Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016
Μήδεια του Ευριπίδη - Φεστιβάλ Αθηνών 2013: Κριτική θεάτρου
Δημοσίευση: Δευτέρα, 9 Σεπτεμβρίου 2013 13:59
Μήδεια του Ευριπίδη - Φεστιβάλ Αθηνών 2013: Κριτική θεάτρου

«Η τέχνη του θεάτρου δεν είναι ούτε η ερμηνεία των ηθοποιών, ούτε το έργο , ούτε η σκηνοθεσία , ούτε ο χορός, αλλά διαμορφώνεται από τα στοιχεία που συνθέτουν τα παραπάνω: από την κίνηση, που είναι η ψυχή της ερμηνείας, από τις λέξεις που είναι το σώμα του έργου, από τις γραμμές και τα χρώματα που είναι η ίδια η ύπαρξη του σκηνικού, από το ρυθμό που είναι η ουσία του χορού». Edward Gordon Craig

Η «Μήδεια» του Ευριπίδη είναι ένα δραματικό κείμενο , περίπου δυόμιση χιλιάδων χρόνων (431 π. Χ.), που παρουσιάζει ενδιαφέρον για την ψυχαναλυτική, κοινωνιολογική, θρησκειολογική, φιλολογική οπτική και μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικά καλλιτεχνικά ιδανικά. Πρόκειται για ένα έργο ανοιχτό σε ερωτήματα, προβληματισμούς,αναζητήσεις, ποικίλες ερμηνείες, ακόμα και εκ διαμέτρου αντίθετες, ανάλογα με κάθε εποχή, κάθε τόπο, κάθε καλλιτέχνη. Η σκηνική παρουσίαση μίας αρχαίας τραγωδίας δεν χρειάζεται εντυπωσιασμούς και θεαματικότητα, παρά μόνο σεβασμό και γνώση.

 

Από την Ερριέττα Μπελέκου
Photo: Ερριέττα Μπελέκου

 

Σκηνοθετική προσέγγιση

Με όπλα του τα παραπάνω έστησε ο Σπύρος Α. Ευαγγελάτος τη φετινή του « Μήδεια ». Ο ίδιος συνδιαλέγεται για για δεύτερη φορά με το έργο, 12 χρόνια μετά το ανέβασμά του από το "Αμφι-Θέατρο", με τη Λήδα Τασοπούλου στον ομώνυμο ρόλο. Στη νέα σκηνοθετική του προσέγγιση περιλαμβάνει αποκλειστικά άνδρες ηθοποιούς που φορούν μάσκες, όπως και στην αρχαιότητα. Ο σκηνοθέτης αναφέρει στο πρόγραμμα της παράστασης ότι: «οι ανδρικές φωνές των ερμηνευτών σε συνδυασμό με τη χρήση μάσκας προσδίδουν μία αξεπέραστη ιδιαιτερότητα». Οι υποκριτές απεκδύονται στους ρόλους τους τα στοιχεία κάποιου συγκεκριμένου φύλου, αποδίδοντας το απόλυτο άφυλο. Λειτουργούν ως σύμβολα που απομακρύνουν τον θεατή από την συναισθηματική ταύτιση και δημιουργουν μία απόσταση από τα δρώμενα επί σκηνής, αναδεικνύοντας την βαθιά φιλοσοφική και πολιτική διάσταση του κειμένου. Εδώ αξίζει να αναφερθεί ότι, σχεδόν τριάντα χρόνια έχουν περάσει από τότε που η «Μήδεια»του σκηνοθέτη Γιούκιο Νιναγκάουα, είχε καθηλώσει τους 14.000 θεατές του Ηρωδείου,με ανδρική διανομή και τον εξαιρετικό Μικιτζίρο Χίρα στο ρόλο της Μήδειας (Θίασος Τόχο 1983 Λυκαβηττό- 1984 δύο παραστάσεις στο Ηρώδειο).

