Ο Σεπτέμβριος σηματοδοτεί την επιστροφή στον ρυθμό της καθημερινότητας και, μαζί της, την επανασύνδεσή μας με τον ιστό της πόλης. Με αφετηρία την πόλη, αλλά και τη φύση και το σύμπαν, η έκθεση Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος μας καλεί να δούμε τον κόσμο με άλλη ματιά, καθώς επιστρέφουμε στη δική μας καθημερινότητα.
Η έκθεση -καθώς και το δημόσιο πρόγραμμά της- θα διαρκέσει μέχρι και τις 27 Σεπτεμβρίου 2026, οπότε και θα αποχαιρετήσουμε τη Συλλογή Κωστάκη με μια Διημερίδα που θα περιλαμβάνει επιστημονική συζήτηση, προβολή ντοκιμαντέρ, μουσική εκδήλωση, ξεναγήσεις από τις επιμελήτριες της έκθεσης και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Το Σεπτέμβριο ολοκληρώνονται και άλλες δύο εκθέσεις στο Κεντρικό Κτήριο: το κοινό θα έχει την ευκαιρία, μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου, να επισκεφθεί τις εκθέσεις Francisco Goya, Los Caprichos και Changing Grounds, Συμπληρωματικές αφηγήσεις στο Αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης της Νατάσας Μπιζά.
Στα παραρτήματα της ΕΠΜΑΣ συνεχίζονται οι περιοδικές εκθέσεις: στην Κέρκυρα η έκθεση Αλέκος Φασιανός. Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού, στην Κουμαντάρειο Πινακοθήκη Σπάρτης η έκθεση Wassili Lepanto. Τοπία της Ψυχής και στο Ναύπλιο η έκθεση Ελένη Παυλοπούλου-Ζωηφόρος. Συνεχίζεται επίσης στο Παλαιό Τελωνείο Ναυπλίου η έκθεση Ανοιχτοί Ορίζοντες.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Εθνική Πινακοθήκη – Κεντρικό Κτήριο
Διημερίδα – Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος
Με αφορμή την ολοκλήρωση της έκθεσης Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος, που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με το MOMUS-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, η ΕΠΜΑΣ καλεί το κοινό σε μια διημερίδα με συζητήσεις, προβολή ντοκιμαντέρ, μουσική εκδήλωση, ξεναγήσεις αλλά και εκπαιδευτικά προγράμματα. Η διημερίδα, που είναι αφιερωμένη στη μνήμη της Άννας Καφέτση, θα πραγματοποιηθεί 26-27 Σεπτεμβρίου στο Αμφιθέατρο “Ίδρυμα Ωνάση” της ΕΠΜΑΣ.
Το Σάββατο 26/09 θα πραγματοποιηθεί η συζήτηση γύρω από την ιστορία της συλλογής Κωστάκη, τον Συλλέκτη, την έκθεση που φιλοξένησε η Εθνική Πινακοθήκη το 1995, την πορεία της συλλογής στη Θεσσαλονίκη και τις διεθνείς συνεργασίες.
Θα μιλήσουν:
-Συραγώ Τσιάρα, Ιστορικός της Τέχνης, Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου
-Μαρία Τσαντσάνογλου, Ιστορικός της τέχνης, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη
-Nicoletta Misler, Ομότιμη Καθηγήτρια Ρωσικής και Ανατολικοευρωπαϊκής Τέχνης, Universita di Napoli “L’ Orientale”
-John E. Bowlt, Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Σλαβικών Γλωσσών, University of Southern California
Την ίδια μέρα θα πραγματοποιηθεί και η προβολή του ντοκιμαντέρ Όταν ο Σαγκάλ κόστιζε λιγότερο από ένα κιλό πατάτες, με την παρουσία των σκηνοθετών Γιώργου Παπακωνσταντίνου και Γιώργου Ζέρβα. Στο τέλος της προβολής θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.
Η συνύπαρξη των δύο έργων δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα στην ιστορική πρωτοπορία και τη σύγχρονη καλλιτεχνική σκέψη, αναδεικνύοντας τη διαχρονική σχέση της μουσικής με τη μνήμη, την ελευθερία της έκφρασης και την καλλιτεχνική αναζήτηση.
