Σάββατο, 3 Δεκεμβρίου 2016

Στήλες Λογοτεχνικό Καφενείο

Ο ιδιοφυής κύριος Μπρεχτ
Τα υλικά κάνουν τον μάγειρα ή ο μάγειρας τα υλικά; Στον "Κύκλο με την κιμωλία" του Μπρεχτ, ένας απλός, απλούστατος μύθος αποκτά φτερά με τη δύναμη της αλληγορίας.
Όταν άρχιζε η κρίση...
Όταν άρχιζε η νέα οικονομική κρίση στην Αμερική της νέας χιλιετίας ο Πολ Όστερ βρισκόταν εκεί κι έδινε το παρών ως συγγραφέας. Στην παράδοση των μεγάλων Αμερικανών μυθιστοριογράφων που από την εποχή του "Μόμπι Ντικ" καταγγέλλουν ήδη το αμερικανικό όνειρο, ο Όστερ γράφει το "Σάνσετ Παρκ" σαν ...
Κάθε αρχή και δύσκολη
Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν... Ax! Σπούδασα Φιλοσοφία, Ιατρική και Νομική...
Μεταξύ Οθέλου και Φάουστ
Διαβάζεις τη "Σονάτα του Κρόιτσερ" του Τολστόι και νομίζεις πως έχει αναποδογυρίσει τον καμβά της "Ανάστασης" και την ξαναγράφει. Ακόμα και αν δεν είναι ο Τολστόι της Άννας Καρένινα, αποδεικνύει πως ξέρει καλύτερα από τον καθένα να μιλήσει για τα προβλήματα που ταλανίζουν τον σύγχρονο ...
Ο Αχός της εποχής ή σε ποιον ανήκει η τέχνη
"Η τέχνη ανήκει σε όλους και σε κανέναν. Η τέχνη ανήκει σε κάθε εποχή και σε καμία. Η τέχνη ανήκει σε αυτούς που τη δημιουργούν και σε αυτούς που την απολαμβάνουν... Η τέχνη είναι ο ψίθυρος της ιστορίας που ακούγεται πάνω από τον αχό της εποχής". Ο Τζούλιαν Μπαρνς υπογράφει ένα μυθιστόρημα που ...
Ο άποικος της Μάλατα ή ο ερωτευμένος Ροβινσώνας
Στο φανταστικό του νησί, την Μάλατα, ο Τζόζεφ Κόνραντ στήνει ένα δικό του κόσμο για τον νέο Ροβινσώνα. Εκφραστής ενός ερεβώδους κοσμοπολιτισμού, όπως αυτός διατυπώθηκε στην Καρδιά του Σκότους, ο Κόνραντ συνθέτει ένα ερωτικό κουαρτέρο χολυγουντιανών διαστάσεων με τον ΤΖέφρι Ρενουάρ και ...
Ντοστογιέφσκι, ένας Δαιμονισμένος ανάμεσά μας
Από τις τρεις κορυφαίες στιγμές της παγκόσμιας λογοτεχνίας (Αρχαίοι τραγικοί, Σαίξπηρ και Ρώσικο μυθιστόρημα) ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι ευτύχησε να πάρει μαζί του στην αιωνιότητα ένα σεβαστό μερίδιο. Άγιος και δαίμονας της μυθοπλασίας, ο Ρώσος γίγαντας μοιράζεται με τον κόμη Τολστόι τις ...
Λέων Τολστόι όπως λέμε Θεός
Είχε απόλυτο δίκιο αυτός που είπε ότι "αν δεν υπήρχε ο Τολστόι δεν θα ξημέρωνε ο 20ος αιώνας της λογοτεχνίας". Όσο ψηλές κι αν είναι οι κορυφογραμμές του Μπαλζάκ, του Ντίκενς και του Ντοστογιέφσκι, η παρουσία του Τολστόι επισφραγίζει το θρίαμβο του μυθιστορήματος στον 19ο αιώνα. Με το έπος του ...
