Κυριακή, 11 Δεκεμβρίου 2016
Ποιήματα - Αντώνης Σαμαράκης: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2016 10:15
Ποιήματα - Αντώνης Σαμαράκης: Κριτική βιβλίου

«Οι στίχοι σας είναι πολύ καλύτεροι από αυτούς που μας είχατε ξαναστείλει. Δουλέψτε επίμονα και προσεχτικά, χωρίς να παραλείψετε να διαβάζετε πολύ. Προσέξτε να μπείτε σ’ έναν καλό δρόμο, τώρα που είσθε ακόμη τόσο νέος. Ελάτε να σας δούμε».

Αυτή την απάντηση είχε λάβει, τότε, ο Αντώνης Σαμαράκης από τη διεύθυνση του περιοδικού «Ξεκίνημα» τον Μάη του 1944, όταν σε νεαρή ηλικία είχε στείλει ποιήματά του για αξιολόγηση. Σήμερα, η ποιητική του συλλογή επανεκδόθηκε σε μια καλαίσθητη έκδοση από τις εκδ. Ψυχογιός και αποτελεί ένα σημαντικό έργο για όποιον θέλει να μελετήσει τη λογοτεχνική διάσταση ενός ανθρώπου που έχει συνδεθεί με το διήγημα και το μυθιστόρημα αλλά που σε κάθε εκφραστική του πρακτική είναι εμφανής η κοινωνική του ευαισθησία.

Τα ποιήματα κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά το 2008 μετά το θάνατο του συγγραφέα. Έχουν γραφτεί στις δεκαετίες του ’30 και του ’40, στη νεότητα του Αντώνη Σαμαράκη, αλλά αυτό που τα κάνει σημαντικά είναι το γεγονός πως μπορεί κανείς να διακρίνει την ωριμότητα της κοινωνικής συνείδησης του δημιουργού τους και την ευαισθησία του από τις πρώτες του λογοτεχνικές καταγραφές.

Ο αναγνώστης των ποιημάτων του Σαμαράκη θα βρει μέσα σ’ αυτά τις ίδιες ανησυχίες και τους ίδιους προβληματισμούς που καθόρισαν τη πεζογραφική του δυναμική. Ηθικά διλήμματα και ανθρώπινοι κλυδωνισμοί, φωτογραφικές απεικονίσεις ενός μικρόκοσμου που αργότερα θα γιγαντωθεί στα διηγήματά του είναι όλα όσα συνθέτουν την ποιητική φυσιογνωμία ενός συγγραφέα που εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα για να δημιουργήσει τη δική του σχολή.

Και είναι γνωστό πως ανήκει σε εκείνους τους λογοτέχνες που αντιλαμβάνονται τη λογοτεχνία ως το πρωτογενές υλικό στο χτίσιμο μιας νέας κοινωνίας, μιας κοινωνίας με αξίες, ήθος και ελευθερία πέρα από σύνορα, προκαταλήψεις, διακρίσεις. Μιας κοινωνίας που ορθώνεται με πείσμα απέναντι στην αποσύνθεση και τον εκβαρβαρισμό της. Έτσι λοιπόν, ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του έργου του απαντάται και στον ποιητικό κόσμο που φτιάχνει ο Αντώνης Σαμαράκης:

«Νιώθω την ανάσα σου κομμένη/τα μάτια σου αλαφιασμένα, την καρδιά σου να σπαράζει από την αγωνία,/γιατί,/στη σιωπή της νύχτας που σκεπάζει τώρα/ τον κόσμο μας, /ακούγονται από μακριά/ αλαλάζοντα κύμβαλα».

Παλαμικές αναφορές, καρυωτακική μελαγχολία και μια πρώιμη υπερρεαλιστική διάθεση ενυπάρχουν μέσα στην ποιητική νεότητα του συγγραφέα και χαράσσονται με μια εφηβική ρώμη πάνω στις λέξεις του.

