Γιάννης Παυλίδης: «Muffet Fiuu» από τον ήχο στην εικόνα στην γκαλερί Τεχνοχώρος

Το «Muffet Fiuu» είναι ο ιδιόλεκτος όρος του εικαστικού Γιάννη Παυλίδη, που γεννήθηκε ένα βράδυ μπροστά στην τηλεόραση, παρακολουθώντας το US Open 2012. Ο καλλιτέχνης απομόνωσε το γρύλισμα της Marion Bartoli (Muffet) και το διαπεραστικό επιφώνημα της Maria Sharapova (Fiuu), που ξεστόμιζαν τη στιγμή που η ρακέτα τους συναντά τη μπάλα και την εκτοξεύει στον αντίπαλο. Με αυτές τις δύο λέξεις/ιαχές, αποτυπώνοντας το ίχνος μιας εσωτερικής πίεσης που ζητά διέξοδο, ο Παυλίδης βαφτίζει τη νέα του έκθεση, που παρουσιάζεται στη γκαλερί «Τεχνοχώρος», σε επιμέλεια Ίριδας Κρητικού.

Στο περιβάλλον του εικαστικού χώρου, έντονα και σχεδόν παραισθησιογόνα χρώματα ντύνουν τα αλλόκοτα πλάσματα που κατοικούν εδώ και χρόνια στο σύμπαν του. Πρόκειται για έναν μεταλλαγμένο κόσμο, του οποίου το DNA εδράζεται στην κουλτούρα των κόμικς: άφυλες μορφές, υβριδικές φιγούρες που μοιάζουν να έχουν ξεφύγει από τις φούσκες διαλόγου εκεί όπου άλλοτε αντικαθιστούσαν βρισιές ή ακραία συναισθήματα, όπως οργή, μίσος, βία. Εδώ, όμως, μεταφέρονται στον χώρο ως αυτόνομες οντότητες, κουβαλώντας μια ένταση που ισορροπεί ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη και απευθύνοντας στον θεατή «μια υπαινικτική πρόκληση κοινωνικής ενσυναίσθησης ή ακόμη και δράσης», όπως σημείωσε ο καλλιτέχνης στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Culturenow.

Ο παραπάνω εικαστικός κόσμος συνορεύει με έναν άλλο, όπου γυναικείες μορφές, σε απίθανες και σχεδόν ακροβατικές στάσεις, πάλλονται, μετατοπίζονται και διαχέουν μια ενέργεια ερωτισμού και δράσης. Ένα σύμπαν που, αν φορούσε μουσικό κουστούμι, θα θύμιζε συναυλία του Frank Zappa — εκρηκτικό και απρόβλεπτο, με διαρκείς μετατοπίσεις. Σε αυτό το πεδίο έντασης και ρευστότητας μας περιήγησε ο καλλιτέχνης και σας το παραθέτουμε.

***

-Το «Muffet Fiuu» ως τίτλος παραπέμπει σε έναν ήχο, σχεδόν σε μία κραυγή. Αν αυτή η έκθεση μεταφραζόταν σε ηχητικούς όρους, τι θα ήταν;

Θα μπορούσε να είναι μια κοινωνική κραυγή αγωνίας ή διαμαρτυρίας όπως ο θόρυβος των διαδηλώσεων από ομάδες που νιώθουν περιθωριοποιημένες, που λειτουργεί σαν ηχητικό σήμα κινδύνου και αποσκοπεί στην πρόκληση κοινωνικής ενσυναίσθησης ή δράσης. Μουσική θα μπορούσε να είναι ο ήχος που παράγεται από μια συναυλία του Frank Zappa.

-Η εικαστική σας γραφή δανείζεται από το κόμικ, αλλά αποφεύγει την γραμμική αφήγηση. Σας ενδιαφέρει η αποδόμηση της αφήγησης ή η συγκρότηση ενός παράλληλου αφηγηματικού συστήματος;

Στην δουλειά μου δεν είναι απαραίτητα «απέναντι» αυτά τα δύο. Η αποδόμηση της αφήγησης είναι δεδομένη, αλλά από μόνη της αποτελεί μια άλλη πραγματικότητα που θα μπορούσες να την διαβάσεις κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο. Σε πολλά έργα μου σε αυτή την έκθεση λειτουργούν πράγματι παράλληλα αποδομημένες ιστορίες η μία πάνω στην άλλη, δημιουργώντας μια κατάσταση εκρηκτική.

-Στο έργο σας θα μπορούσε κανείς να διακρίνει συγγένειες με την μετα-ποπ ή την νεοεξπρεονιστική παράδοση. Σας απασχολεί αυτή η ένταξη ή την θεωρείτε περιοριστική;

Δεν με απασχόλησε ποτέ η ένταξη ή η στράτευση σε μία «σχολή» ή καλλιτεχνικό κίνημα. Πρακτικά θα μπορούσε κάποιος να με κατατάξει στην μετα-ποπ, αλλά δεν σκέφτομαι με τέτοιον τρόπο. Η ποπ αρτ είναι από τα αγαπημένα μου κινήματα, αλλά δανείζομαι πολλές φορές την οπτική ματιά του κυβισμού και του σουρεαλισμού. Μου αρέσει να κάνω «του κεφαλιού μου» και να πλησιάζω με πειθαρχία τους στόχους μου χωρίς να με απασχολεί ιδιαίτερα το αν ξεφύγω από τον τρόπο που γράφω. Έτσι στο «Muffet Fiuu», στα πρώτα έργα η γραφή μου είναι νεοεξπρεσιονιστική, γιατί μου έβγαζε πιο ωραία την ένταση που ήθελα να έχουν οι χαρακτήρες μου.