Θα ακολουθήσουν ξεναγήσεις από τις επιμελήτριες της έκθεσης Μαρία Τσαντσάνογλου (Ιστορικός της τέχνης, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMUS-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη) και Συραγώ Τσιάρα (Ιστορικός της Τέχνης, Γενική Διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ).
Στη διημερίδα εντάσσονται επίσης και ένα εργαστήριο ζωγραφικής για ενήλικες, εμπνευσμένο από έργα της Συλλογής Κωστάκη, μια θεματική ξενάγηση στην έκθεση στα ρωσικά (από τη Μαρία Κωστάκη, Ιστορικό Τέχνης) και ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά 3-8 ετών, εμπνευσμένο από το ρωσικό παραμύθι «Το Μικρό Κόκκινο Τριαντάφυλλο».
Εκπαιδευτικά Προγράμματα
Φθινοπωρινές Ζωγραφικές Μελέτες
Εργαστήρια Ζωγραφικής για Ενήλικες
Τα εργαστήρια ζωγραφικής για ενήλικες συνεχίζονται στην Εθνική Πινακοθήκη και τον Σεπτέμβριο. Με αφετηρία έργα σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών από τις μόνιμες συλλογές του μουσείου, θα εξερευνήσουμε διαφορετικούς τρόπους παρατήρησης και δημιουργίας. Κάθε συνάντηση αποτελεί μια ξεχωριστή δημιουργική διαδρομή, αφιερωμένη σε έναν διαφορετικό δημιουργό. Δεν προσεγγίζουμε τη ζωγραφική απλώς ως τεχνική άσκηση, αλλά ως τρόπο να σταθούμε μέσα στον κόσμο, να τον δούμε ξανά, να τον μεταφράσουμε, να τον ζωγραφίσουμε από την αρχή.
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Σπυριδούλα Φειδεροπούλου, Εικαστικός
Ημερομηνίες
02/09 – Μαλέας – Σαντορίνη – Θέα από το Μεροβίγλι
09/09 – Μπουζιάνης – Χορεύτριες
16/09 – Παπαλουκάς – Καμένο Χωριό Μυτιλήνης
23/09 – Παρθένης – Μεγάλο Γυμνό
30/09 – Λύτρας – Ο Ζωγράφος Ουμβέρτος Αργυρός
Ώρα: 18:00
Διάρκεια: 180 λεπτά
Όριο ατόμων: 12
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο – Μόνιμη Συλλογή
Κρατήσεις εδώ
Συνάντηση: Ταμεία Εισόδου
Κόστος Προγράμματος: 15 ευρώ ανά μάθημα
Από το Κύτταρο στο Σύμπαν
Πρόγραμμα για Οικογένειες με παιδιά
Τι κοινό έχει ένα φύλλο δέντρου με έναν γαλαξία; Για τους καλλιτέχνες της Οργανικής Σχολής* της Ρωσικής Πρωτοπορίας, η απάντηση ήταν απλή: τα πάντα. Πίστευαν ότι ο κόσμος, από το πιο μικρό κύτταρο ως το πιο απέραντο σημείο στο σύμπαν, αποτελεί μία ενιαία, ζωντανή ολότητα. Σε αυτό το πρόγραμμα για παιδιά 6–10 ετών, εξερευνούμε μαζί αυτή την ιδέα και παρέα με τον Υπεύθυνο του Φωτογραφικού Αρχείου της ΕΠΜΑΣ ανακαλύπτουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι φωτογραφικοί φακοί, επεκτείνοντας το ανθρώπινο βλέμμα αλλά και την οπτική μας. Βλέπουμε, ακούμε, φανταζόμαστε και ζωγραφίζουμε, εξασκώντας όλες μας τις αισθήσεις, πέραν από τους περιορισμούς της ανθρώπινης όρασης.
*Οι καλλιτέχνες της Οργανικής Σχολής πίστευαν πως το μέλλον της τέχνης βρίσκεται στην αρμονία με τη φύση και απέρριπταν ως «μηχανικές» τις προσεγγίσεις άλλων κινημάτων όπως ο κονστρουκτιβισμός. Έβλεπαν το φως και το χρώμα ως έναν ζωντανό οργανισμό, με τα χρωματικά πεδία να παραπέμπουν σε «ρυθμούς» της φύσης, όπως τα κύματα ή τα φυτά, δημιουργώντας έτσι μια «οργανική» αφαίρεση.