 

Ο θεατής με την είσοδό του στον ανοιχτό θεατρικό χώρο αντικρίζει το λιτό και συμβολικό σκηνικό του Γιώργου Πάτσα που αξιοποιείται πλήρως από τους ερμηνευτές. Ο σκηνικός χώρος αποτελείται από δύο γκρι πλατύσκαλα, πάνω τους δύο καθίσματα απ’ το ίδιο υλικό και ένας επικλινής διάφανος κύβος με διπλή λειτουργία- ως βασιλικός οίκος με αποτυπωμένη μία ασπρόμαυρη παιδική φιγούρα ανάμεσα σε ανθρώπινα μέλη και ως άρμα διαφυγής της Μήδειας-. Ο δυναμικός φωτισμός (Λευτέρης Παυλόπουλος), με εναλλαγές ψυχρών και θερμών χρωμάτων, λειτουργεί ως δραματικός παράγοντας καθρεφτίζοντας τις δραματικές συγκρούσεις. Θαυμάσια η ηχητική κάλυψη με μαγνητοφωνημένα παιδικά γέλια και ουρλιαχτά που ηχούν μεγεθυμένα και ενισχύουν τις ψυχικές εντάσεις. Οι υποβλητικές θεατρικές ενδυμασίες του Γιάννη Μετζίκωφ, σχεδιασμένες με γούστο και καλαισθησία, ζωντανεύουν την ατμόσφαιρα. Ο ενδυματολόγος επηρεάστηκε από το γιαπωνέζικο θέατρο, ειδικά στην κατασκευή των κουστουμιών του Χορού. Η διδασκαλία του κειμένου στηρίχτηκε στην έγκυρη μετάφραση του Κ. Χ. Μυρή που αναδεικνύει τον τραγικό λόγο. Η μουσική του Θάνου Μικρούτσικου υποκρουστική στο μεγαλύτερο μέρος, γεμάτη λυρισμό στα χορικά, παρενέβαινε σε καίριες στιγμές της δράσης. Μου άφησε την αίσθηση πως λειτούργησε κάπως αυτόνομα, «επικά» και πως δεν ταίριαζε απόλυτα με την σκηνοθετική σύλληψη.

 

Ερμηνείες

Ο Γιώργος Κιμούλης , ερμηνευτικά πολυδιάστατος, ενδύθηκε με τον πορφυρό του χιτώνα -σύμβολο αίματος, πάθους, εκδίκησης- μία άφυλη Μήδεια, ένα γήινο πλάσμα που υποκινείται από την οργή της και την αρχέγονη επιθυμία για εκδίκηση. Ερμήνευσε έναν από τους δυναμικότερους χαρακτήρες του αρχαίου δράματος των αντιθέσεων: ζωή-θάνατος, έρωτας- μίσος, δύναμη- αδυναμία, μητρική αγάπη- παιδοκτονία. Η Μήδεια προσωποποιεί το πάθος της ανθρώπινης ύπαρξης πέρα από τα όρια της λογικής. Ο ηθοποιός ενσάρκωσε ένα ά- λογο ον που εκδικείται με «έλλογο» σχεδιασμό, χρησιμοποιώντας αριστοτεχνικά το μαχαίρι-σύμβολο ως προέκταση των χεριών του. Εξαιρετικός στη σκηνή του δισταγμού,
πριν από το αποτρόπαιο φονικό των δύο παιδιών, την ώρα που μπήγει το μαχαίρι στο πάτωμα. Μία μελετημένη ερμηνεία διαφαίνεται από τη στάση του σώματος, το λόγο, την ένταση, την σχέση με τους άλλους ηθοποιούς και τον χώρο. Η συνοδευτική γραμμή του λόγου του, η μιμική, υπογραμμίζει και συμπηρώνει τις ψυχολογικές διακυμάνσεις του χαρακτήρα που υποδύεται.

Για τον τρόπο που προσέγγισε το ρόλο ο ίδιος αναφέρει: ««Αυτό που χρειάζεται ο ηθοποιός να πλησιάσει είναι ένα περίεργο παιχνίδι με τη δική του σκιά, με την προσωπική του σκιά. Κάθε άνδρας κουβαλά την anima και κάθε γυναίκα τον animus. Η σκιά που υπάρχει στον καθένα μας... Αυτό το παιχνίδι να μειώσεις μια αρσενική ατμόσφαιρα, την οποία πολλές φορές αναγκαζόμαστε να επιδεικνύουμε στ ζωή, αλλά την ίδια στιγμή να επιτρέψεις και μια θηλυκή ατμόσφαιρα, δεν είναι εύκολη ισορροπία.»

 

Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, στο ρολο του Ιάσωνα, διαγράφει με ακρίβεια και συνέπεια την εξελικτική πορεία του ήρωα. Με αξιόλογες στιγμές- προς το τέλος κυρίως-ερμηνεύει τον ορθογιστή, διπλωμάτη, συμφεροντολόγο, που στο τέλος μένει αδύναμος να σπαράζει το χαμό των παιδιών του.

