Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017
Βιβλίο: Ο Γερμανός Μουτζαχεντίν - Boualem Sansal
Δημοσίευση: Παρασκευή, 24 Ιανουαρίου 2014 10:00
Βιβλίο: Ο Γερμανός Μουτζαχεντίν - Boualem Sansal

Σε ένα βιβλίο, δύο ημερολόγια, δύο μαρτυρίες, δύο περίοδοι της ιστορίας που χάραξαν την ανθρωπότητα. Αυτά είναι τα συστατικά που ο συγγραφέας αναμειγνύει σε ένα μυθιστόρημα που αποκαλύπτει πρόσωπα και πράγματα με γλαφυρότητα και με λεπτομέρεια για την ζωή των αδελφών Σίλλερ, πρωταγωνιστές μίας τραγωδίας που εκτυλίχθηκε σε επεισόδια.


Εμφύλιος της Αλγερίας, στρατόπεδα συγκέντρωσης, εργατικές κατοικίες και αναταραχές στα προάστια του Παρισιού και το κουβάρι ξετυλίγεται. Στοιχεία πολύ ανατριχιαστικά δοσμένα από τον συγγραφέα που βάζει το δικό του λιθαράκι ώστε να ξεσκεπαστεί ένα παρελθόν που κανείς δεν θέλει να ξαναγίνει παρόν.


Βαρβαρότητα και επικαιρότητα σε πρώτο πλάνο μίας πραγματικής ομολογίας από τους αδελφούς Σίλλερ για τα πεπραγμένα του ίδιου τους του πατέρα, Χανς. Ένα χρονικό για την εγκληματική δράση ενός ανθρώπου που ακούσια ή εκούσια βρέθηκε θύτης και θύμα, αφήνοντας πίσω του ερωτήματα και κενά που αυτά εδώ τα ημερολόγια διαφώτισαν και συμπλήρωσαν.


Οι αδελφοί Σίλλερ, φιγούρες ανήσυχες και δραστήριες ως προς την διαλεύκανση ενός παρελθόντος που στοιχειώνει τη ζωή τους καλούνται από την ίδια τους την συνείδηση να ανατρέξουν στην στυγερή δολοφονία των γονιών τους, όταν κατά τον εμφύλιο της Αλγερίας το 1994 ένα ολόκληρο χωριό μαζί και οι κάτοικοί του σφαγιάζονται από τους ισλαμιστές που μάχονται για την κυριαρχία τους στην περιοχή. Ένας πόλεμος με χιλιάδες θύματα σε μία περιοχή πραγματική νάρκη όπου η ειρήνη είναι γράμμα που δεν έχει φτάσει. Η διχόνοια καλά κρατεί και βασιλεύει, η κατάσταση μυρίζει μπαρούτι αφού κυβέρνηση και ισλαμιστές αναλώνονται σε αντίποινα για να επιβάλλουν την δική τους θέση και επικράτηση.


Δύο χρόνια αργότερα, ο Ρασέλ, κάτοικος Γαλλίας και εργαζόμενος σε πολυεθνική εταιρεία, παροπλισμένος από την  αρχίζει να "σκαλίζει" το χώμα της ιστορίας της οικογένειάς του για να βρει και να αναμοχλεύσει μίαν αλήθεια που ήταν καλά θαμμένη. Τι συνέβη εκείνη την αποφράδα ημέρα στο χωριό Αιν Ντεμπ και πως τελικά η ιστορία επαναλαμβάνει τα λάθη της; Πως η υπόθεση αυτής της μαζικής εξόντωσης θα συνδεθεί με το παρελθόν του πατέρα του και την σύγχρονη πραγματικότητα που κυριαρχεί στα προάστια του Παρισιού με την πάλη ανάμεσα στις σέκτες και τις διαφορετικές ομάδες που λυμαίνονται την ομαλότητα και την αρμονία;


Από τα ημερολόγια του Ρασέλ και του μικρού αδελφού Μάλριχ γίνεται γνωστό πως ο πατέρας τους είχε υπάρξει συνεργάτης ή/και πρωτεργάτης στην εξόντωση και τον θάνατο χιλιάδων κρατουμένων στα κρεματόρια και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης την περίοδο που οι θάλαμοι αερίων λειτουργούσαν ως "μονάδες απολύμανσης" από κάθε τι μη γερμανικό. Το τι συνέβαινε μέσα σε αυτά τα δωμάτια της ντροπής και της μνησικακίας με τα χημικά και τον αφανισμό χιλιάδων ψυχών είναι κάτι που δεν μοιράζεται και δεν καταγράφεται σε λίγες λέξεις ή φράσεις. Η βαναυσότητα και η ωμότητα των πράξεων κατατίθεται εδώ με όλο της το μεγαλείο γιατί σκοπός του συγγραφέα είναι να παραδώσει αυτούσια τα ημερολόγια χωρίς να ωραιοποιήσει ή να καμουφλάρει το ό,τιδήποτε.


