Δημήτρης Αγαρτζίδης: Ψάχνω συνέχεια να βρω τον αυθεντικό εαυτό μου

Με αφορμή τη σκηνική μεταφορά της Εκμηδένισης του Μισέλ Ουελμπέκ από την ομάδα Elephas Tiliensis, συναντήσαμε τον Δημήτρης Αγαρτζίδης — έναν δημιουργό που επιστρέφει με συνέπεια και τόλμη στο σύμπαν του προκλητικού Γάλλου συγγραφέα, επιχειρώντας να φωτίσει τις πιο σκοτεινές και εύθραυστες πτυχές της σύγχρονης ύπαρξης.

Συνέντευξη στην Άννα Αγρέβη

***

-Καλησπέρα Δημήτρη! Δεν μπορώ να μην ξεκινήσω ρωτώντας για το όνομα της ομάδας που έχεις ιδρύσει μαζί με τη συνεργάτιδά σου, Δέσποινα Αναστασόγλου: Elephas Tiliensis. Διαβάζοντας, έμαθα ότι πρόκειται για τον νάνο ελέφαντα της Τήλου. Τι σας οδήγησε να επιλέξετε αυτό το όνομα ως καλλιτεχνική σας ταυτότητα;

Η Δέσποινα είχε δει ένα ντοκιμαντέρ που μιλούσε για τον Νάνο ελέφαντα της Τήλου. Η Τήλος καθώς είναι πολύ μικρό νησί φιλοξενούσε ελέφαντες και οι ελέφαντές προκειμένου να επιβιώσουν έγιναν σιγά-σιγά νάνοι. Και επειδή είχε αυτή την αμφισημία ότι κάποιος για να προσαρμοστεί συρρικνώνεται αλλά και ενώ προσαρμόζεται μπορεί να επιβιώσει μας άρεσε και το κρατήσαμε για το όνομα της ομάδας.

-Δεδομένης και της προηγούμενης παράστασής σου, όπου μετέφερες ξανά μια σκηνική εκδοχή του λογοτεχνικού σύμπαντος του Ουελμπέκ, τι είναι αυτό που σε εξιτάρει στο έργο του Γάλλου συγγραφέα και επιστρέφεις σε αυτό; 

Πρόκειται για μια πολύ ανατρεπτική γραφή που δεν ακολουθεί τους κλασσικούς λογοτεχνικούς κώδικες αλλά θα μπορούσα να πω ότι είναι θρασεία και ωμή και δε χαρακτηρίζεται από καλλιέπεια, αλλά ίσως από μια αγριότητα θα έλεγα. Ταυτόχρονα, όμως, συνδυάζει μια πολύ μεγάλη τρυφερότητα και ένα πολύ ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και είναι μια λογοτεχνία που ταιριάζει πολύ στο πως βλέπω και εγώ τον κόσμο αυτή τη στιγμή και στο πως πιστεύω ότι μέσα σε αυτή την άγρια συνθήκη καθημερινότητας μπορούμε να ελπίζουμε και να επιβιώνουμε με όσο το δυνατόν καλύτερο τρόπο.

– Παρακολουθώντας την παράσταση, μου κέντρισε την προσοχή η πλατφόρμα που έχεις τοποθετήσει στο κέντρο της σκηνής. Την αντιλήφθηκα σα μια ανηφόρα ή κατηφόρα των ηρώων του έργου, της ίδιας τους της ζωής. Ποια ήταν η έμπνευση πίσω από την επιλογή αυτού του σκηνικού; 

Η ιδέα του σκηνικού ξεκίνησε από το ίδιο το βιβλίο. Στο βιβλίο εκεί που παρακολουθούμε μια γραμμική αφήγηση ο ήρωας συχνά ονειρεύεται και αυτά τα όνειρα ξανά μπαίνουν μέσα στη ζωή του σαν πραγματικά γεγονότα.  Σε ένα από αυτά τα όνειρα ο ήρωας ξεκινάει από ένα λιβάδι γεμάτο πολύχρωμα υπέροχα λουλούδια και σιγά-σιγά κατεβαίνει μια κατηφόρα που καταλήγει σε μια ονειρική παραλία. Όσο κατεβαίνει αυτό το λιβάδι και αυτή η ονειρική παραλία σιγά-σιγά μετατρέπονται σε λάσπη βούρκο και μια αληθινή κόλαση θα μπορούσαμε να πούμε, οπότε με το που το διάβασα ήμουν απόλυτα βέβαιος ότι το ιδανικό σκηνικό για αυτή την παράσταση θα ήταν αυτή η κατηφόρα.