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Φρύνη Καρζή, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ, Γιώργος Οικονομόπουλος, Υπεύθυνος Φωτογραφικού Αρχείου της ΕΠΜΑΣ
Ημερομηνία: 06/09/2026 και 13/09/2026
Ώρα: 12:00
Διάρκεια: 90 λεπτά
Όριο ατόμων: 25
Ηλικίες: 6-10 ετών (απαραίτητη η συνοδεία γονέα)
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο – Περιοδική Έκθεση «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος» (-2)
Κρατήσεις εδώ
Συνάντηση: Ταμεία Εισόδου
Κόστος Προγράμματος: 8 ευρώ
Από Την Αναπαράσταση Στην Αφαίρεση: Ο Κόσμος Της Ρωσικής Πρωτοπορίας
Εργαστήριο Ζωγραφικής για Ενήλικες
Σε αυτό το εργαστήριο για ενήλικες, η θέαση των έργων γίνεται αφορμή για δημιουργία και προσωπική εξερεύνηση. Θα γνωρίσουμε τον εικαστικό κόσμο της Πρωτοπορίας, παρακολουθώντας τη στιγμή που η εικόνα αποδεσμεύεται σταδιακά από την αναπαράσταση και πειραματίζεται με νέες μορφές έκφρασης. Παρατηρώντας τα έργα, θα αναζητήσουμε διαφορετικές αναγνώσεις και θα ακολουθήσουμε τη διαδρομή από τον ρεαλισμό προς την αφαίρεση, μέσα από τον διάλογο, τη σκέψη και τη φαντασία. Στη συνέχεια, θα μεταφέρουμε τις ιδέες αυτές στο εργαστήριο, πειραματιζόμενοι με χρώματα και σχήματα και δημιουργώντας τις δικές μας προσωπικές και συλλογικές αφηγήσεις.
Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, το πρόγραμμα προσφέρεται με δωρεάν είσοδο, κατόπιν ηλεκτρονικής προκράτησης θέσης.
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Σπυριδούλα Φειδεροπούλου, Εικαστικός
Ημερομηνία: Σάββατο 26/09/2026
Ώρα: 11:00*
Διάρκεια: 180 λεπτά
Όριο ατόμων: 12
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο – Περιοδική Έκθεση «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος» (-2)
Κρατήσεις εδώ
Συνάντηση: Ταμεία Εισόδου
*Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της Διημερίδας που οργανώνεται με την ολοκλήρωση της έκθεσης.
Μικρό Κόκκινο Τριαντάφυλλο
Πρόγραμμα για Οικογένειες με παιδιά
Σε αυτό το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά ηλικίας 3-8 ετών θα διαβάσουμε το εικονογραφημένο παραμύθι με τίτλο «Το Μικρό Κόκκινο Τριαντάφυλλο», μια ρωσική παραλλαγή του κλασικού παραμυθιού «Η Πεντάμορφη και το Τέρας», που διάβαζαν τα παιδιά στη Ρωσία την εποχή που πρωτοπόροι καλλιτέχνες άλλαζαν τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Εμπνευσμένοι από τις εικόνες του παραμυθιού και το πνεύμα της πρωτοπορίας θα φτιάξουμε στη συνέχεια τα δικά μας «βιτρό».
Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, το πρόγραμμα προσφέρεται με δωρεάν είσοδο, κατόπιν ηλεκτρονικής προκράτησης θέσης.
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Χριστίνα Μπότσου, Μουσειοπαιδαγωγός της ΕΠΜΑΣ
Ημερομηνία: Κυριακή 27/09/2026
Ώρα: 16:00*
Διάρκεια: 90 λεπτά
Όριο ατόμων: 20
Ηλικίες: 3–8 ετών (απαραίτητη η συνοδεία γονέα)
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο – Περιοδική Έκθεση «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος» (-2)
Κρατήσεις εδώ
Συνάντηση: Ταμεία Εισόδου
*Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της Διημερίδας που οργανώνεται με την ολοκλήρωση της έκθεσης.