«Δεν έπρεπε να ‘ρθεις αυτήν την ώρα

που μόλις είχα κάψει τα χαρτιά μου

κι ήταν τα χέρια μου γεμάτα στάχτες

που μόλις είχα κάψει την καρδιά μου (…)

Σε μια ζωή που κύλησε στα πάθη

το πάθος έφερες το πιο μεγάλο:

να σ ‘αγαπώ, να σ ‘αγαπώ και πάλι

να σ ‘ αγαπώ κι ύστερα τίποτ ’άλλο!

Δεν έπρεπε όλα να ‘ρθουν καθώς ήρθαν

και να’ χω πει τη σκληρή λέξη: «Φτάνει»

Δεν έπρεπε να ‘ρθεις αυτήν την ώρα

που μόλις είχα κι εγώ πεθάνει».

Τα ποιήματά του όμως είναι γραμμένα με το προσωπικό ύφος του Αντώνη Σαμαράκη και διατηρούν μια πρωτοτυπία, έναν αυθόρμητο αλλά καλοζυγιασμένο τόνο, τον ίδιο τόνο που βρίσκει κανείς στα διηγήματά του ή στο Λάθος. Ο Σαμαράκης της ποίησης έχει κατασταλαγμένη μέσα του την κοινωνική εξέγερση που προτείνει σε όλο του το έργο αλλά εδώ την εκφράζει ηπιότερα.
Μπροστά στο σκοτάδι που απλώνεται στον κόσμο ο Σαμαράκης διατηρεί την αισιοδοξία του και κοιτάζει πάντα «εμπρός» σε αντίθεση με μια ανθρωπότητα που «πηγαίνει όλο πίσω». Η λύση απέναντι στη βαρβαρότητα που ξυπνά είναι μία και είναι γνωστή∙ είναι η αγάπη και ο ποιητής κάνει τη δική του έκκληση για αγάπη, συγχώρεση, συμπόνια.

«Και πες στον άγγελο που θα ’χει φτάσει / πάνω από θάλασσες, πέρ’ από δάση // με φωνή που σαν δρόσο θα με ράνει: / «Για την αγάπη έχει αυτός πεθάνει».

