Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016
Θέατρο: Μεταμόρφωση του Φ. Κάφκα - Σημείο Μηδέν-Σάββας Στρούμπος (Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης, 27-10-2012)
Δημοσίευση: Παρασκευή, 2 Νοεμβρίου 2012 13:22
Θέατρο: Μεταμόρφωση του Φ. Κάφκα - Σημείο Μηδέν-Σάββας Στρούμπος (Ίδρυμα Μ. Κακογιάννης, 27-10-2012)

Η αίθουσα BlackBox στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης «μεταμορφώνεται». Ο ομάδα «Σημείον Μηδέν»  παρουσιάζει  - σε

 

Από τη Φωτεινή Τσαρδούνη

 

δική της διασκευή/δραματοποιημένη μορφή -  το  έργο  του Φραντς Κάφκα «Μεταμόρφωση». Είναι ο δεύτερος κύκλος  παραστάσεων (ξεκίνησε την άνοιξη του 2012) και συνεχίζεται και φέτος έως και την 1η Δεκεμβρίου.
 

 

Σκηνοθέτης της παράστασης ο Σάββας Στρούμπος, ηθοποιός και συνεργάτης του Θεόδωρου Τερζόπουλου επί σειρά ετών. Η κοινή τους πορεία αντανακλάται εμφανώς και σε αυτή την παράσταση με την έντονη σωματοποιημένη δράση.

 


Το έργο και ο συγγραφέας είναι σε γενικές γραμμές γνωστά σε όλες τις ηλικίες. «Όταν ο  Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωί από ανήσυχα όνειρα, βρήκε τον εαυτό του στο κρεβάτι μεταμορφωμένο σε ένα τεράστιο απεχθές ζωύφιο» είναι η πρώτη φράση του μυθιστορηματικού κειμένου, που δηλώνει ουσιαστικά τί θα πραγματευτεί ο συγγραφέας στη συνέχεια. Όπως σημειώνει ο Κώστας Δεσποινιάδης (μεταφραστής, εκδότης, συγγραφέας) «ορισμένοι μεταφραστές το έχουν αποδώσει (τη λέξη «ζωύφιο») στα ελληνικά ως κατσαρίδα. Η λέξη που χρησιμοποιεί ο Κάφκα στα γερμανικά είναι ungeziefer και έχει την σημασία της, καθώς είναι η ίδια λέξη που χρησιμοποιεί για να περιγράψει τον εαυτό του στο «Γράμμα προς τον πατέρα», παραπονούμενος ότι ο πατέρας του τον αντιμετώπιζε πάντα σαν παράσιτο και ungeziefer [«έντομο/ζωύφιο»].

 

 


Ας σκεφτούμε για λίγο τις συνέπειες του να ξυπνήσει κάποιος μεταμορφωμένος σε ζωύφιο/κατσαρίδα (από πρακτικές  δυσκολίες έως και τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει κάτι τέτοιο στον ίδιο και στον περίγυρό του). Ας προσθέσουμε σε αυτό την σκέψη  ότι ο «μεταμορφωμένος» έχει να έρθει αντιμέτωπος με την εξουσία του πατέρα του, με  την επίδραση της υπόλοιπης οικογένειάς του επάνω του,  με την πίεση του εργοδότη του και εμμέσως όλου του κοινωνικού του περίγυρου. Εδώ ταιριάζει η φράση που έχει γράψει ο ίδιος ο Κάφκα:  η λέξη «sein» σημαίνει δύο πράγματα στα γερμανικά: «υπάρχω» και «δικός του»...

 


Η Μεταμόρφωση του Γκρέγκορ Σάμσα είναι κυριολεκτική και μεταφορική. Κάθε ένας ήρωας-ρόλος σε αυτό το έργο αναδεικνύει και ένα άλλο επίπεδο βάθους του μυθιστορήματος  και αυτό γίνεται επιτυχώς και στην συγκεκριμένη παράσταση. Το μυθιστόρημα  είναι μεν μικρό σε έκταση, αλλά πολύ πυκνό σε νοήματα. Κατ’ επέκτασιν,  μια θεατρική διασκευή καλείται να κάνει τις επιλογές της.   Η ομάδα «Σημείο Μηδέν» έκανε την επιλογή ν’ αναδείξει  «έναν παράλογο  λαβύρινθο θρυμματισμένων ειδώλων, όπου οι βασανιστικά παγιωμένες  και επαναλαμβανόμενες κοινωνικές συμπεριφορές έρχονται  να διαμορφώσουν μια παράλογη μηχανή ποικίλων ψυχοσωματικών παραμορφώσεων, χωρίς καμιά δυνατότητα διαφυγής»  όπως γράφει ο ίδιος ο σκηνοθέτης.   Αυτό βλέπουμε στη σκηνή και δεν είναι καθόλου λίγο!

