«Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης» – Διεθνές συνέδριο στο Ινστιτούτο Γκαίτε

Το 2026, η Εταιρεία Συγγραφέων (ΕΣ) συμπληρώνει 45 χρόνια συνεχούς παρουσίας στον χώρο των γραμμάτων και του δημόσιου λόγου. Η φετινή χρονιά σηματοδοτεί την ενίσχυση μιας εξωστρεφούς και παρεμβατικής πολιτικής, με δράσεις που ανοίγουν τον διάλογο των συγγραφέων, μεταφραστών/τριών και ανθρώπων του λόγου με τα μεγάλα ζητήματα της εποχής.

Το διήμερο Διεθνές Συνέδριο «Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα», που διοργανώνει η Εταιρεία Συγγραφέων, με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και σε συνδιοργάνωση με το Ινστιτούτο Γκαίτε, τη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και την Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ), θα διεξαχθεί την Παρασκευή 27 και το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026, στην κεντρική αίθουσα του Ινστιτούτου Γκαίτε.

Σκοπός του Συνεδρίου είναι η ανάδειξη των μεγάλων ζητημάτων που προκύπτουν από τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην παραγωγή δημιουργικού λόγου γενικότερα, αλλά και η κριτική αποτίμηση του σήμερα, χωρίς φοβικά σύνδρομα αλλά και χωρίς αφελείς προσεγγίσεις που αναζητούν την «καλή πλευρά» σε κάθε νεωτερισμό.

Όλες οι εργασίες του Συνεδρίου θα είναι προσβάσιμες (οι δια ζώσης μέσω υπερτιτλισμού και οι ψηφιακές μέσω υποτιτλισμού) για άτομα με προβλήματα ακοής, οι χώροι φιλοξενίας είναι προσβάσιμοι για άτομα με κινητικά προβλήματα και όλο το υλικό του Συνεδρίου αναρτάται σε ιστοχώρο με δυνατότητα ανάγνωσης από άτομα με προβλήματα όρασης.

Πού αρχίζει ο άνθρωπος και πού τελειώνει η μηχανή;

Σκοπός και θεματικοί άξονες του Συνεδρίου

Σκοπός του Συνεδρίου «Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα» είναι η ανάδειξη των μεγάλων ζητημάτων που προκύπτουν από τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης [ΣΣ: Σε αυτό το πλαίσιο, όποτε αναφέρεται η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), εννοούνται τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLM), κι όχι άλλες, γενικές χρήσεις, της Τεχνητής Νοημοσύνης] στο λογοτεχνικό πεδίο, αλλά και γενικότερα στην παραγωγή δημιουργικού λόγου, για τους/τις συγγραφείς και τους/τις επαγγελματίες του λόγου σε όλα τα επιμέρους πεδία: συγγραφή, μετάφραση, κριτικός λόγος, εκπαίδευση, πνευματικά δικαιώματα κ.ά.

Το Συνέδριο θα εστιάσει σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη σχέση της Τεχνητής Νοημοσύνης με τη συγγραφή, τη μετάφραση, την εκπαίδευση και τα πνευματικά δικαιώματα:

• Η λογοτεχνική δημιουργία στην εποχή της ΤΝ: Μπορούν τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα να υποκαταστήσουν τον δημιουργικό άνθρωπο; Τι νομίζουμε ότι συμβαίνει ήδη, τι πιστεύουμε ή φοβόμαστε ότι θα συμβεί και τι θα θέλαμε να συμβεί.
• Τα εργαλεία ΤΝ στη λογοτεχνική μετάφραση: Είναι τόσο καλά όσο νομίζουμε; τι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος και τι η μηχανή; ποια η επαγγελματική θέση του μεταφραστή σήμερα και πώς πρέπει να την διεκδικούμε;
• Η ΤΝ στην εκπαίδευση: Ευκαιρία ή κερκόπορτα; Τι είδους μαθητές/τριες θέλουμε, ποιες πραγματικές ανάγκες έρχεται να καλύψει η ΤΝ στην εκπαίδευση; Τι γνωρίζουμε για τα εργαλεία ΤΝ που επιχειρείται να εισαχθούν στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση, πώς την αλλάζουν και ποια είναι η θέση του/της δημιουργικού εκπαιδευτικού μέσα στο νέο περιβάλλον.
• ΤΝ και πνευματικά δικαιώματα δημιουργών έργων του λόγου (συγγραφείς, μεταφραστές/τριες, δημοσιογράφοι): Χαμένο παιχνίδι ή πεδίο άντλησης νέων πόρων; Τι έχουν κάνει οι ευρωπαϊκοί θεσμοί μέχρι σήμερα.
• Η εξέλιξη της ΤΝ (μεγάλα γλωσσικά μοντέλα) στην Ελλάδα: Πολιτικές, ιδεολογία, κατεύθυνση στη δημιουργία του «ελληνικού οικοσυστήματος» τεχνητής νοημοσύνης.
• ΤΝ, δημοκρατία και κοινωνικά κινήματα: Από ποιους, για ποιους, με ποιους. Ανεξέλεγκτη κούρσα μεγάλων εταιρειών ή δημόσιος έλεγχος;

Η γενικότερη στόχευση του Συνεδρίου είναι να επιχειρήσει μια κριτική αποτίμηση των όσων γνωρίζουμε σήμερα, αλλά και των όσων αισθανόμαστε ότι πλησιάζουν, χωρίς φοβικά σύνδρομα απέναντι στην τεχνολογία αλλά και χωρίς αφελείς προσεγγίσεις που αναζητούν την «καλή πλευρά» σε κάθε νεωτερισμό. Ο σκοπός είναι να διαφανούν απαντήσεις, να καταδειχτούν προοπτικές αλλά και να δημιουργηθούν δίκτυα ανταλλαγής προβληματισμού και γέφυρες συνεργασίας με άλλες χώρες και διεθνείς φορείς. Επίσης, να αναδειχθούν οι όροι για μία κοινωνία πιο δημοκρατική και συμπεριληπτική, θέτοντας το ζήτημα του δημοσίου ελέγχου της ΤΝ και των σημαντικών κοινωνικών και πολιτικών συνεπειών της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και χρήσης της.

Σημαντικές συμμετοχές από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ολλανδία

Πέντε διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, συγγραφείς και ερευνητές από την Ευρώπη συμμετέχουν στο Συνέδριο, με κεντρικές εισηγήσεις που ανοίγουν και τροφοδοτούν τις θεματικές συζητήσεις του προγράμματος:

Ο τιμημένος με το παράσημο του Ιππότη του Εθνικού Τάγματος της Λεγεώνας της Τιμής, Γάλλος φιλόσοφος και μαθηματικός Ντανιέλ Αντλέρ (Daniel Andler), που ασχολείται ερευνητικά με την τεχνητή νοημοσύνη ήδη από τη δεκαετία του 1970, ομότιμος καθηγητής στο Université Paris-Sorbonne, μέλος της Ακαδημίας Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών, ιδρυτής του Τμήματος Γνωσιακών Σπουδών (Département d’études cognitives) της École Normale Supérieure (2001).

Ο Βρετανός καθηγητής Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών στο University of Sussex, συγγραφέας και μουσικός, Ντέιβιντ Μπέρι (David M. Berry), που το ερευνητικό του έργο εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη και η μηχανική μάθηση αρθρώνονται σε σχέση με τα γνωσιακά πεδία των ανθρωπιστικών σπουδών.

Ο Ολλανδός ακαδημαϊκός Τόμπιας Μπλάνκε (Tobias Blanke), καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανθρωπιστικών Σπουδών στο University of Amsterdam, καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτισμικής Πληροφορικής στο King’s College London, ερευνητής ζητημάτων ηθικής της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και της διασύνδεσής της με τις τεχνολογίες μεγάλων δεδομένων για ερευνητικούς σκοπούς.