Ανάλογων δραματικών αποχρώσεων ήταν οι ερμηνείες του υπόλοιπου ανδρικού θιάσου. Ο Μάνος Βακούσης απέδωσε τα λόγια της Τροφού με σωστή άρθρωση, έντονη εκφραστικότητα στα μάτια και αργούς σχηματοποιημένους βηματισμούς, διατηρώντας στα λόγια του ένα χρώμα μελαγχολίας. Ο Τάσος Νούσιας στιβαρός και επιβλητικός στο ρόλο του Κρέοντα, με κάποιες υπερβολές στην εκφορά του λόγου. Ξεχώρισαν για την υποκριτική τους δεινότητα, τα φωνητικά και εκφραστικά τους προσόντα ο Νικόλας Παπαγιάννης (Αγγελιαφόρος), ο Νίκος Αναστασόπουλος (Παιδαγωγός) και ο Δημήτρης Παπανικολάου (Αιγέας).

 

Οι διαφορετικές φωνές των ηθοποιών του Χορού δημιούργησαν έναν ηχοχρωματικό πλούτο και η μουσική διδασκαλία τους από τον Γιάννη Αναστασόπουλο αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιτυχία της παράστασης. Τους δίδαξε τον τονισμό και των χρωματισμό των φράσεων και το νόημα φτάνει καθαρό στον θεατή. Δίνεται μεγαλύτερη σημασία στην εκφορά του λόγου για την απόδοση των νοημάτων, σε συνδυασμό με τις σημειολογικά ενδιαφέρουσες ενδυματολογικες επιλογές (μαύροι χιτώνες και από μέσα κίτρινα φορέματα, μάσκες με μαλλιά βοστρυχωμένα και πλεγμένα σε μακριές κοτσίδες, μωβ κορδέλες ). Τα μέλη του Χορού κινήθηκαν με ρυθμό, θεατρικούς σχηματισμούς και σκηνικές εντάσεις. Την
αρμονία της παράστασης διαταράσσουν μόνο οι ηθοποιοί που αποσύρονται για να αναλάβουν άλλους ρόλους, σύμφωνα με τις σκηνοθετικές εντολές. Η εκφραστική δύναμη του δράματος τονίζεται τη στιγμή που αφαιρούν τις μάσκες και τους χιτώνες τους. Ένας εκ των Κορυφαίων μένει με τα θεατρικά του ενδύματα, κρατάει ένα κουπί (αντικείμενο που υπάρχει στον σκηνικό διάκοσμο πριν αρχίσει η παράσταση) και κωπηλατεί νοερά πάνω στη σκηνή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το κουπί λειτουργεί ως τόπος επικοινωνίας ανάμεσα στο πραγματικό και στο ουτοπικό, στο χθες και στο σήμερα.

 

Τα παιδιά δεν εμφανίζονται επί σκηνής αλλά ακούγονται ηχογραφημένα τα γέλια και οι κραυγές τους, και υποδηλώνονται από τον χειρονονομιακό κώδικα του Γιώργου Κιμούλη. Ο σκηνοθέτης, άλλωστε,σημειώνει πως «στηρίζεται "μορφολογικά" σε κάποιες αρχές των παραστάσεων της αρχαιότητας».

 

Εν τέλει

Η «κλασικής ανάγνωσης» σκηνοθεσία του Κ. Ευαγγελάτου παρέμεινε πιστή στο κείμενο και απέφυγε πρωτοτυπίες και παρακινδυνευμένες προτάσεις. Το μεγάλο προτέρημα ήταν η συνεργασία λόγου και σκηνικής ερμηνείας, που διατήρησε ζωντανή τη σχέση θεατή, ηθοποιού και κειμένου. Στο τέλος της παράστασης ακούστηκε η σωστά επιτονισμένη φωνή του σκηνοθέτη: «Το προσδοκώμενο δεν έχει ακόμα τελεστεί. Το απροσδόκητο έχει γίνει» (από το Εξόδιο Ασμα). Είχε κάτι, όχι απαραίτητα νέο, αλλά ουσιαστικό να πει…

 

* Στα θετικά της παράστασης εγγράφεται το καλαίσθητο πρόγραμμα που επιμελήθηκε ο θεατρολόγος Παναγιώτης Μιχαλόπουλος, στα ελληνικά και στα αγγλικά, που περιλαμβάνει μελέτες και άρθρα για τον συγγραφέα και το έργο, ελληνική παραστασιογραφία, πλούσιο φωτογραφικό υλικό και βιογραφικά των συντελεστων. Στις σελίδες κυριαρχεί εικαστικά το μαχαίρι ως σημαινόμενο, όπως και στην παράσταση .


ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

«Μήδεια» του Ευριπίδη
Μετάφραση: Κ.Χ. Μύρης
Σκηνοθεσία - Δραματουργική επεξεργασία: Σπύρος Ευαγγελάτος
Σκηνικά: Γιώργος Πάτσας
Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Μουσική διδασκαλία: Γιάννης Αναστασόπουλος
Φωτισμοί: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Βοηθός σκηνοθέτη: Χριστιάννα Μαντζουράνη
Βοηθοί ενδυματολόγου: Μαρία Κουρέτση, Μαριζέλα Σκαλτσα
Βοηθός φωτιστή: Σοφία Αλεξιάδου

Διανομή: Γιώργος Κιμούλης, Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος, Τάσος Νούσιας, Μάνος Βακούσης, Νικόλας Παπαγιάννης, Δημήτρης Παπανικολάου, Νίκος Αναστασόπουλος και οι: Τάσος Αλατζάς, Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Χάρης Γρηγορόπουλος, Δημήτρης Καραβιώτης, Σταύρος Καραγιάννης, Δημήτρης Καραμπέτσης, Δημήτρης Μόσχος, Δημήτρης Μυλωνάς, Δημήτρης Παπανικολάου, Παντελής Φλατσούσης, Γεράσιμος Σκαφίδας.

