατοπίζεται προς τα μικρότερα μήκη κύματος. Έτσι, οι κόκκινες επιφάνειες τείνουν να φαίνονται πιο σκοτεινές σε σχέση με αντίστοιχες μπλε ή πράσινες.

Αυτό σημαίνει ότι, όταν σβήνουν τα φώτα της αίθουσας, τα κόκκινα καθίσματα μπορούν να γίνονται λιγότερο αισθητά, να είναι δηλαδή διακριτικά αφήνοντας την οθόνη να κυριαρχήσει μπροστά στα μάτια μας.

Δεν εξαφανίζονται βέβαια πραγματικά, ούτε υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη επιστημονική αρχή καθόρισε εξαρχής την επιλογή τους. Εξηγεί όμως ένα πρακτικό πλεονέκτημα της παραδοσιακής διακόσμησης.

Ο ρόλος του βελούδου και της πρακτικότητας

Σημαντικό ρόλο έπαιζε και το υλικό των καθισμάτων. Το βελούδο, με τη χαρακτηριστική απαλή υφή του, προσέφερε μια αίσθηση άνεσης και πολυτέλειας.

Επίσης, οι υφασμάτινες επενδύσεις και τα μαλακά υλικά των καθισμάτων βοηθούν στην απορρόφηση του ήχου, περιορίζοντας τις ανεπιθύμητες ανακλάσεις μέσα στην αίθουσα. Πρόκειται για σημαντικό στοιχείο τόσο στη θεατρική όσο και στην κινηματογραφική εμπειρία.

Οι βαθιές κόκκινες αποχρώσεις έχουν επίσης πρακτικά πλεονεκτήματα σε σχέση με πολύ ανοιχτόχρωμα υφάσματα, καθώς ορισμένα σημάδια καθημερινής χρήσης γίνονται λιγότερο εμφανή.

Φυσικά, η αντοχή και η ευκολία συντήρησης εξαρτώνται περισσότερο από την ποιότητα και τον τύπο της ταπετσαρίας παρά από το χρώμα της, αλλά οκ το αναφέρουμε και αυτό. 

Γιατί το κόκκινο είναι το κυρίαρχο μέχρι και σήμερα

Πολλοί κινηματογράφοι στις μέρες μας δεν ακολουθούν κατά γράμμα την παλιά παράδοση. Πολλές αίθουσες χρησιμοποιούν μαύρα, γκρι ή μπλε καθίσματα, επιλέγοντας πιο λιτή διακόσμηση και υλικά υψηλής αντοχής.

Παρόλα αυτά, το κόκκινο εξακολουθεί να έχει ξεχωριστή θέση στη συλλογική μας εικόνα για τον κινηματογράφο.

Δεν αποτελεί μόνο διακοσμητική επιλογή. Συνδέει τις σύγχρονες αίθουσες με την εποχή των μεγάλων θεάτρων, των πολυτελών κινηματογραφικών μεγάρων και των πρώτων προβολών.