Έρωτας στις όχθες του Ιλισού
Υπάρχει άραγε πιο ερωτικό κείμενο από τον Πλατωνικό Φαίδρο; Στις σελίδες του ο Πλάτων χαρακτηρίζει την ερωτική μανία υπέρτατο δώρο των θεών στους ανθρώπους, μιλά για την αθανασία της ψυχής, για την γνώση ως ανάμνηση. Εξηγεί καταλεπτώς τον τρόπο που ο έρωτας φωλιάζει μέσα μας, ανατέμνει τις ...
Οι ήρωες που αγαπήσαμε
Από τον σκοτεινό Σταβρόγκιν μέχρι τον Γκάτσμπι, τον κοκέτη Φαμπρίτσιο μέχρι τον Πίτερ Γουόλς, τον παραληρηματικό Σαμπέρ μέχρι τον Περέιρα μεσολαβούν χρόνια και χρόνια αφήγησης.
Φρήντριχ Ντύρενματ: Η πτώση και άλλες ιστορίες
Είναι κανόνας που ισχύει από την εποχή του Τσέχοφ και μετά: Οι δραματικοί αφηγητές, αυτοί που αρέσκονται να μοιράζονται τις ιστορίες τους με ηθοποιούς και σκηνοθέτες, έχουν μια φυσική δεξιότητα στην συντομία της αφήγησης. Τέσσερις μικρές ιστορίες με πρώτη και καλύτερη την Πτώση, από τις ...
Αν ήσασταν ο Μάρκες θα διαβάζατε
Αν ήσασταν ο Μάρκες θα διαβάζατε την Μεταμόρφωση του Κάφκα για να γράψετε τα Εκατό χρόνια μοναξιά.
Κόντρα-αναγνώσεις για το καλοκαίρι
Για όλους όσοι θεωρούν την ποίηση και τον λογοτεχνικό στοχασμό ένα είδος καλογερικής για το μέσο αναγνώστη, έχω να προτείνω για το καλοκαίρι τρεις αναγνωστικές εμπειρίες που θα σας συναρπάσουν: Οι εμβληματικοί "Προσανατολισμοί" συνοψίζουν την ποιητική νιότη του Οδυσσέα Ελύτη, το ...
Είμαστε και ό,τι οι άλλοι αφηγούνται για μας
Αν αναζητούμε ακόμα και σήμερα τη Χαμένη τιμή της Κατερίνας Μπλουμ, αν βυθιζόμαστε σε αυτό το στεγνό, χωρίς λογοτεχνική χάρη κείμενο του νομπελίστα Χάινριχ Μπελ, είναι γιατί αγωνιούμε για την τύχη του κόσμου μας που παραδόθηκε πια στη λαγνεία της ενημέρωσης.
Λεωφορείο ο Πόθος: Ρόλος για ένα πρωταγωνιστή
Στη μαγική διαδρομή του Τένεσι Ουίλιαμς, σε αυτό το υποβλητικό καθαρτήριο της Νέας Ορλεάνης, έτσι όπως διασκευάστηκε από τον Ελία Καζάν το 1952, υπάρχει μόνο ένα εισιτήριο, για τον άντρα -πρωταγωνιστή. Όλοι οι άλλοι, της Βίβιαν Λη συμπεριλαμβανομένης, αρκούνται σε ρόλους-δορυφόρους. Είναι η ...
Αθώα η Ερέντιρα;
Σαν σκέφτομαι την σημερινή κατάσταση, το μυαλό μου πάει, χωρίς να το θέλω, στην ιστορία της Αθώας Ερέντιρας και της άσπλαχνης γιαγιάς της. Αν τραβήξει κανείς τη μάσκα της μαγικής αλληγορίας από το διήγημα του Μάρκες εύκολα μπορεί να παραλληλίσει την ηρωίδα του με το λαό και την σατανική ...