Ξεναγήσεις
Αμαζόνες της Πρωτοπορίας – γυναίκες καλλιτέχνιδες της εποχής του μεγάλου πειράματος
Les Amazones de l’avant-garde — femmes artistes à l’époque de la grande expérimentation
Ξενάγηση στα γαλλικά
Οι γυναίκες καλλιτέχνιδες έπαιξαν ξεχωριστό ρόλο στην τέχνη της πρωτοπορίας. Δεν ήταν απλώς μούσες, σύντροφοι ή σύζυγοι καλλιτεχνών, αλλά αυτόνομες και δυναμικές δημιουργοί. Κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, οι επισκέπτες θα δουν έργα της Λιουμπόβ Ποπόβα, της Βαρβάρας Στεπάνοβα, της Ναντιέζντα Ουνταλτσόβα, της Μαρίας και της Ξένιας Έντερ, της Αντονίνας Σοφρόνοβα και άλλων καλλιτέχνιδων, των οποίων τα έργα καθόρισαν την πορεία της ρωσικής πρωτοπορίας.
Σχεδίαση και διεξαγωγή: Μαρία Κωστάκη, Ιστορικός Τέχνης
Ημερομηνία: Σάββατο 19/09/2026
Ώρα: 12:00
Διάρκεια: 60 λεπτά
Κρατήσεις εδώ
FR
Τα έργα-σταθμοί στη Συλλογή Κωστάκη μέσα από τη σημερινή οπτική,
Знаковые произведения коллекции Костаки — взгляд из сегодняшнего дня
Ξενάγηση στα ρωσικά
Οι καλλιτέχνες της πρωτοπορίας ξεπέρασαν την εποχή τους και συχνά δεν έγιναν κατανοητοί από τους συγχρόνους τους. Μέσα από τα σημαντικότερα έργα της συλλογής Κωστάκη, οι επισκέπτες θα ανακαλύψουν πώς τα προσεγγίζουμε σήμερα, περισσότερο από εκατό χρόνια μετά τη δημιουργία τους.
Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026, το πρόγραμμα προσφέρεται με δωρεάν είσοδο, κατόπιν ηλεκτρονικής προκράτησης θέσης.
Σχεδίαση και διεξαγωγή: Μαρία Κωστάκη, Ιστορικός Τέχνης
Ημερομηνία: Σάββατο 26/09/2026
Ώρα: 12:00*
Διάρκεια: 60 λεπτά
Κρατήσεις εδώ
*Η ξενάγηση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της Διημερίδας που οργανώνεται με την ολοκλήρωση της έκθεσης.
Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος
Ξεναγήσεις από τη Γενική Διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ
Η επετειακή έκθεση της Συλλογής Κωστάκη στην Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει και επανεξετάζει έργα της Συλλογής μέσα από το πρίσμα της σχέσης ανθρώπου και περιβάλλοντος -μια θεματική που στη Ρωσία των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα αποτέλεσε σημαντικό πεδίο καλλιτεχνικής αναζήτησης και έρευνας. Η έκθεση αναδεικνύει, μέσα από τρεις θεματικές, τη μετάβαση από τον κανόνα στο πείραμα, από τη σύμβαση στην ουτοπία, καθώς η τέχνη συνομιλεί με τις πολιτικές, ιδεολογικές και αισθητικές αναζητήσεις της εποχής.
Οι τρεις θεματικές της έκθεσης, Πόλη, Φύση και Σύμπαν, εξετάζουν τη σχέση του Ανθρώπου με τον κατασκευασμένο (Πόλη), τον οργανικό (Φύση) και τον ανεξερεύνητο χώρο (Σύμπαν), φωτίζοντας τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις της ρωσικής πρωτοπορίας ανάμεσα στο πείραμα, την τεχνολογική πρόοδο και την ουτοπία.
Ξεναγήσεις από τη Γενική Διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ, Συραγώ Τσιάρα:
-Κυριακή 6/09/2026 12:30
-Κυριακή 27/09/2026 14:15*
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο ΕΠΜΑΣ – Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων (-2)
*Η ξενάγηση θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της Διημερίδας που οργανώνεται με την ολοκλήρωση της έκθεσης.