-Τα «τερατάκια» σας κινούνται ανάμεσα στο απειλητικό και το παιγνιώδες, συχνά με μια απρόσμενη τρυφερότητα. Συνιστούν, κατά την γνώμη σας, μια εικονογράφηση των συλλογικών μας φόβων; Υπάρχει ένα κοινωνικό βλέμμα πίσω από αυτή την πρακτική;

Νομίζω ότι το κοινωνικό βλέμμα χαρακτηρίζει όλες μου τις δουλειές, πράγμα που έχει και κάποιες συνέπειες στο εμπορικό της κομμάτι. Τα «τερατάκια» γεννήθηκαν άγρια, εριστικά, βίαια, στην συνέχεια άρχισαν να το σκέφτονται λίγο, να το συζητούν, να αστειεύονται και καταλήξανε να προσφέρουν λουλούδια. Μπορεί να είναι μία οπτική του συλλογικού μας υποσυνείδητου, ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε τις δύσκολες καταστάσεις που μας παρουσιάζονται. Δεν είναι σίγουρο πάντως ότι στο τέλος θα προσφέρουν πάντα λουλούδια.

-Τα μεταλλαγμένα «μπαλόνια» των κόμικ, με ιδεογράμματα θυμού, οργής, έκπληξης ακόμα και βίας που χρησιμοποιείτε στην εικαστική σας αφήγηση λειτουργούν ως υποκατάστατο λόγου;

Από αυτά τα «μπαλόνια» γεννήθηκαν τα τερατάκια σε μια στιγμή εκνευρισμού, σε έναν χώρο ακατάλληλο να εκφραστείς με τον λόγο. Δανείστηκα από τα παιδικά μας κόμικς την γραφή των ιδεογραμμάτων αλλά και το χιούμορ, για να δημιουργήσω κάποιους χαρακτήρες με ιδιαίτερη κοινωνική συμπεριφορά, δημιουργώντας διαφορετικές ιστορίες. Μπορεί να χειρονομούν, η να παρουσιάζουν ακαταλαβίστικα μηνύματα. Δίνω κατά κάποιον τρόπο λόγο στο υποσυνείδητό μας.

-Η παρουσία του γυναικείου σώματος, συχνά καρικατουρίστικου, επανέρχεται στο έργο σας. Ποια είναι η λειτουργία του μέσα στο εικαστικό σας σύμπαν;

Έχω κάνει δύο ατομικές εκθέσεις για τις γυναίκες, το Women Show και το Women Overdose και πάντα υπάρχουν με κάποιον τρόπο στα έργα μου, όπως και οι πύργοι. Είναι συγκεκριμένες πόζες που μπορείς να δεις σε καμπαρέ, κέντρα διασκέδασης, σε στάσεις λεωφορείων, σε παραλίες, σε γυμναστήρια. Σε αυτή την δουλειά παρουσιάζονται στο τελευταίο χρονικά κομμάτι της έκθεσης πολύ κομψές, με εξωπραγματικές αναλογίες, χωρίς χαρακτηριστικά, πολύχρωμες. Είναι δομημένες σε ένα παράλληλο επίπεδο επάνω από τα άναρχα τοποθετημένα τερατάκια ή λουλούδια από την «εμπριμέ» περίοδό μου. Με τις γυναίκες δηλώνω με τον καλύτερο τρόπο την παρουσία του ανθρώπου στα έργα μου.

-Το χρώμα στον καμβά σας εμφανίζεται έντονο. Πώς προσδιορίζετε την λειτουργία του;

Το χρώμα στα έργα μου είναι έντονο, γιατί έτσι εκφράζει καλύτερα τις κοινωνικές αντιθέσεις, την ένταση και τους έντονους ρυθμούς της σύγχρονης ζωής στην πόλη, την βία, την αδικία, τον έρωτα, την ζωή όταν ανάβουν τα φώτα την νύχτα. Επιπλέον βγάζει καλύτερα την αίσθηση της κίνησης και της δράσης.

-Σε μια εποχή υπερπαραγωγής εικόνων, πώς ορίζετε την πρωτοτυπία;

Πρωτοτυπία είναι η ικανότητα να δημιουργείς κάτι νέο, φρέσκο, αυθεντικό χωρίς αντιγραφές, προσφέροντας μια νέα μοναδική οπτική γωνία. Σήμερα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της υπερπαραγωγής εικόνων μπορεί να βλέπουμε καινούργιες τεχνικές. Όμως η οπτική γωνία που βλέπει κάτι όπως δεν το έχουμε ξαναδεί, είναι αυτή που κάνει την διαφορά και προσδιορίζει τον τρόπο γραφής μας, εκφράζοντας με τον καλύτερο τρόπο την εποχή μας.

-Σε όλη αυτή την διαδρομή των δεκατριών χρόνων που συμπυκνώνεται στο «Muffet Fiuu», τι άλλαξε περισσότερο: η δουλειά σας ή ο τρόπος που βλέπετε τον εαυτό σας μέσα σε αυτή;

Νομίζω ότι η δουλειά μου όλα αυτά τα χρόνια τεχνικά και όσον αφορά το περιεχόμενο έχει μια εξέλιξη και σίγουρα έχω αποκτήσει περισσότερη πείρα να χειρίζομαι και να τακτοποιώ τις ιδέες μου. Εξακολουθώ όμως να έχω την αίσθηση ότι δεν έχω κάνει ακόμα την δουλειά που θα με εκφράσει απόλυτα. Κάθε φορά η «αποτυχία» είναι αυτή που με κάνει να προσπαθώ από την αρχή ξανά να προσεγγίσω αυτό που επιτέλους «θέλω».

Διαβάστε επίσης:

Γιάννης Παυλίδης – Muffet Fiuu: Έκθεση στην αίθουσα τέχνης Τεχνοχώρος