«Είμαι ηθοποιός κυρίως γιατί βρίσκω ένα υπαρξιακό νόημα στο να λέω ανθρώπινες ιστορίες». Κάπου ανάμεσα σε αυτή τη φράση -όπως διατυπώθηκε στη συνέντευξη που παραχώρησε η Μαρία Προϊστάκη στο CultureNow– ξεδιπλώνεται ο κόσμος της παράστασης «Τάμα», που φιλοξενείται στη σκηνή του «Σύγχρονου Θεάτρου», σε κείμενο και σκηνοθεσία του Γιώργου Χριστοδούλου.
Μαζί με τη Χρύσα Κοτταράκου και τη Φανή Παναγιωτίδου, η Μαρία Προϊστάκη προσεγγίζει τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να δώσουμε μορφή σε αυτό που μας υπερβαίνει, μεταφέροντας στη σκηνή πραγματικές μαρτυρίες: ιστορίες πίστης, δοκιμασίας και προσδοκίας.
Με εργαλεία τη μουσική, την κίνηση και μια διακριτική αλληγορική γραφή, η παράσταση κινείται στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην πίστη και τη δεισιδαιμονία, χωρίς να επιδιώκει να την ορίσει. Το σώμα, εξίσου με τον λόγο, γίνεται φορέας της αφήγησης, όπως παραδέχεται η ίδια: «αν δεν ήμουν ηθοποιός, θα ήμουν χορεύτρια».
Σε αυτή τη διαδρομή, το προσωπικό και το καλλιτεχνικό μπλέκονται αναπόφευκτα. «Το θέατρο και η ψυχοθεραπεία είναι συγκοινωνούντα δοχεία», σημειώνει, φωτίζοντας μια δημιουργική διαδικασία που δεν περιορίζεται στη σκηνή. Παράλληλα, η πρώτη παρουσίαση της παράστασης στο Αρχαίο Θέατρο της Κορίνθου, κάτω από το φως της αυγουστιάτικης πανσελήνου, έδωσε από νωρίς το στίγμα: ένα έργο που συνομιλεί άμεσα με το κοινό, καλώντας το να αναμετρηθεί με το ερώτημα τι είναι τελικά αυτό που μπορεί να οδηγήσει έναν άνθρωπο να κάνει ένα τάμα.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
***
-Το «Τάμα» παρουσιάστηκε αρχικά στο πλαίσιο του θεσμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός», σε έναν ιδιαίτερο χώρο, το Αρχαίο Θέατρο της Κορίνθου. Τι κρατήσατε από εκείνη την πρώτη συνάντηση με το κοινό;
Παίζαμε το Σαββατοκύριακο της Αυγουστιάτικης πανσελήνου, εκείνη τη νύχτα που ο αρχαιολογικός χώρος είναι ανοιχτός τη νύχτα για το κοινό. Το μέρος ήταν υπέροχα φωτισμένο, το φεγγάρι από πάνω μας υπέρλαμπρο, ο κόσμος συνέρρεε, έμενε και παρακολουθούσε από κάθε πλευρά και σημείο του χώρου… τι να πω, ήταν υπέροχη εμπειρία όλο αυτό.
-Πώς ήταν η συνεργασία σας με τις συμπρωταγωνίστριες σας, από τις πρόβες μέχρι τη σκηνή; Υπήρχε μια κοινή αίσθηση γύρω από το τι σημαίνει «τάμα»;
Δεν το είχαμε συζητήσει πολύ στην αρχή. Μετά κάναμε έναν αυτοσχεδιασμό πάνω στο τί είναι τάμα και εκεί κάπως αναρωτηθήκαμε κι εμείς οι ίδιες και καταθέσαμε πολύ ενδιαφέρον υλικό. Ο αυτοσχεδιασμός δεν κρατήθηκε αλλά συνδεθήκαμε όλες με το θέμα και μεταξύ μας μέσα από αυτόν. Με τη Φανή και με τη Χρύσα έχω ξαναβρεθεί στη σκηνή σε πολύ αγαπημένες δουλειές και η συνεργασία μαζί τους είναι πάντα μια πολύ ευτυχής συνθήκη.