 


Η σωματική παρουσία και κίνηση των ηθοποιών μοιάζουν να έχουν δομηθεί σύμφωνα με τις αρχές του κυβισμού. Κίνημα , το οποίο μάλιστα εμφανίστηκε και αναπτύχθηκε στις αρχές του 20ου αι.,  λίγα χρόνια πριν την συγγραφή της  Μεταμόρφωσης (1915). Σώματα κατακερματισμένα αλλά ζωντανά, ελεύθερα αλλά «εγκυβισμένα»,  κίνηση σπασμωδική αλλά όχι «τεθλασμένη» όπως αυτή της  μαριονέτας. Μέσα από την φόρμα και την επανάληψη οι χαρακτήρες της παράστασης αποκτούν ένα κρυστάλλινο πολυεπίπεδο βάθος. Η φωνή λειτουργεί  με τον ίδιο τρόπο. Χαρακτηριστικό το νανούρισμα της μητέρας του Γκρέγκορ Σάμσα ( Μαρία – Όλγα Αθηναίου) που διατρέχει όλο τον ψυχικό της εγκλωβισμό. Μέσα από την κωμικοτραγικότητά του ο θεατής ανατριχιάζει.

 


Το συνολικό στήσιμο της παράστασης παραπέμπει στο παράλογο όνειρο και συνάμα πραγματικό. Το σκηνικό πλαίσιο (Γιώργος Κολιός) με το σελοφάν εντείνει την παγιδευμένη ζωή των ηρώων , αφού μοιάζουν να ζουν μέσα σε ένα κουκούλι. Τα ρούχα (Γιώργος Κολιός και Rebecca Gustfeld)  προδίδουν επίσης μια παρωχημένη αυστηρότητα της οικογένειας. Οι φωτισμοί του Κώστα Μπεθάνη υπογραμμίζουν την αίσθηση του κρύου και στεγανού εγκλωβισμού, ενώ θερμαίνει και «ερωτικοποιεί» την πιο ανθρώπινη σκηνή, αυτή μεταξύ Γκρέγκορ και Γκρέτε Σάμσα.
Στην διάρκεια της παράστασης είχα πραγματικά την αίσθηση ότι μπροστά μου είχα μια γιγάντια μακέτα.  Σα να έβλεπα από κλειδαρότρυπα το τρισδιάστατο ζωντάνεμά της με τους ήρωες της ιστορίας της να την πλαισιώνουν. Οι ηθοποιοί της ήταν σαν κρεμασμένες, χειραγωγούμενες κούκλες, που η βαρύτητα και η φυσική λειτουργούσε πάντα υπέρ του νοήματος που ήθελαν να μας μεταφέρουν. Η φόρμα και η επαναληπτικότητα - που αναφερθήκαμε και παραπάνω - έδιναν την εντύπωση ενός καλά κουρδισμένου παιχνιδιού. Τις ομοιότητες με τις δικές μας ζωές θα πρέπει να τις αναλογιστούμε ο καθένας μας πρωτίστως προσωπικά και έπεται και ο  κοινωνικός συλλογισμός.
Μια πραγματικά πλήρης παράσταση. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, που προτείνεται από διδάσκοντες Θεατρικών και Δραματικών Σχολών, είτε λόγω ενδιαφέροντος για την μεταφορά του από την λογοτεχνία στην θεατρική σκηνή είτε για την υποκριτική του και όχι μόνο, αρτιότητα.

 


Τέλος, ένα μεγάλο μπράβο στον σκηνοθέτη και την συνεργάτη του, Δανάη Σπηλιώτη (μεταφράστρια και δραματουργική συνεργάτης),  οι οποίοι εξέδωσαν  στην «Νεφέλη»  το μυθιστόρημα σε καινούργια μετάφραση και την θεατρική διασκευή της ομάδας «Σημείο Μηδέν», πλαισιωμένο με αρκετά κατατοπιστικά και περιεκτικά κείμενα για το συγκεκριμένο έργο και  παράσταση.
 

 

 