-Το έργο αγγίζει τον θεσμό της πυρηνικής οικογένειας, μια θεματική που σε έχει απασχολήσει και στο θεατρικό σου έργο “Ζάχαρη”. Πιστεύεις ότι σήμερα ο θεσμός αυτός περνάει κρίση; Χρειάζεται να αναζητήσουμε νέα μοντέλα συμβίωσης και συνύπαρξης ώστε να λειτουργεί πιο ουσιαστικά;

Τα πάντα στη ζωή όπως και η οικογένεια αν δεν είναι να βρεθεί ένας τρόπος να τα ζούμε με τρόπο δημιουργικό και να τα καλλιεργούμε έτσι που να τροφοδοτούν την ψυχή την καρδιά και το μυαλό μας γίνονται μέγγενη. Το ίδιο ισχύει και για τη δουλειά και για όλες τις σχέσεις. Οτιδήποτε δεν καλλιεργείται γίνεται πέτρα και μας πλακώνει. Όταν όμως καλλιεργείται και γίνεται με ένα τρόπο ουσιαστικό μας τροφοδοτεί και μας δίνει ζωή και αγάπη. Όπως και σε όλα τα πράγματα όλα έχουν να κάνουν με το πως εμείς τα αντιμετωπίζουμε.

-Στην Εκμηδένιση, η σεξουαλική αποτυχία παρουσιάζεται ως σύμπτωμα της πτώσης του δυτικού πολιτισμού στον ύστερο καπιταλισμό. Το σεξ παρουσιάζεται ως εμπόρευμα που αγοράζεται και καταναλώνεται ενώ επηρεάζεται βαθιά από την λογική της αγοράς και τις επιταγές της σύγχρονης κοινωνίας. Πιστεύεις ότι σήμερα οι ανθρώπινες σεξουαλικές σχέσεις έχουν απορρυθμιστεί;

Πιστεύω ότι έχει χαθεί με ένα τρόπο μια έννοια της ηδονής και της πραγματικής ευχαρίστησης. Έχουμε κατακλυστεί από υποκατάστατα και έχουμε ξεχάσει την αφή και τις μυρωδιές Και από τη στιγμή που έχουν απορρυθμιστεί οι  ίδιες οι αισθήσεις νομίζω έχει απορρυθμιστεί και η σεξουαλικότητα και η σεξουαλική ζωή. Το σεξ είναι κάτι πολύ σημαντικό και ζωτικό πέρα από την αναπαραγωγή γιατί έχει να κάνει με τον έρωτα και την ίδια τη ζωή οπότε είναι σημαντικό να μπορούμε να το απολαμβάνουμε και να είμαστε μέσα σ’ αυτό ζωντανοί και χαρούμενοι.

-Σε ένα σημείο του βιβλίου ο Ουελμπέκ μιλάει για έναν μελαχρινό, σκληρό άντρα που συμβολίζει το Κακό και πετάει έναν επιβάτη έξω από το λεωφορείο, χωρίς καμία αντίσταση. Έχεις κρατήσει αυτό το απόσπασμα και στην παράσταση. Ποια τάση ή νοοτροπία της εποχής μας, που μας διαβρώνει αθόρυβα και εσωτερικά, θα “πέταγες” συμβολικά έξω από το λεωφορείο;