Ρωσική Πρωτοπορία: Τέχνη & Όραμα
Οι καλλιτέχνες της Πρωτοπορίας οραματίστηκαν έναν κόσμο διαφορετικό, όχι μόνο στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και σκεφτόμαστε την πραγματικότητα, αλλά και στον τρόπο που βιώνουμε την καθημερινή ζωή. Πειραματιζόμενοι με νέες φόρμες και τεχνικές, επιχείρησαν να δώσουν μορφή σε αυτό το νέο όραμα. Στην ξενάγηση αυτή -στην έκθεση Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος- αναζητούμε τη διαδρομή που ενώνει το «όραμα» με την «τέχνη». Μέσα από τα έργα καλλιτεχνών και τα διαφορετικά κινήματα αναδύεται η πεποίθηση μιας εποχής πως η τέχνη μπορεί να προηγείται του κόσμου που δεν έχει γεννηθεί ακόμα.
Σχεδίαση & Διεξαγωγή: Μαρίνα Τομαζάνη, Ιστορικός Τέχνης & Επιμελήτρια της ΕΠΜΑΣ
Ημερομηνίες: Σάββατο 05/09/2026 και Σάββατο 12/09/2026
Ώρα: 12:00
Διάρκεια: 60 λεπτά
Όριο ατόμων: 25
Χώρος: Κεντρικό Κτήριο, Αίθουσα Περιοδικών Εκθέσεων (-2)
Σημείο συνάντησης: Είσοδος της έκθεσης (-2)
Κρατήσεις εδώ
Κόστος συμμετοχής: Εισιτήριο εισόδου
Παράρτημα Κέρκυρας
Αλέκος Φασιανός. Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού
«Ζωγραφίζω ό,τι μ´ αγγίζει, ό,τι αισθάνομαι γύρω από τη ζωή, έτσι πολύ απλά. Χρυσούς καβαλάρηδες που ζουν τώρα μόνο στο όνειρό μας, γυναίκες νωχελικές ή ζευγάρια ερωτευμένων… Μ´ αρέσει το φως που χαϊδεύει τα πρόσωπα. Τι ποίηση ένα σώμα λουσμένο σ´ αυτό! Εμένα μ´ αρέσουν τα χρώματα, τα γυμνά κορμιά, τα υφάσματα, το κόκκινο δωμάτιο, η ιστορία ενός δραπέτη, τα γεγονότα τα μικρά, τα ασήμαντα….»
Η ποιητική ματιά του Αλέκου Φασιανού ξεδιπλώνεται μέσα από μορφές, χρώματα και στιγμές που αντλούν έμπνευση από την καθημερινότητα και τη μνήμη. Αυτό τον ιδιαίτερο εικαστικό κόσμο θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει το κοινό στην έκθεση Αλέκος Φασιανός. Κάτω από τον ήλιο του καλοκαιριού, που παρουσιάζεται στο Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στην Κέρκυρα.
Η έκθεση συγκεντρώνει 46 έργα του καλλιτέχνη – λάδια, ακρυλικά και χαρακτικά – προσφέροντας μια αντιπροσωπευτική εικόνα της δημιουργικής του πορείας. Τα έργα προέρχονται από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, το Μουσείο Αλέκος Φασιανός και ιδιωτικές συλλογές, καλύπτοντας σχεδόν έξι δεκαετίες καλλιτεχνικής παραγωγής. Μέσα από αυτά αναδεικνύεται η συνέπεια αλλά και η εξελικτική πορεία του καλλιτέχνη, καθώς και η ξεχωριστή του ικανότητα να μετατρέπει τα «μικρά, τα ασήμαντα» γεγονότα της ζωής σε εικόνες γεμάτες ζωή και ένταση. Η έκθεση αποτελεί μια ουσιαστική ευκαιρία για το κοινό να προσεγγίσει το έργο ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς και να βιώσει από κοντά τη μοναδική του εικαστική γλώσσα.