Να σημειωθεί πως έτσι και αλλιώς ο ίδιος ο συγγραφέας υπήρξε μέλος της κυβέρνησης της Αλγερίας αλλά λόγω των κάθετων πεποιθήσεών του εκδιώχθηκε και τα βιβλία του αποτελούν μαύρο πανί γιατί μιλάει με λόγο καυστικό και ακατέργαστο. Τελικά, προκύπτει πως ο Ρασέλ ακολούθησε όλη την πορεία του πατέρα του για να μας μεταφέρει όλες εκείνες τις απαραίτητες πληροφορίες που θα συνέθεταν το παζλ της ιστορίας του. Εντάσσει όλο το πάθος που τον διακατέχει για να μην μείνει ούτε μία σταγόνα μελανιού έξω από τον καμβά της εξιστόρησής του, έφτασε μέχρι και το Άουσβιτς για να ζήσει ο ίδιος χρόνια αργότερα την αποπνικτική ατμόσφαιρα των οίκων του διαβόλου που ο πατέρας του ήταν μέρος.


Η αλήθεια όμως αυτή που ξεδιπλώνεται μέσα από τα ημερολόγια  είναι εξαιρετικά ευαίσθητη, το βάρος της ασήκωτο και οι ενοχές για τις πράξεις και τις ενέργειες του πατέρα του, Χανς οδηγούν τον Ρασέλ στην αυτοκτονία, μία πράξη απελπισίας και ηρωισμού μαζί. Θυσία στον βωμό των θυμάτων που ο ίδιος θέλησε να εκτελέσει για να εξαγνιστεί και να αποδώσει δικαιοσύνη στο όνομα των αποτρόπαιων πράξεων του πατρός του; Ή μία απέλπιδα προσπάθεια να επωμιστεί όλες τις ευθύνες εκείνος ως μεγαλύτερος και να ανοίξει τον δρόμο στον Μάλριχ, τον μικρότερο αδελφό του για μία ζωή ακηλίδωτη και αστιγμάτιστη;


Σε κάθε περίπτωση ο Μάλριχ, ο οποίος με τη σειρά του σε ταξίδι του προς την Αλγερία για να βρεθεί στον τόπο του εγκλήματος αποτίνει φόρο τιμής στον τάφο των γονιών του και έρχεται σε σύγκρουση με το καταστημένο όταν αντιδικεί με τον ιμάμη, μιλάει και αναφέρεται στον αδερφό του με σεβασμό και με υπερηφάνεια, τον εξυμνεί και τον μνημονεύει αλλά εκφράζει και την φυσιολογική απορία για το αν η αυτοκτονία του ήταν μία κίνηση λελογισμένη και γιατί ο ίδιος αποφάσισε να πληρώσει το τίμημα για λογαριασμό ενός άλλου έστω και αν αυτός ήταν ο πατέρας του. Η συγχώρεση που ζητάει ο Ρασέλ προς τον Μάλριχ για την αυτοκτονία του ισούται με το συναίσθημα ενός άνθρωπο που αναζητά και εκλιπαρεί γαλήνη ψυχής και διέξοδο από τον βούρκο, το βήμα του αυτό δεν λογίζεται ως αδυναμία αλλά ως αντίδοτο σε έναν κόσμο που δεν τον χωράει και το χειρότερο δεν θα τον καταλάβει ποτέ.


Δεν είναι ένα μυθιστόρημα σαν όλα τα άλλα, είναι μία κραυγή αγωνίας και ένα χρονογράφημα που βρίσκει αντίλαλο στο σήμερα, η κατάσταση στα βόρεια προάστια του Παρισιού που στην καλύτερη των περιπτώσεων μυρίζει σάπιες νοοτροπίες του χθες και μισαλλοδοξία αν όχι θάλαμος τρομοκρατίας, η συνεχόμενη αστάθεια και η πυριτιδαποθήκη της Μέσης Ανατολής που ο άνεμος του μίσους δεν λέει να κοπάσει και ο κρυφοναζισμός που ανά την Ευρώπη όλο και επωάζεται αρκούν για να σημάνουν οι σειρήνες της ανησυχίας. Αν αυτά είναι φαινόμενα παροδικά που θα εξαφανιστούν ως ανθρώπινη ίωση ή είναι ο προάγγελος μελλούμενων συμβάντων που κανείς δεν θα μπορεί να προβλέψει την κατάληξή της είναι ένα έργο που ακόμα δεν έχει γυριστεί.