Γιόχαν Κρόιφ - αυτός ο Κάφκα του ποδοσφαίρου
Αν η μπάλα συναντά κάπου τη λογοτεχνία, τότε ο Πελέ θα μπορούσε να θεωρηθεί ο Τολστόι του ποδοσφαίρου, ο Μαραντόνα, ποδοσφαιρικός Μάρκες, κι ο Κρόιφ, αυτός ο προικισμένος Ολλανδός, θα ήταν ο Κάφκα της στρογγυλής θεάς. Ύστερα από αυτόν όλοι έπαιζαν αλλιώς το ποδόσφαιρο, όπως ακριβώς ύστερα ...
Καλώς ήρθατε στον κόσμο του μεταμοντέρνου
Είναι πλάνη να πιστεύουμε πως η νεωτερική γραφή συνιστά ρήξη με την παράδοση. Αν ανατρέξει κανείς στους σύγχρονους αφηγηματικούς πύργους, θα διαπιστώσει πως η ίδια αυτή παράδοση που υποτίθεται ότι αναθεματίζουμε είναι το θέμα των μεγάλων δημιουργών της εποχής μας. Αλλιώς οι αφηγήσεις του ...
Στην ακτή του Ίαν Μακ Γιούαν ή πώς γράφεται ένα μυθιστόρημα αγάπης
Ο έρωτας είναι μια αδυσώπητη μάχη. Ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί το αντίθετο; Στο μυθιστόρημα του Ίαν Μακ Γιούαν που παλιώνει όπως το καλό κρασί, ένα ατυχές ερωτικό επεισόδιο την πρώτη νύχτα του γάμου θα σημαδέψει τον μικρόκοσμο που επινοεί ο Βρετανός συγγραφέας. Νηφάλια γλώσσα, μικροί ...
Κανείς δεν κυβερνά αθώα
Η πολιτική και η Ιστορία συνάντησαν τη λογοτεχνία μια μέρα του 1938 στο πρόσωπο ενός εκκεντρικού Ούγγρου εβραϊκής καταγωγής που μόλις είχε αποσκιρτήσει από το Κομμουνιστικό Κόμμα Γερμανίας. Ο Άρθουρ Καίσλερ έγραψε το αριστουργηματικό αφήγημα των χαμένων ιδεολογιών του 20ου αιώνα με τον ...
Αν η λογοτεχνία σου αλλάζει τη ζωή...
Στα μέσα της δεκαετίας του εβδομήντα είχα δημοσιεύσει, μαθητής ακόμα τότε, το πρώτο μου ποίημα σε συνοικιακό περιοδικό και αισθανόμουν ήδη αρκούντως λογοτέχνης.
Το Έγκλημα χωρίς Τιμωρία ή  η ταλαντούχος δεσποινίς Χάισμιθ
Επινόησε τον πιο εντυπωσιακό αντιήρωα της αστυνομικής λογοτεχνίας και πάνω του θεμελίωσε την συγγραφική της δόξα με μια γραφή που μοιράζεται στον ηγεμονικό τουρισμό και στο ψυχογράφημα. Όταν διαβάζει κανείς το ντεπούτο του Τομ Ρίπλεϊ στον κόσμο της μυθοπλασίας, είναι πολύ δύσκολο να ...
Όλοι φοβούνται την Βιρτζίνια Γουλφ
Όταν μιλάμε για άντρες πεζογράφους κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ποιος είναι μεγαλύτερος. Ο Τολστόι, ο Ντοστογιέφσκι, ο Προυστ ή ο Κάφκα... Όταν μιλάμε όμως για γυναικεία γραφή δεν υπάρχει καμία αμφιβολία.
Μανιώδης συλλέκτης
Αγάπησα τα σπουδαία μυθιστορήματα, τα ερωτεύτηκα όπως ερωτεύεται κανείς μια γυναίκα και δεν την ξεχνά ποτέ. Κι ήταν έρωτας από την πρώτη ματιά. "Για χρόνια πλάγιαζα νωρίς", "Σήμερα πέθανε η μαμά", "Οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη είναι μοναδική"... ...