-Γενική Διεύθυνση ΕΠΜΑΣ – Καλλιτεχνικός Προγραμματισμός: Συραγώ Τσιάρα
-Επιμέλεια έκθεσης: Έφη Αγαθονίκου, Διευθύντρια Συλλογών και Μουσειολογικού Προγραμματισμού της ΕΠΜΑΣ
-Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός έκθεσης: Ειρήνη-Δάφνη Σάπκα
-Υπεύθυνη παραρτήματος Κέρκυρας: Μαρίνα Παπασωτηρίου
Εθνική Πινακοθήκη – Παράρτημα Κέρκυρας
Kτίριο Καστελλίνο, Κάτω Κορακιάνα
Τη: 26610 93333
Υπεύθυνη παραρτήματος: Μαρίνα Παπασωτηρίου
marinapapasotiriou@nationalgallery.gr
Ωράριο: Δευτέρα, Πέμπτη, Σάββατο, Κυριακή 8:30 – 15:30 | Τρίτη Κλειστά | Τετάρτη και Παρασκευή 10:00 – 14:00 / 18:00 – 21:00
Διάρκεια: 26 Ιουνίου 2026 – 11 Ιανουαρίου 2027
Κουμαντάρειος Πινακοθήκη Σπάρτης – Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης
Νέα έκθεση: Wassili Lepanto. Τοπία της Ψυχής
«Τρία πράγματα σφράγισαν τη ζωή μου:
Το πράσινο στη Γερμανία
Το φοιτητικό κίνημα
Οι σπουδές της Γερμανικής Φιλολογίας
Το πράσινο στη Γερμανία ξύπνησε μέσα μου ένα βαθύ ενθουσιασμό.
Το φοιτητικό κίνημα με έκανε έναν άνθρωπο με κριτικό πνεύμα, έναν επαναστάτη.
Οι σπουδές της Λογοτεχνίας με δίδαξαν να αγαπάω τους ανθρώπους.
Αποτέλεσμα: Αυτά τα τρία στοιχεία μαζί με έκαναν καλλιτέχνη» W.L.
Η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη Σπάρτης – Παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης παρουσιάζει την έκθεση Wassili Lepanto. Τοπία της Ψυχής, αφιερωμένη στο ιστορικό – ανθρωπογενές τοπίο, το οποίο στη σκέψη και στο έργο του Wassili Lepanto είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το φυσικό. Ο καλλιτέχνης ερμηνεύει το τοπίο όχι απλά καταγράφοντας τα εξωτερικά του χαρακτηριστικά, αλλά ως εσωτερική αποκάλυψη, ως μέσο ανύψωσης του ανθρώπινου νου, ως τοπίο της ψυχής.
Η έκθεση φιλοξενεί δέκα έργα του Lepanto που αναφέρονται σε ιστορικά τοπία του ελλαδικού χώρου. Τα έργα προέρχονται από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου και τη συλλογή του Μουσείου Μπενάκη και στην πλειοψηφία τους ανήκουν στη δωρεά που πραγματοποιήθηκε προς τα δύο ιδρύματα μετά το θάνατο του καλλιτέχνη. Γνωστοί ιστορικοί και αρχαιολογικοί τόποι, όπως ο Μυστράς, η Μονεμβάσια, η Ακροναυπλία, το Άργος, τα Κύθηρα, ο Άθως και η Όλυμπος της Καρπάθου προβάλλονται μέσα από την ιδιαίτερη οπτική του ζωγράφου – φιλοσόφου.
Ο ζωγράφος Βασίλης Lepanto (Δρ. Βασίλης Λουκόπουλος) γεννήθηκε στην Περδικόβρυση Ορεινής Ναυπακτίας το 1940 και μεγάλωσε στην Αθήνα. Μετοίκησε στη Γερμανία για σπουδές γερμανικής φιλολογίας, ιστορίας και φιλοσοφίας και ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή με υποτροφία στο Πανεπιστήμιο του Mannheim. Πέθανε το 2018 στην Χαϊδελβέργη, την «Αθήνα του Βορρά», που υπήρξε η δεύτερη πατρίδα του.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, σε ώριμη ηλικία, διέκοψε την επιστημονική του πορεία και αποφάσισε να αφιερωθεί εξολοκλήρου στη ζωγραφική. Το 1983 δημοσίευσε το μανιφέστο «Τέχνη για τον Άνθρωπο ή μια Οικολογική Τέχνη», μία συμπύκνωση της φιλοσοφίας του για την τέχνη και τη ζωή.
Ασχολήθηκε κατ’ εξοχήν με την τοπιογραφία και στα έργα του προβάλλει τη φύση ως σύμμαχο, επιδιώκοντας την ισορροπία του οικοσυστήματος και την αρμονία με τον άνθρωπο. Ως ενεργός πολίτης και δημοτικός σύμβουλος Χαϊδελβέργης συμμετείχε δυναμικά στην προστασία του φυσικού και ιστορικού περιβάλλοντος.
