Μετά από έναν επιτυχημένο κύκλο με sold out παραστάσεις την περασμένη σεζόν, η Αφηγήτρια ταινιών παρουσιάζεται στο Θέατρο του Νέου Κόσμου. Ο σκηνοθέτης Νικόλας Λαμπάκης μετατρέπει τον Κάτω Χώρο στο σαλόνι και τον κινηματογραφικό κόσμο της νεαρής αφηγήτριας, την οποία ενσαρκώνει η Νοεμή Βασιλειάδου.
Η πολυμεταφρασμένη νουβέλα του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ γνώρισε τεράστια επιτυχία και μεταφέρθηκε στο θέατρο, αλλά και στον κινηματογράφο. Μεταξύ πραγματικότητας και ονείρου, κινηματογράφου και θεάτρου, η παράσταση ερευνά τη δύναμη της φαντασίας ως πηγής έμπνευσης για μια άλλη ζωή, την ζωή των καθημερινών ανθρώπων και ίσως ενός ολόκληρου λαού, που οραματίστηκε και αγωνίστηκε για την αλλαγή κι ας τον διέψευσε η Ιστορία.
***
Η Αφηγήτρια Ταινιών διαδραματίζεται στην έρημο Ατακάμα της Χιλής, σε ένα τοπίο σκληρό και αφιλόξενο, όπου ο χρόνος κυλάει αργά και οι ζωές μοιάζουν από νωρίς καθορισμένες. Οι περισσότεροι κάτοικοι του Οικισμού είναι εργάτες, δουλεύουν στα ορυχεία του νίτρου και ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Ο μισθός τους συχνά δεν φτάνει ούτε για το εισιτήριο του σινεμά — τη μοναδική τους διέξοδο.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ένα χαρισματικό κορίτσι αναλαμβάνει να βλέπει τις ταινίες στο σινεμά και ύστερα να τις αφηγείται στους κατοίκους του οικισμού της. Το σπίτι της μετατρέπεται σε μια ιδιότυπη σκηνή, ενώ εκείνη αρχίζει να ανακαλύπτει όλα τα μέσα με τα οποία μπορεί να αφηγηθεί μια ιστορία: λέξεις, κινήσεις, φωνές, ρυθμικές εναλλαγές, σκηνικά αντικείμενα, παράλληλες σκηνές, τρικ, χειρονομίες.
Αυτό που με συγκινεί βαθιά σε αυτή την ιστορία είναι ότι η αφήγηση γεννιέται από την ανάγκη, ως ένας τρόπος να υπερπηδήσει κανείς την πραγματικότητα και να διεκδικήσει το δικαίωμα για μια άλλη ζωή. Η Μαρία-Μαργαρίτα, γεννημένη σε μια πατριαρχική και πολύ φτωχή κοινωνία, που ορίζει αυστηρά τι επιτρέπεται να ονειρευτείς και τι όχι, κατορθώνει να φανταστεί μια άλλη προοπτική για τη ζωή της, έναν άλλον εαυτό, μια ζωή που είναι άξια να τη ζεις. Μια διαδρομή που θα ξεφύγει από εκείνη που ακολούθησε η μητέρα της και που αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν οι γυναίκες τους Οικισμού. Η μεταμόρφωση σε άλλους «ρόλους» γίνεται μια διαδικασία μεταμόρφωσης για την ίδια. Η αφήγηση άλλων ζωών ανοίγει το παράθυρο μιας άλλης ζωής και για εκείνη. Γι’ αυτό και σταδιακά αρχίζει να μπερδεύει την πραγματικότητα με τον κινηματογράφο, τη μυθοπλασία με τη ζωή.
Αλλά αυτή η παράξενη δραστηριότητα της αφήγησης ταινιών δεν αλλάζει μόνο την ίδια. Χάρη στις αφηγήσεις της, οι κάτοικοι φεύγουν για λίγο από αυτό το πικρό τίποτα που ήταν η έρημος και – έστω και για λίγο – μπορούν να φανταστούν κόσμους γεμάτους πάθη, περιπέτειες, όνειρα. Η αφήγηση γίνεται σταδιακά ένας τρόπος να συγκροτηθεί μια κοινότητα, ένας κοινός τόπος φαντασίας, ένας χώρος όπου άνθρωποι κάθε ηλικίας μαζεύονται για να ακούσουν μια ιστορία.
Αυτό δεν είναι το θέατρο; Δεν είναι πάνω και πρώτα από όλα η δημιουργία μιας μικρής κοινότητας που συνέρχεται για να αφηγηθεί και να ακούσει μια ιστορία;
Όταν συζητήσαμε με τον Νικόλα Λαμπάκη, τον σκηνοθέτη της παράστασης, αποφασίσαμε να ερευνήσουμε και να ψάξουμε αυτό: πώς η θεατρική πράξη μπορεί να ανοίξει χώρους και μεταφέρει τη σκέψη μας σε τόπους ψυχικούς, στηριζόμενη στα πιο απλά πρωταρχικά υλικά του θεάτρου. Και ύστερα να δούμε πώς μπλέκονται σκηνικά το θέατρο και ο κινηματογράφος όχι μέσω της τεχνολογίας αλλά μέσω ενός ερωτήματος που θα μπορούσε να διατυπωθεί έτσι: Με ποιον τρόπο η μαγική φύση της κινηματογραφικής εικόνας που δεν πεθαίνει ποτέ θα μπορούσε να μεταφερθεί στο θέατρο, που ζει μονάχα στο παρόν και πεθαίνει κάθε μέρα, ξανά και ξανά;
Ξεκινήσαμε έναν χρόνο πριν και συνεχίζουμε αυτή την παράσταση πιστεύοντας στη δύναμη αυτής της ιστορίας, στη δύναμη της ηρωίδας μας και στη δύναμη όλων των ανθρώπων που μέσα σε παντός είδους ορυχεία και εγκαταλελειμμένα χωριά, παλεύουν να φανταστούν και να διεκδικήσουν την πιθανότητα μιας αξιοπρεπούς ζωής. Αυτή τη δύναμη – που δεν πηγάζει από την κυριαρχία, αλλά από την πίστη, την αυθεντικότητα και τελικά την αντίσταση στην κυριαρχία – προσπαθώ να φέρω επί σκηνής, ακολουθώντας το ταξίδι ενηλικίωσης της Μαρίας Μαργαρίτας από την αθωότητα των 10 χρόνων έως την πρώιμη συνειδητότητα των 18. Ένα ταξίδι που έχει πάθη, συγκινήσεις, φιοριτούρες, φαντασία, αλλά και πόνο, σκοτάδι, πτώσεις, κατάρρευση.
Το ταξίδι ενός μικρού ανθρώπου που αφηγείται μια ιστορία για να σταθεί απέναντι στον κόσμο.
Photo Credit Κεντρικής εικόνας θέματος: Χάρις Σερδάρη
Διαβάστε επίσης:
Αφηγήτρια Ταινιών, του Ερνάν Ριβέρα Λετελιέρ σε σκηνοθεσία Νικόλα Λαμπάκη στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