Η ποιητική συλλογή του Αντώνη Σαμαράκη, Ποιήματα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Ο κόσμος ο μικρός ό μέγας! - Οδυσσέας Ελύτης: Κριτική βιβλίου
28.11.2016 10:07
Με την αφορμή της συμπλήρωσης των είκοσι χρόνων από τον θάνατο του νομπελίστα ποιητή κυκλοφόρησε από τις εκδ. Ίκαρος μια ποιητική ανθολογία με αποσπάσματα τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το πεζογραφικό. Στο πρώτο μέρος του καλαίσθητου αυτού τόμου τα αποσπάσματα είναι στην ελληνική γλώσσα και ακολουθούν αμέσως μεταφρασμένα στην αγγλική, γαλλική, ιταλική και ισπανική γλώσσα.
Ο Τσάρος της αγάπης και της τέκνο - Άντονυ Μάρρα: Κριτική βιβλίου
03.11.2016 10:45
Μετά το εξαιρετικό πρώτο του βιβλίο, τον «Αστερισμό ζωτικών φαινομένων», ένα συγκλονιστικό έργο - που γνώρισε τον έπαινο κριτικών και αναγνωστών παγκοσμίως - για τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην αποδυνάμωση της κοινωνικής ηθικής και τις αξίες που προσπαθούν να επιβιώσουν, ενώ πνίγονται στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας, ο Άντονυ Μάρρα επιστρέφει με το εμβληματικό «Ο τσάρος της αγάπης και της τέκνο», για να επιβεβαιώσει τη συγγραφική του δεινότητα και ταυτόχρονα να δικαιώσει όλους όσοι πίστεψαν από την αρχή, πως πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους πεζογράφους της αμερικανικής λογοτεχνίας.
Έχων σώας τας φρένας και άλλες τρελές ιστορίες - Αργύρης Χιόνης: Κριτική βιβλίου
26.10.2016 13:54
«Έχων σώας τα φρένας & άλλες ιστορίες» τιτλοφορείται η συλλογή εννέα διηγημάτων του Αργύρη Χιόνη που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Κίχλη με επιμέλεια και με κατατοπιστικό επίμετρο της Γιώτας Κριτσέλη και σχέδια της Εύης Τσακνιά.
Αστερισμός ζωτικών φαινομένων - Άντονυ Μάρα: Κριτική βιβλίου
04.10.2016 13:51
Με το πρώτο του βιβλίο ο Άντονυ Μάρα υπογράφει ένα συγκλονιστικό έργο για τη βαρβαρότητα και τον πόλεμο, τις βάναυσες πρακτικές που στοχεύουν στην μοιραία αποδυνάμωση της ηθικής μιας κοινωνίας, τις αξίες που αντιστέκονται πνιγμένες στο αίμα μιας διαστρεβλωμένης Ιστορίας. Ο νεαρός Αμερικανός συγγραφέας στήνει το μυθοπλαστικό του σύμπαν στην Τσετσενία και στους πολέμους που τη ρήμαξαν για να εντοπίσει εκεί τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος επιβιώνει ηθικά, πολιτισμικά και κυρίως συναισθηματικά, όταν η ζωή τον παγιδεύσει στη δίνη μιας δεινής μοίρας.
Κατοχή και πείνα - Ιστορίες της κάθε μέρας - Ιουλία Περσάκη: Κριτική βιβλίου
31.08.2016 10:28
Μια νέα ανθολόγηση διηγημάτων της Ιουλίας Περσάκη κυκλοφόρησε μόλις από τις εκδ. Εστία. Πρόκειται για μια σειρά διηγημάτων που περιγράφουν τις μικρές ιστορίες των απλών, καθημερινών ηρώων τους μέσα από τις προσωπικές τους εμπειρίες. Η αφορμή για να γραφτούν αυτά τα διηγήματα είναι πάντοτε ασήμαντα περιστατικά, στα οποία εστιάζει η συγγραφέας, για να φέρει στο φως τις μύχιες σκέψεις των ηρώων της.
Λάιλα - Μέριλιν Ρόμπινσον: Κριτική βιβλίου
04.08.2016 13:52
Η Μέριλιν Ρόμπινσον είναι μια πολυβραβευμένη και αγαπημένη Αμερικανίδα συγγραφέας και το «Λάιλα», το μυθιστόρημα με το οποίο τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο του Κύκλου των Κριτικών στις ΗΠΑ το 2014, αποτελεί το τρίτο μέρος μιας τριλογίας για την ιστορία δύο οικογενειών παστόρων την εποχή του Κραχ σε μια μικρή πόλη της Αμερικής.
Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση - Αιμίλιος Σολωμού: Κριτική βιβλίου
06.06.2016 12:42
«Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση… το άλλο μισό είναι η πράξη», γράφει ο Αιμίλιος Σολωμού και καταθέτει τη δική του πράξη αντίδρασης στην τραγική πραγματικότητα της σημερινής εποχής μέσα από ένα αξιόλογο μυθιστόρημα που συνδυάζει στις σελίδες του τη λογοτεχνική αφήγηση με την κοινωνιολογική έρευνα, την ιστορική μελέτη με την αστυνομική πλοκή και, ταυτόχρονα, τονίζει τη διαχρονικότητα των καταστάσεων στο ιστορικό γίγνεσθαι της Ελλάδας.
Ιατρικό παράδοξο - Σπύρος Μπρίκος: Κριτική βιβλίου
30.05.2016 11:42
«…Η μήτρα της ιστορίας ξεκίνησε τις διαστολές της. Μια νέα οργανογένεση συντελείται. […] Και ο κόσμος θα αλλάξει