-Στην παράσταση, η μουσική, ο λόγος και η κίνηση παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Όταν το νόημα δεν περνά μόνο μέσα από τα λόγια αλλά και από το σώμα και τον ρυθμό, πώς αλλάζει για εσάς ο τρόπος που δουλεύετε έναν ρόλο;
Εγώ αν δεν ήμουν ηθοποιός, θα ήμουν χορεύτρια. Κρυφός μου πόθος από μικρή που δεν πραγματοποιήθηκε. Νιώθω ότι είμαι στο σπίτι μου όταν χρησιμοποιώ το σώμα μου, όταν κινούμαι και ακόμη πιο πολύ όταν χορεύω. Όταν λοιπόν σε μια παράσταση, το σώμα μου έχει ενεργό ρόλο στην αφήγηση της ιστορίας, η δική μου σχέση με την ιστορία βαθαίνει και το αίσθημα ευφορίας που έχω μάλλον με κάνει να τη λέω και καλύτερα.
-Από τη Νομική βρεθήκατε στη θεατρική σκηνή. Ήταν τελικά μια φυγή ή μια επιστροφή σε κάτι πιο βαθιά δικό σας;
Πόσο ωραία το θέσατε. Γιατί ήταν και τα δύο. Είχα μια ακατανίκητη τάση φυγής σχεδόν από οτιδήποτε συνιστούσε τη ζωή μου τότε, κάτι που μεταφράστηκε και σε μια πραγματική φυγή για ένα χρόνο στη Φιλανδία, αλλά φεύγοντας επέστρεψα τελικά σε εμένα. Εκεί, χιλιάδες χιλιόμετρα μακρυά, κάπου στην παγωμένη Βαλτική εγώ θυμήθηκα ποια είμαι και αποφάσισα να επιστρέψω στην Ελλάδα σίγουρη πια ότι θα σπούδαζα θέατρο.
-Έχετε μιλήσει για τη σημασία της ψυχοθεραπείας στη ζωή σας. Πώς επηρεάζει αυτή η εσωτερική δουλειά τον τρόπο που δουλεύετε ως ηθοποιός;
Το θέατρο και η ψυχοθεραπεία είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Μέσα από το θέατρο, τις ηρωίδες που έχω κληθεί να παίξω αλλά και τις ιστορίες που έχω αφηγηθεί ή απλώς μελετήσει, έχω έρθει πιο κοντά στο πως λειτουργεί αυτό το πολύπλοκο ον. Κατ’ επέκταση έχω έρθει πιο κοντά και σε μένα κάτι που είναι το κατεξοχήν ζητούμενο της ψυχοθεραπείας που κάνω τα τελευταία 8 χρόνια. Θα μου πεις, άρα το θέατρο είναι ψυχοθεραπεία; Θα σου πω όχι, αλλά η ψυχοθεραπεία με έχει κάνει καλύτερη ηθοποιό και το θέατρο καλύτερη ψυχοθεραπευόμενη, αν βγάζει νόημα αυτό.
-Όταν η προσωπική και η καλλιτεχνική ζωή μπλέκονται τόσο έντονα, πώς μπαίνουν τα όρια;
Δεν συζητάμε για τη δουλειά στο σπίτι. Χρυσός κανόνας και μπήκε στην πρώτη δουλειά στην οποία συνεργαστήκαμε με το Γιώργο. Είναι σχεδόν απίστευτο αλλά το κάνουμε. Για τη δουλειά θα μιλήσουμε στο θέατρο ή στο γκρουπ των συνεργατών στο βάιμπερ.
Σε μια εποχή όπου όλα μοιάζουν επισφαλή -εργασιακά, κοινωνικά, υπαρξιακά- τι είναι αυτό που κρατά έναν ηθοποιό όρθιο;
Η ιδιότητα του ηθοποιού δεν ξεχωρίζει μέσα μου από την ιδιότητα του ανθρώπου. Εμένα με κρατάει όρθια η ανάμιξη μου σε πρωτοβουλίες αντίστασης και αλληλεγγύης όπως το March to Gaza. Φυσικά και η οικογένεια μου, τα παιδιά μου, που είναι φως και ελπίδα και αγάπη. Και παρά τα άπειρα προβλήματα του εργασιακού μου χώρου, δεν ξεχνώ ότι εγώ είμαι ηθοποιός κυρίως γιατί βρίσκω ένα υπαρξιακό νόημα στο να λέω ανθρώπινες ιστορίες και αυτό στέκει πάντα ψηλά μέσα μου.
-Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας βήματα;
Δεν τα ξέρω. Ελπίζω να τα βρω ή να δημιουργήσω σύντομα.
-Αν βρισκόσασταν σε μια στιγμή απόλυτης ανάγκης, θα κάνατε ένα τάμα; Και τι θα ήσασταν διατεθειμένη να προσφέρετε γι΄αυτό;
Έκανα κατά τη διάρκεια των προβών μας για το Τάμα, αλλά έχω μια συστολή στο να μιλήσω παραπάνω γι΄αυτό.
