Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Το μέλλον του ευρωπαϊκού πολιτισμού - Αλμπέρ Καμύ: Κριτική βιβλίου

Το μέλλον του ευρωπαϊκού πολιτισμού - Αλμπέρ Καμύ: Κριτική βιβλίου

Στα σημειωματάρια του 1955 ο Καμύ γράφει: «28 Απριλίου, ακριβώς στην ώρα μου για την συζήτηση στρογγυλής τραπέζης. Φεύγω εξουθενωμένος απαντώντας επί δύο ώρες σ’ ένα σωρό ερωτήματα». Αναφέρεται βέβαια στην αλησμόνητη εμφάνισή του στο αμφιθέατρο του Γαλλικού Ινστιτούτου της Ελλάδος.

 

Από τον Δημήτρη Στεφανάκη

 

Το θέμα της συζήτησης, «Το  μέλλον του ευρωπαϊκού πολιτισμού» είχε επιλεγεί από τον Άγγελο Κατακουζηνό, πρόεδρο της Ελληνογαλλικής πνευματικής ένωσης,  που, εκτός των άλλων, υπήρξε βαθύς γνώστης της τέχνης και της λογοτεχνίας. Ο ίδιος επέλεξε και τους υπόλοιπους συνομιλητές (Τσάτσο, Παπανούτσο, Βεγλερή, Θεοτοκά, Γκίκα). Η εκδήλωση ξεκινά με την προσφώνηση του Κατακουζηνού κι αμέσως ύστερα παίρνει τη μορφή εισηγήσεων από πλευράς των συνομιλητών στις οποίες παρεμβαίνει, απαντώντας και συμπληρώνοντας κάθε φορά ο Αλμπέρ Καμύ. Πρώτος ο Παπανούτσος αναφέρεται στα ουσιώδη χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού πολιτισμού και διερωτάται αν αυτά απειλούνται από τις ιστορικές εξελίξεις. Ο Καμύ θεωρεί αδύνατον να ορίσει κάποιος τα στοιχεία που συγκροτούν ένα τέτοιο πολιτισμό, επισημαίνει ωστόσο την ποικιλομορφία των σκέψεων και των αντιθέσεων και τον πλουραλισμό πάνω στον οποίο βασίζεται η πνευματική ελευθερία των Ευρωπαίων. Δηλώνει μάλιστα έτοιμος να αγωνιστεί για να μην χαθεί αυτή η κληρονομιά.

 

Ο Τσάτσος από την πλευρά του εκφράζει την ανησυχία του για κάποιες τάσεις αποσύνθεσης στην μοντέρνα τέχνη και ενδιαφέρεται για την συμβολή του ελληνισμού, νοούμενου με την ευρύτερη έννοια, στην ανανέωση του σύγχρονου κόσμου. Ο Καμύ συμπλέει με την άποψή του, στηλιτεύει την «Αστική Ευρώπη» η οποία αναγνωρίζει μόνο δικαιώματα αλλά και την πάγια  θέση της Ανατολικής Ευρώπης που μιλά για καθήκοντα χωρίς να αποδέχεται το δικαίωμα του ανθρώπου να είναι αυτό που είναι.

 

Ο Θεοτοκάς τονίζει την οπισθοχώρηση της Ευρώπης σε τεχνολογικό και γεωπολιτικό επίπεδο δίνοντας στον Καμύ την ευκαιρία να πει ότι: «Η Ευρώπη που διαμόρφωσε πέρα για πέρα τις ιδεολογίες οι οποίες κυριαρχούν σήμερα στον κόσμο… έχει και την δύναμη να συλλάβει τις έννοιες που θα της επιτρέψουν να αλλάξει ή να εξισορροπήσει αυτές τις ιδεολογίες».

 

Σειρά έχει ο Βεγλερής που εκφράζει αγωνίες εσχατολογικού χαρακτήρα και διερωτάται αν η Ευρώπη ετοιμάζεται να ανθίσει ξανά. Ο Γάλλος συνομιλητής του αποφασίζει να σκιαγραφήσει το ψυχροπολεμικό περίγραμμα της εποχής του και ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον άνθρωπο. Προτού λάβει το λόγο ο ζωγράφος Χατζηκυριάκος-Γκίκας μεσολαβούν κι άλλα ερωτήματα – κάποια από τα οποία τίθενται από τον ίδιο τον Κατακουζηνό. Ο Καμύ απαντά σε όλα με θαυμαστή ενάργεια και ολοκληρώνει την παρέμβασή του απαντώντας για το γαλλικό μυθιστόρημα ότι κανένας εν ζωή συγγραφέας δεν θα μπορούσε να συγκριθεί σήμερα  με τον Μπαλζάκ και τον Σταντάλ.