Την τάση να κλεινόμαστε στον εαυτό μας και να αποσυνδεόμαστε. Είναι κάτι που με απασχολεί πάντα το αν μπορώ και πως μπορώ να συνδεθώ με τους άλλους ανθρώπους. Η μη σύνδεση ή η αποσύνδεση είναι αυτό που μας κρατάει σε βαριά διάθεση που μας κρατάει καθηλωμένος και δεν ενεργούμε απέναντι σε ό,τι βλέπουμε να μας καταπιέζει και σε ό,τι μας περιορίζει χωρίς λόγο. Νομίζω έχει σημασία όπως και στο θέατρο προσπαθούμε να είμαστε ζωντανοί την κάθε στιγμή στη ζωή περσσότερο να είμαστε εκεί που βρισκόμαστε να ακούμε να βλέπουμε και να  έχουμε ανοιχτές όλες μας τις αισθήσεις.

-Ζούμε σε μια εποχή τέλειας εικόνας, αλλεργίας στην αποτυχία και φρενίτιδας των “reset” και “glow up”, που συχνά μας σπρώχνει να φοράμε μάσκες και να υιοθετούμε ψεύτικες ταυτότητες, ακριβώς όπως πράττουν και οι ήρωες του έργου. Αν “όλα στην ζωή είναι ρόλοι”, ποιά είναι η σχέση σου με τον αυθεντικό εαυτό σου; 

Ψάχνω συνέχεια να βρω τον αυθεντικό εαυτό μου. Πολλές φορές ο εαυτός μας γλιστράει και προσπαθούμε να τον πιάσουμε και να τον εφεύρουμε από την αρχή. Οι ρόλοι είναι απαραίτητοι μέσα στη ζωή για να μπορούμε να επιβιώνουμε ο ένας με τον άλλον αλλά ταυτόχρονα έχει να κάνει πάλι με την σύνδεση που είπα πριν. Την σύνδεση με τον εαυτό μας ,να καταλαβαίνω κάθε στιγμή που βρίσκομαι ποια είναι η επιθυμία μου τι μου συμβαίνει να μπορώ να έχω τα μάτια ανοιχτά.

-Σε μια κοινωνία απόλυτης εκμηδένισης, τι μπορεί τελικά να αντιτάξει κανείς για να κρατηθεί;

Νομίζω μια απάντηση είναι το απόλυτο κλείσε. Μόνο μια αγάπη και η σύνδεση μπορεί να μας σώσει. Όλα συνηγορούν και όλα τα συστήματα είναι φτιαγμένα έτσι ώστε να αφανίσουν κάθε ζωντανό κύτταρό μας. Είναι πολύ δύσκολο αλλά είναι απαραίτητο να κάνουμε αυτό που αν θυμάμαι καλά είναι μέσα σε ένα έργο του Πίντερ : Δεν το θυμάμαι καλά αλλά θα το περιγράψω όπως το θυμάμαι. Η ηρωίδα λέει ότι ακούει μια σειρήνα και ότι μετά αυτή η σειρήνα εξαφανίζεται (από ένα αυτοκίνητο ακούγεται  προφανώς) και λέει ότι προσπαθώ να κρατάω αυτή τη σειρήνα συνέχεια ανοιχτή μέσα στο μυαλό μου για να μην αποκοιμιέμαι και να μη χάνομαι μέσα σε ένα κόσμο που συνεχίζει σαν πεθαμένος ενώ θα έπρεπε να είναι ζωντανός.

-Κλείνοντας, αν σου ζητούσα να περιγράψεις την ιδανική σου μέρα μέσα από ένα playlist τριών τραγουδιών – ένα για το πρωί, ένα για το μεσημέρι και ένα για το βράδυ – ποια θα διάλεγες και γιατί;

Λοιπόν, επηρεασμένος από την παράσταση για το πρωί την διαλέγω το I want you but I don’t need you-Momus, για το μεσημέρι everybody wants to rule the world- tears for fears Και για το βράδυ Nightcall – Kavinsky.

Διαβάστε επίσης:

Anéantir (Εκμηδένιση), του Μισέλ Ουελμπέκ
από την ομάδα Εlephas Tiliensis στο θέατρο Ροές