"Για να καταλάβεις τον εχθρό πρέπει να ζήσεις μαζί του"


Το βιβλίο «Ο Γερμανός μουτζαχεντίν ή Το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ» του Boualem Sansal κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

 

Εκτύπωση
Περισσότερα
Φαμπέρ Ο καταστροφέας - Tristan Garcia: Κριτική βιβλίου
20.02.2017 10:07
"Ίσως να ξαναγυρίσει, αλλά δεν είναι πια εδώ. Η ανάμνησή του ξεθωριάζει. Κάτι δικό του μιλάει μέσα μου και με βάζει κατά καιρούς ακόμα σε πειρασμό, όταν κάθομαι στο τραπέζι μου και γράφω. Ζει στα βιβλία μου. Εκεί μόνο, κατά τα άλλα έχει τελειώσει ͘ με στοίχειωσε και με παράτησε" γράφει ο συγγραφέας κλείνοντας την κουρτίνα της αφήγησής του και το μάτι στον ήρωά του Φάμπερ.
Τα αστέρια του Σίντι Μουμέν - Mahi Binebine: Κριτική βιβλίου
13.02.2017 12:08
Η Κόλαση ίσως να απέχει μόλις λίγο από τον επικαλούμενο Παράδεισο, έναν όροφο, ένα τετράγωνο, λίγα χιλιόμετρα, ποιος μπορεί να ξέρει! Μπορεί πάλι ο Παράδεισος για κάποιον να είναι η Κόλαση που εύχεται για τον διπλανό του και τότε γεμίζει με χαρά από το μίσος που νιώθει, ανθρώπινο και αυτό αν και δυστυχώς ακραίο.
1913, Η χρονιά πριν από τη θύελλα - Florian Illies: Κριτική βιβλίου
31.01.2017 10:08
Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας αποφάσισε να αφιερώσει ένα ολόκληρο βιβλίο σε αυτή την χρονιά. Το 1913 είναι πράγματι μια χρονιά ορόσημο για τα ευρωπαϊκά δρώμενα, είναι μια χρονιά πέρα για πέρα κομβική, σημαδιακή και χαρακτηριστική για όλα αυτά που έμελλε να επακολουθήσουν.
Η ιστορία μιας ώρας και άλλα διηγήματα - Κέιτ Σοπέν: Κριτική βιβλίου
17.01.2017 10:09
Η Μπερτ Μοριζό υπήρξε από τις πρώτες γυναίκες ζωγράφους του ιμπρεσιονισμού, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ απεικόνισε στους πίνακές της, τους τολμηρούς για την εποχή, μία γυναίκα ελεύθερη, ανεξάρτητη, σίγουρη για τον εαυτό της και μακριά από την αντρική επίβλεψη και πίεση.
Η ώρα του αστεριού - Κλαρίσε Λισπέκτορ: Κριτική βιβλίου
09.01.2017 12:45
Η γέννηση ενός έργου λογοτεχνικού κρύβει μυστήριο, αν δε κρύβει και πόνο, ταλαιπωρία και ανηφορίζει έναν Γολγοθά, τότε καθίσταται έργο που αντέχει στον χρόνο. Δεν είναι σε καμία περίπτωση μία τυπική διαδικασία ή μία υπόθεση απλή αν ο συγγραφέας παλεύει με τον εσώτερο κόσμο του, το σύμπαν του, τον ψυχισμό του.
Μια από τις δύο - Ντανιέλ Σάδα: Κριτική βιβλίου
20.12.2016 10:37
Η Αδριάνα Χιμένες Γκαρσία στην τελευταία φράση στο επίμετρο του βιβλίου γράφει: "Του φαινόταν αδύνατο να γίνει κανείς συγγραφέας χωρίς να έχει αυτί ͘ του ήταν ασύλληπτο να είναι κανείς καλός αφηγητής χωρίς να έχει διαβάσει ποίηση". Αυτά τα λόγια αντανακλούν την πολύ ιδιαίτερη προσωπικότητα και την φιλοσοφία του συγγραφέα περί συγγραφής, ο κόσμος των λέξεων δεν συνάδει με τον κοινό παρονομαστή.
Το μάτι - Vladimir Nabokov: Κριτική βιβλίου
05.12.2016 10:34
"Το θέμα στο Μάτι είναι μία έρευνα που οδηγεί τον πρωταγωνιστή μέσα από έναν κυκεώνα από καθρέφτες στη συγχώνευση δίδυμων εικόνων". Αυτά γράφει ο συγγραφέας στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου όπου και αναλύει την φιλοσοφία πίσω από την σύλληψη της ιδέας για το Μάτι.
Η πρώτη φλέβα - Γιάννης Μακριδάκης: Κριτική βιβλίου
21.11.2016 10:56
Ποτέ ο χρόνος δεν είναι αρκετός για να ξετυλίξεις το κουβάρι μιας ζωής και ποτέ κανείς δεν βγαίνει αλώβητος και ατάραχος από την τριβή με το παρελθόν. Ειδικά μάλιστα όταν αυτό στριφογυρίζει και γλυκοκοιτάζει το παρόν σαν την μέλισσα γύρω από το λουλούδι που προσπαθεί να προσγειωθεί για να τραφεί. Εδώ περιγράφονται τα πρόσωπα μίας άλλης εποχής που όμως ακόμα και σήμερα συνεχίζει να υπάρχει γιατί οι άνθρωποι δεν σταμάτησαν να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους και την μοναδικότητά τους. Μία γυναίκα και ένας άντρας, δύο κόσμοι παράλληλοι και διαφορετικοί μα τόσο όμοιοι.