 

Η μνημειώδης αυτή συνάντηση διασώθηκε χάρις στον Ανδρέα Εμπειρίκο που την ηχογράφησε, διανθίζεται με προλογικό σημείωμα και επίμετρο από την Σοφία Πελοποννησίου-Βασιλάκου καθώς και με την εισαγωγή της Ξένης Μπαλωτή όπως επίσης και με ενθυμήματα από το αρχειακό υλικό του ιδρύματος Α&Λ Κατακουζηνού. Την ευθύνη της μετάφρασης έχουν οι Νίκη Κqρακίτσου-Dougé και η Μαρία Κασαμπαλόγλου Roblin. Μια έκδοση που έλειπε για όσους αγαπούν πραγματικά τον Καμύ και το το έργο του. 

 

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.


Σχετικές ειδήσεις
Μερσώ, ο άλλος ξένος - Καμέλ Νταούντ: Κριτική βιβλίου
04.07.2016 09:53
Ο Ξένος του Αλμπέρ Καμύ είναι μία απόδειξη πως ζωή και θάνατος πορεύονται χέρι με χέρι σαν ένα ζευγάρι που περπατάει στον δρόμο. Ο Ξένος, αυτό το αριστουργηματικής σύλληψης παράλογο έργο έδωσε αφορμή για πλείστες συζητήσεις σχετικά με τις προθέσεις και τις αιτίες κάτω από τις οποίες ο πρωταγωνιστής Μερσώ οδηγήθηκε στο έγκλημα.
Ο ιππότης των Επτά Βασιλείων - George R. R. Martin: Κριτική βιβλίου
03.06.2016 12:35
Το να μπω στη διαδικασία να σας συστήσω τον George R. R. Martin είναι τουλάχιστον περιττό, όπως -ίσως- περιττό είναι και το να μπω στη διαδικασία να κρίνω το έργο του καθώς, ο Martin έχει ακριβώς το ίδιο χαρακτηριστικό που διαθέτει και ο Tolkien.
Τσέρνομπιλ - Ένα χρονικό του Μέλλοντος - Σβετλάνα Αλεξίεβιτς: Κριτική βιβλίου
13.04.2016 09:43
Το Τσέρνομπιλ δεν είναι ένα βιβλίο που θα ευχαριστήσει τον αναγνώστη, είναι ένα βιβλίο που θυμίζει την «Κραυγή» του Μουνχ. Αποτελεί μία εκκωφαντική μαρτυρία για τα πεπραγμένα και τα γεγονότα που επακολούθησαν σε αυτή την μικρή πόλη την έκρηξη στο πυρηνικό εργοστάσιο του Τσέρνομπιλ. Εκεί όπου έμελλε ο θάνατος και η φρίκη να σκεπάσουν σαν μαύρο σύννεφο την πόλη, τους ανθρώπους και κυρίως το μέλλον των επερχόμενων γενεών.
Το χέρι που κινεί τα νήματα - Gillian Flynn: Κριτική βιβλίου
03.02.2016 14:36
Πριν από λίγες ημέρες, είχα μία συζήτηση με μία φίλη, σχετικά με το κατά πόσο μπορεί ένα διήγημα, μια νουβέλα, ή γενικότερα ένα short λογοτεχνικό story, να σε κερδίσει, να σε καθηλώσει και πολύ περισσότερο, μέσα σε λίγες μόλις σελίδες, να σου αφηγηθεί μια πλήρη και ολοκληρωμένη ιστορία, με αρχή, μέση, τέλος και το κυριότερο, έχοντας αφηγηματική εξέλιξη στο διάστημα που της παίρνει για να ολοκληρωθεί.
Αρλεκίνος - Γιώργος Λίλλης: Κριτική βιβλίου
07.01.2016 12:00
«Όταν ακούς τάξη ανθρώπινο κρέας μυρίζει», έγραψε πριν από χρόνια ο Οδυσσέας Ελύτης. Και ο Γιώργος Λίλλης συναισθανόμενος την ιδιαίτερη δυσκολία της σημερινής εποχής, τον αβάσταχτο σκοταδισμό που πνίγει το μέλλον μιας ολόκληρης ανθρωπότητας στρέφεται στο μοναδικό του καταφύγιο, την ποίηση, για να απομονώσει την οδύνη και τη μοναξιά και να ορθώσει το δικό του ανάστημα, την ύστατη κραυγή αγωνίας του, σε μια εξαιρετική λυρική διαμαρτυρία, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Περισπωμένη.