Ο διακεκριμένος Γερμανός φιλόσοφος, διεπιστημονικός ερευνητής και διδάσκων στο Technical University of Munich, Κρις Ντουάρτ (Christoph Durt), το έργο του οποίου εστιάζει στον ανθρώπινο νου, στις ψηφιακές τεχνολογίες -όπως η τεχνητή νοημοσύνη- και στην πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

Η Γερμανίδα συγγραφέας Μόνικα Πφούνμαϊερ (Monika Pfundmeier), μία από τις πιο δυναμικές φωνές της σύγχρονης γερμανικής λογοτεχνίας, β’ αντιπρόεδρος του European Writers’ Council (EWC), ειδική σε ζητήματα Τεχνητής Νοημοσύνης στο Δίκτυο για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των συγγραφέων και μεταφραστών στον γερμανόφωνο χώρο (Autorenrechte), μέλος της Ένωσης γερμανόφωνων συγγραφέων αστυνομικής λογοτεχνίας (Syndikat) και του Συνδέσμου Γερμανών Συγγραφέων (VS), και εκπρόσωπος του πολιτιστικού δικτύου «Μόναχο είναι Πολιτισμός» (München ist Kultur).

Επιπλέον, στα θεματικά τραπέζια του Συνεδρίου συμμετέχουν πολυάριθμοι Έλληνες/ίδες συγγραφείς, μεταφραστές/τριες, πανεπιστημιακοί και ερευνητές/τριες από διαφορετικά πεδία των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών: Άννα Αφεντουλίδου, ποιήτρια, κριτικός λογοτεχνίας, Γενική Γραμματέας της ΕΣ, Χρήστος Αστερίου, συγγραφέας, Αντιπρόεδρος της ΕΣ, Διονύσης Γούτσος, Καθηγητής Κειμενογλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τιτίκα Δημητρούλια, μεταφράστρια, καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, Νίκος Ερηνάκης, ποιητής, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής & Πολιτικής Φιλοσοφίας και Φιλοσοφίας του Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ταμίας ΔΣ της ΕΣ, Βαγγέλης Ηλιόπουλος, συγγραφέας, εκπαιδευτικός, Σταύρος Ζουμπουλάκης, συγγραφέας, εκπαιδευτικός, πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, Δέσποινα Καταπότη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια θεωρίας πολιτισμού και ψηφιακού πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Κώστας Κατσουλάρης, συγγραφέας, δημοσιογράφος, Πρόεδρος της ΕΣ, Λίλα Κονομάρα, συγγραφέας, μεταφράστρια, μέλος ΔΣ της ΕΣ, Δημοσθένης Κούρτοβικ, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας, Μαρία Παπαδοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, Υπεύθυνη Διαχείρισης και Επικεφαλής Ερευνητικής ομάδας στο πρόγραμμα «ΤΑΛΩΣ – Τεχνητή Νοημοσύνη για τις Ανθρωπιστικές και τις Κοινωνικές Επιστήμες», Βασίλης Μπαμπούρης, μεταφραστής, διευθυντής σπουδών του Κέντρου Εκπαίδευσης Μεταφραστών meta|φράση, Γιάννης Μπασκόζος, συγγραφέας, δημοσιογράφος, Ευγενία Μπόζου, Υπεύθυνη δημόσιας πολιτικής και κυβερνητικών υποθέσεων στην Google για την Ελλάδα, Μανώλης Πατηνιώτης, Καθηγητής Ιστορίας των Επιστημών και των Τεχνικών στους νεότερους χρόνους στο ΕΚΠΑ, Νικόλας Σεβαστάκης, συγγραφέας, Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Κατερίνα Σχινά, μεταφράστρια, συγγραφέας, κριτικός λογοτεχνίας, Λίζυ Τσιριμώκου, μεταφράστρια, Ομότιμη Καθηγήτρια Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Μαρία Φειδάκη, φιλόλογος, μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων, Θανάσης Χατζόπουλος, ποιητής, μεταφραστής, ψυχαναλυτής.

Δείτε το πρόγραμμα του συνεδρίου εδώ.