Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017
Καναδάς - Ρίτσαρντ Φορντ: Κριτική βιβλίου
Δημοσίευση: Τρίτη, 28 Απριλίου 2015 15:18
Καναδάς - Ρίτσαρντ Φορντ: Κριτική βιβλίου

Ένας από τους εξέχοντες λογοτέχνες του καιρού μας, ο Τζον Μπάνβιλ αναφέρει σχετικά με το βιβλίο «Καναδάς» του Ρίτσαρντ Φορντ στο εξώφυλλο του βιβλίου: «Ο Καναδάς είναι μία μεγαλειώδης τοιχογραφία, ένα από τα πρώτα «μεγάλα» βιβλία του 21ου αιώνα».

Και πως ένα τέτοιο βιβλίο να μην αφήσει το στίγμα του όταν μέσα του συναντώνται και συμπυκνώνονται όλες οι ανησυχίες και οι αγωνίες που απασχολούν τον καθημερινό σύγχρονο άνθρωπο και όταν τα ερωτηματικά σχετικά με τις πράξεις του είναι συνυφασμένα με την αβεβαιότητα για το ορθόν τους;

Όπως στο βιβλίο του «Η χώρα όπως είναι» έτσι και εδώ η παραγωγή σκέψης και λόγου βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο. Πρόκειται σαφώς για μία τοιχογραφία που αγγίζει θέματα ηθικής, συναισθήματος, ανθρώπινης αδυναμίας και ψυχολογικής πίεσης. Όλα αυτά μέσα από την απεικόνιση και την καταγραφή της καθημερινότητας μίας αμερικανικής οικογένειας την δεκαετία του ’60 σε μία απομακρυσμένη πόλη μίας επαρχίας όπου όλα είναι πιθανά να συμβούν και τίποτα δεν ξεφεύγει της προσοχής.

Ο Φορντ συνεχίζει το έργο των επιφανών προκατόχων του όπως είναι ο Φώκνερ, ο Στάινμπεκ, ο Απντάικ και εισέρχεται με ορμή στο σώμα της σημερινής εσωτερικής πάλης του ανθρώπου για το που η ζωή του βαδίζει, ποια είναι τα όρια της συνείδησής του και πως την σώνει, ποιες οι εσωτερικές μάχες που το μυαλό καλείται να δώσει, ποιες οι ασφαλιστικές δικλείδες που τον αποτρέπουν από το ανήθικο, ποιο το λάθος και ποιο το σωστό και πως αυτά ορίζονται.

Είναι όντως μεγαλεπήβολο του σχέδιό του να διατρέξει την ζωή ενός νεαρού δεκαπεντάχρονου, ο οποίος στο σήμερα με βλέμμα στο χθες αφηγείται μία ζωή που δεν την ζήτησε αλλά του παραδόθηκε να την ζήσει. Σε όλη την διάρκεια της ζωής του και έτσι όπως την βλέπει σήμερα με την ματιά ενός ώριμου ανθρώπου με εμπειρίες, προσπαθεί να εξαγάγει συμπεράσματα για τα στάδια της, να εξηγήσει τα πεπραγμένα τα δικά του, να τακτοποιήσει τις μπλεγμένες όσο και αναστατωμένες σκέψεις που άφησε το παρελθόν σαν το αεροπλάνο που αφήνει τα ίχνη του στον ουρανό. Ο ίδιος αφηγείται με περισσή νοσταλγία αλλά και λύπη ένα παρελθόν που έσβησε το μέλλον και κόστισε στον ίδιο και την οικογένειά του από μία φυσιολογική και ήρεμη ζωή.