Εκτύπωση
Περισσότερα
Θέατρο: Blasted - Ερείπια, της Σάρα Κέιν
15.05.2014 16:13
Όταν αυτοκτόνησε η Σάρα Κέιν ήμουν 15 χρονών. Δεν την ήξερα. Αν ζούσε τώρα, είμαι σίγουρη ότι θα πήγαινα στην Αγγλία για να της χτυπήσω το κουδούνι.
Θέατρο: Τα ραδίκια ανάποδα, σε σκηνοθεσία Βλαδίμηρου Κυριακίδη (Eliart)
27.03.2014 10:15
Ήθελα να δω κωμωδία. Μαύρη, άσπρη, κίτρινη, κόκκινη, μπλε, δεν με ενδιέφερε. Κάτι που θα με κάνει να γελάσω χωρίς να σκέφτομαι. Βέβαια και η κωμωδία, όπως χρησιμοποιούμε τη λέξη σήμερα, το χιούμορ, προκαλούν το πνεύμα μας, το νοητικό μας κομμάτι, άρα είναι μάλλον αναπόφευκτο να θέλω να γελάσω χωρίς να συμβάλλει σε αυτό η σκέψη μου. Εξού και η έκφραση «πνευματώδες αστείο». Κατέληξα τελικά σε μια μαύρη κωμωδία: «Τα ραδίκια ανάποδα».
Θέατρο: Πολιτισμός, μία κοσμική τραγωδία, του Δημήτρη Δημητριάδη (Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης)
05.03.2014 12:55
Το έργο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία» ανεβαίνει από την ομάδα «Bijoux de Kant» και την Καριοφυλλιά Καραμπέτη στο υπόγειο γκαράζ του Ιδρύματος Κακογιάννη. «Ανεβαίνει» στο υπόγειο… Αντιθετικό σχήμα, όπως και το «πολιτισμός-τραγωδία».
Θεατρο: Πνιγμονή στο θέατρο Vault
03.02.2014 09:44
Ελλείψει διαδικτυακής σύνδεσης και με επιπλέον εργασιακές υποχρεώσεις, πάλι ανυποψίαστη πήγα στο θέατρο. Δεν είναι απαραίτητα αρνητικό αυτό. Το στοιχείο της έκπληξης είναι πάντα ευπρόσδεκτο σε τέτοιες περιπτώσεις. Από τον τίτλο βέβαια και μόνο, ήμουν σίγουρη ότι δεν θα πήγαινα σε κάποια ανάλαφρη παράσταση.
Θέατρο: Η ζωή μπροστά σου, σε σκηνοθεσία Άννας Βαγενά (Θέατρο Μεταξουργείο)
09.01.2014 16:18
Είμαι στο λεωφορείο, κάπου στα προάστια της Αθήνας. Μόλις έχω μετακομίσει και δεν έχω ίντερνετ σπίτι. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχω καμιά πληροφορία για τη παράσταση που μου προτάθηκε να δω και να γράψω. Μιλώ στο τηλέφωνο με φίλη για να πάμε μαζί το βραδάκι να δούμε την παράσταση «Η ζωή μπροστά σου». «Δεν έχω ιδέα περί τίνος πρόκειται, παίζει η Βαγενά» της λέω. Μια κυρία μεγάλης ηλικίας, από το μπροστινό κάθισμα, γυρίζει και μου λέει: «ααα! Να πάτε, πάρα πολύ ωραία παράσταση!».
Θέατρο: Κάθε Πέμπτη κύριε Γκρην, σε σκηνοθεσία Γ. Μιχαλακόπουλου στο Άνεσις
11.12.2013 10:56
Αναμονή έξω από το θέατρο Άνεσις, Παρασκευή βράδυ. Ένας νεαρός σαξοφωνίστας στην είσοδο. «Έξυπνη ιδέα να παίζεις έξω από το θέατρο», σκέφτηκα. Όλο και κάποιος θεατής θα σου ρίξει κανένα κέρμα και επιπλέον οι τζαζ μελωδίες του παραπέμπουν σε αμερικάνικες γειτονιές. Και τελικά ο σαξοφωνίστας είναι κομμάτι της παράστασης, μέρος της αμερικάνικης ατμόσφαιρας, που κυρίως μέσα από τη μουσική προσπαθεί να μας περάσει η παράσταση «Κάθε Πέμπτη κύριε Γκρην».
Θέατρο: Ο μικρός εγώ, του Βασίλη Ανδρέου (Βρυσάκι)
30.10.2013 09:45
Βράδυ Παρασκευής στον πολιτιστικό χώρο «Βρυσάκι». Περιμένω την φίλη μου, Ειρήνη, για να μπούμε να δούμε την παράσταση «Ο μικρός Εγώ». Αργεί. Αρχίζουν τα τηλέφωνα, τα μηνύματα, καμία απάντηση. “Η παράσταση θα πρέπει να ξεκινήσει, παρακαλώ μπείτε στην αυλή” μου είπαν και πήγα όντως στη θέση μου. Τηλεφώνημα Ειρήνης: “Ρε συ, συγγνώμη, με πήρε ο ύπνος. Φταίει που δούλευα βράδυ αυτές τις μέρες” μου λέει “τα λέμε μετά” της απαντάω.
Θέατρο: Άτιτλη Βία, από την ομάδα LEGΩ
10.10.2013 15:04
Τον περασμένο Μάιο στην Αθήνα και στο Bob Theatre Festival η ομάδα του Κ. Ανδρικόπουλου επικράτησε στο Scratch Night διαγωνισμό, συναγωνιζόμενη άλλες 11 ομάδες. 15 λεπτά παρουσίασης της υπό διαμόρφωσης παράστασής του έκαναν το κοινό να ψηφίσει υπέρ της ολοκληρωμένης του δημιουργικής πρότασης. Έτσι λοιπόν, πέντε μήνες μετά, η ομάδα βαφτίστηκε “LEGω” και ξεκίνησε τον θεατρικό της βίο στο BIOS με την παράσταση, ολοκληρωμένης πια, «Άτιτλη Βία» .