Εκτύπωση
Περισσότερα
«Exhibit B» του Μπρετ Μπέιλι: Μία συγκλονιστική ανθρώπινη εγκατάσταση
17.06.2016 14:00
Η πάντα εξωστρεφής –ευτυχώς για όλους μας- Στέγη, στο πλαίσιο του 3ου Fast Forward Festival, παρουσίασε εξαιρετικά ενδιαφέρουσες καλλιτεχνικές δημιουργίες που ξεπερνάνε τα γεωγραφικά, ιδεολογικά, κοινωνικά και πολιτισμικά σύνορα, καταργούν τα στερεότυπα, διευρύνουν τα συμβατικά όρια των τεχνών, εκφράζοντας μία πολιτική και κοινωνική διαμαρτυρία για φλέγοντα ζητήματα και προβληματισμούς της σύγχρονης εποχής. Το κτίριο της πρώην Ένωσης Ανταποκριτών Ξένου Τύπου (Ακαδημίας 23) στέγασε για λίγες μέρες την συναρπαστική, αφυπνιστική έκθεση- περφόρμανς «Exhibit B» του Μπρετ Μπέιλι, η οποία περιλάμβανε μία σειρά εγκαταστάσεων με ζωντανά «εκθέματα / πειστήρια».
Ο Σαίξπηρ μέσα από παραστάσεις και προβολές στο Φεστιβάλ Αθηνών!
31.05.2016 12:33
Το Φεστιβάλ Αθηνών συμμετέχει στον κύκλο εκδηλώσεων που διοργανώνονται παγκοσμίως με αφορμή την επέτειο των τετρακοσίων χρόνων από το θάνατο του σπουδαίου Άγγλου ποιητή και θεατρικού συγγραφέα Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, εντάσσοντας στο φετινό του πρόγραμμα ελληνικές και διεθνείς παραγωγές. Τρεις θεατρικές παραστάσεις και τρεις κινηματογραφικές προβολές πάνω στο έργο του Σαίξπηρ αποκαλύπτουν εκ νέου τη δύναμη και τη διαχρονικότητα της γραφής του.
Πειραματική Σκηνή - «Θέμα Εμφύλιος»: Βήμα και «φωνή» σε νέους καλλιτέχνες
30.03.2016 11:48
Η Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, που άνοιξε ξανά τις πόρτες της για να δώσει βήμα και «φωνή» σε νέους καλλιτέχνες, με καλλιτεχνικούς διευθυντές τους άξιους Ανέστη Αζά και Πρόδρομο Τσινικόρη, διοργανώνει κατά το διάστημα 30 Μαρτίου έως και 3 Απριλίου 2016 ένα Θεματικό φεστιβάλ για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο, από την έναρξη του οποίου συμπληρώνονται φέτος 70 χρόνια. Νέοι και ανήσυχοι δημιουργοί (ή συνδημιουργοί), που επιλέχθηκαν για να παρουσιάσουν την δουλειά τους στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, μοιράζονται μαζί μας τις σκέψεις τους για το θέμα «Εμφύλιος» και τις ποικίλες αποτυπώσεις του στο σήμερα…
Δύο Ιουλιέτες και επτά Ρωμαίοι καταλαμβάνουν το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά!
18.02.2016 14:51
400 χρόνια από τον θάνατο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και 450 χρόνια από τη γέννηση του, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά παρουσιάζει το αριστούργημά του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» στη μετάφραση του Δημητρίου Βικέλα, σε μία εντελώς διαφορετική σκηνική εκδοχή υπό την σκηνοθετική καθοδήγηση του Κωνσταντίνου Ρήγου. Με αφορμή την παράσταση, εννέα ταλαντούχοι και ελπιδοφόροι αντιπρόσωποι της νέας γενιάς ηθοποιών που έχουν αναλάβει να ζωντανέψουν αυτή την «καταδικασμένη από τα αστέρια» ιστορία αγάπης επί σκηνής, περιγράφουν μέσα σε λίγες φράσεις την δική τους προσωπική οπτική για το έργο του Σαίξπηρ και τους ρόλους που ερμηνεύουν.
«Μιράντα»: Ερμηνευτικές αναλαμπές σε μία εμπνευσμένη διασκευή
03.02.2016 11:40
Ορμώμενος από την σαιξπηρική «Τρικυμία», με κινητήρια δύναμη την ηρωϊδα της, Μιράντα, ο Λιθουανός σκηνοθέτης Όσκαρας Κορσουνόβας, δημιούργησε την δική του ομώνυμη, σκηνική σύνθεση. Η «Μιράντα» του λοιπόν, ύστερα από την παρουσίασή της σε Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, ταξίδεψε και στη χώρα μας, στο Θέατρο Πορεία, σε μία εκδοχή ειδικά προσαρμοσμένη για το ελληνικό θεατρόφιλο κοινό.
Μπιλ & Λου - Δημήτρης Μπογδάνος: Κριτική θεάτρου
01.12.2015 12:26
Την γλυκόπικρη ιστορία του Adam Elliot, που περιγράφει την ασυνήθιστη φιλία δύο εκ πρώτης όψεως αταίριαστων ανθρώπων, πήρε ο Δημήτρης Μπογδάνος και την αξιοποίησε με ιδιοφυή και ευφάνταστο τρόπο, μεταφέροντάς την στο στην σκηνή του Skrow Theater, ως Μπιλ & Λου. Στην δική του θεατρική εκδοχή οι πρωταγωνιστές έχουν σάρκα και οστά, δεν είναι από πηλό και έχουν μεγάλη αδυναμία στα στρουμφάκια!
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Μία ιδιότυπη ακουστική περιπλάνηση «Στη μέση του δρόμου», Πρόδρομος Τσινικόρης
10.07.2015 15:00
Φτάνω στη Πλατεία Κλαυθμώνος, εφοδιάζομαι με τον απαραίτητο εξοπλισμό –χάρτη, ακουστικά, MP3- και κατηφορίζω προς την οδό Δραγατσανίου. Ακολουθώ κατά γράμμα τις οδηγίες και φτάνω πολύ γρήγορα στον προορισμό μου, ένα σημείο συνάντησης «Στη μέση του δρόμου», στο οποίο πρόκειται να μοιραστώ μία πρωτόγνωρη εμπειρία με κάποιον άγνωστο συμπολίτη μου.. Με ένα αίσθημα γλυκόπικρης περιέργειας ανεβαίνω στο σταθμευμένο φορτηγό (!), κάθομαι στη θέση του συνοδηγού, πατάω το «PLAY» και περιμένω να ακούσω την συγκινητική ιστορία ενός άστεγου. Αντί γι’ αυτό, ακούω το ντουέτο των Lisa Stansfield και Barry White, "All Around The World".
Είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών: Είμαστε οι Πέρσες, Γιολάντα Μαρκοπούλου – Station Athens
12.06.2015 18:56
Οδύσσειες προσφύγων απ’ το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές μπολιάζουν τους Πέρσες και τις Ικέτιδες του Αισχύλου στην παράσταση-ντοκουμέντο Είμαστε οι Πέρσες της Γιολάντας Μαρκοπούλου, που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών, 3 και 4 Ιουνίου.