Ο Ντελ Πάρσονς, ο αφηγητής, είναι η προσωποποίηση του ανθρώπου που προσπαθεί να ξεπεράσει μέσα στον ίδιο του τον ψυχισμό που είναι ακόμα εύπλαστος λόγω της ηλικίας του μία οικογενειακή τραγωδία , μία ληστεία που έμελλε να κλείσει τους γονείς του στην φυλακή και τον ίδιο να μεταναστεύσει και να μεγαλώσει σε ξένο περιβάλλον , σε άλλη χώρα γνωρίζοντας πως τίποτα πια δεν θα ήταν όπως πριν. Τα δεδομένα που έχει στα χέρια του σε ηλικία δεκαπέντε χρονών είναι σίγουρα η πορεία προς μία άλλη χώρα, άγνωστη. Ίσως την χώρα της σωτηρίας του χωρίς όμως να γνωρίζει αν αυτή η αναγκαστική προοπτική στην οποία θα «καταδικαστεί» να ζήσει ήταν και η επιθυμητή για τον ίδιο, μιας και την πήρε η μητέρα του για λογαριασμό του, ή ακόμα και αν ήταν αυτή που ο ίδιος ονειρεύτηκε. Δεδομένων όμως των συνθηκών και αυτές ήταν πολύ δύσκολες, έμοιαζε με μονόδρομο για εκείνον. Οι συγκυρίες είναι οι εξής: οι γονείς του στην φυλακή για ληστεία τράπεζας, η δίδυμη αδερφή του διαχειρίστρια της ίδιας της τύχης αρνούμενη την μοίρα της να τον ακολουθήσει και εκείνος να παίζει στα ζάρια την τύχη του. Η ληστεία τράπεζας είναι μία απόφαση εξαρχής εσφαλμένη, όμως ποιος την ορίζει ως ανήθικη πράξη όταν μπροστά ορθώνεται τρομακτικό και πανίσχυρο το φάντασμα της ανέχειας και της απελπισίας για οικονομική ανάσα; Και πως μία οικογένεια μπορεί εν ριπή οφθαλμού να χάσει την γη κάτω από τα πόδια της χάνοντας και τα απολύτως αναγκαία ή κεκτημένα;

Ο συγγραφέας με χαρακτηριστικό τρόπο σημειώνει: «Ο δημιουργός έχει την ευθύνη να καθορίσει τι είναι ισάξιο με τι, τι έχει μεγαλύτερη σημασία και τι μπορεί να αφεθεί στην άκρη, καθώς η ζωή καλπάζει προς τα εμπρός». Γιατί όλα στην ζωή είναι πως τα ζυγίζεις και πως τα υπολογίζεις όταν έρχεται η ώρα της απόφασης.

Ο συγγραφέας με υπομονή και με γλώσσα οικεία προσκαλεί τον αναγνώστη να γίνει θεατής και κριτής μίας κατάστασης και μίας συγκυρίας που το αποτέλεσμά της δεν είναι κάτι απόκοσμο ή εξωπραγματικό, ξένο προς αυτόν. Ένας άνεργος πατέρας που οδηγείται στην απόγνωση, ένα κορίτσι που επαναστατεί στην εφηβεία της και θέλει να πάρει την τύχη στα χέρια της, η διάλυση μίας οικογένειας από μία εσφαλμένη πλην αναγκαία απόφαση που ελήφθη λόγω της οικονομικής δυσπραγίας, είναι δεδομένα που δεν απέχουν από την σκληρή πραγματικότητα που μπορεί να βιώσει κάθε άνθρωπος. Ο «Καναδάς» έχει όλα εκείνα τα στοιχεία για να είναι μεγαλειώδης μέσα από την απλότητά του, συγκλονιστικό μυθιστόρημα χωρίς να γίνεται μελοδραματικό. Τα ερωτήματα που εγείρονται εδώ είναι πολλά και οι απαντήσεις περιμένουν να βρουν ταυτότητα γιατί οι ήρωες συνεχώς αναρωτιούνται πως θα εξελισσόταν η ζωή τους αν ο χρόνος μπορούσε να ξανακυλήσει προς όφελός τους. Αν τα γεγονότα είχαν πάρει άλλη τροπή και η κλεψύδρα δεν τους είχε γυρίσει την πλάτη τι είδους ζωή θα είχαν διάγει και ποια λάθη θα είχαν αποφύγει; Κανείς όμως ποτέ δεν μπόρεσε να πάει ενάντια στην μοίρα του, να διαγράψει το πεπρωμένο του και να αφαιρέσει τα δεδομένα από τον σκληρό δίσκο. Και αν η παρέμβαση φαντάζει αδύνατη, τουλάχιστον η μετάνοια απομένει ως το μόνο συναίσθημα ή πράξη που μπορεί να επιστρατευθεί και δεν κοστίζει. Αρκεί να έχει νόημα και ουσία και να γίνει με γνώση για την δύναμή της δράσης της.

«Η φυσιολογική συμπεριφορά βρίσκεται τόσο κοντά στην αντίθετή της»

«Η ζωή μας δίνεται άδεια κι εμείς πρέπει να επινοήσουμε το κομμάτι της ευτυχίας»

Το βιβλίο του Ρίτσαρντ Φορντ, Καναδάς, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.