Γενική Διεύθυνση ΕΠΜΑΣ – Καλλιτεχνικός Προγραμματισμός: Συραγώ Τσιάρα
Επιμέλεια έκθεσης: Μόνικα Διαμαντή, Υπεύθυνη Παραρτήματος Σπάρτης
Κουμαντάρειος Πινακοθήκη, Σπάρτη – Παράρτημα Εθνικής Πινακοθήκης
Κων/νου Παλαιολόγου 123 & Θερμοπυλών, Σπάρτη, 23100
Τηλ. 27310 81822, 27310 81557
Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 8:00 – 15:00, Τετάρτη 12:00-19:00, Τρίτη κλειστά
Διάρκεια έκθεσης: 29 Ιουλίου 2026 – 25 Ιουλίου 2027
Η Εθνική Πινακοθήκη επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η έκθεση πραγματοποιείται με την υποστήριξη της «ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΙΟΣ ΑΜΚΕ».
Παράρτημα Ναυπλίου
ΕΛΕΝΗ ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ
Ζωηφόρος
Στο Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης ̶ Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου, στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων, διοργανώνεται έκθεση αφιερωμένη στο ζωγραφικό έργο της Ελένης Παυλοπούλου με τίτλο Ζωηφόρος.
Η έκθεση περιλαμβάνει είκοσι ένα έργα τέχνης, τα οποία συνομιλούν με τα έργα ιστορικής ζωγραφικής της μόνιμης συλλογής του Παραρτήματος Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης ̶ Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου. Στόχος της έκθεσης δεν είναι η αναπαράσταση της οπτικής πραγματικότητας αλλά η διερεύνηση νέων τρόπων θέασης, η αναζήτηση πολλαπλών σημασιών και η επανερμηνεία του παρελθόντος μέσα από το πρίσμα του παρόντος. Οι έννοιες της ελευθερίας και της διεκδίκησής της, όπως και οι αναφορές στα στοιχεία και τη διατήρηση του φυσικού μας περιβάλλοντος συνιστούν βασικούς άξονες του προσωπικού εικαστικού λεξιλογίου της ζωγράφου.
Το εικαστικό σύμπαν της Ελένης Παυλοπούλου περιλαμβάνει συμβολικούς τόπους: Παρθενώνας, Αθήνα, Αρκαδία, πρόσωπα: Γεώργιος Γεμιστός-Πλήθων, Μανουήλ Χρυσολωράς, Βολταίρος, Ρήγας Φεραίος, Ήρωες του 1821, Ιωάννης Καποδίστριας και σύμβολα όπως: πτηνά, φυτά, άλογα και θραύσματα αρχαίων γλυπτών. Με τη χρήση αυτών των αρχέτυπων η ζωγράφος στέκεται ανάμεσά τους σε μια αέναη ανταπόκριση, συμπυκνώνοντάς τα αρμονικά στον περιορισμένο χώρο του έργου τέχνης και μεταμορφώνοντας κοινωνικοπολιτικά και ιστορικά γεγονότα σε ισχυρές ποιητικές αλληγορίες.
Η επέτειος των διακοσίων ετών από την Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την Ελένη Παυλοπούλου, η οποία απέδωσε με φασματικό, υπαινικτικό τρόπο τα πορτρέτα των αγωνιστών. Μέσα από αυτή τη μεταγραφή, ανέδειξε την επίμονη παρουσία του παρελθόντος στο παρόν και το μέλλον, επισημαίνοντας ότι η Επανάσταση εξακολουθεί να παραμένει ζωντανή μέσα στις ρωγμές του χρόνου. Με πηγή έμπνευσης τις προσωπογραφίες, κατά κύριο λόγο, του Βαυαρού ζωγράφου Καρλ Κρατσάιζεν (1794 – 1878), επανερμηνεύει τα πρόσωπα των ηρώων ως σημάνσεις συλλογικής μνήμης, υπερακοντίζοντας τα δεσμά της ύλης και ενεργοποιώντας το συναίσθημα του θεατή για την ολοκλήρωση της εικόνας τους.
Το σύνολο των έργων της παρούσας έκθεσης καταδεικνύει πως η Ελένη Παυλοπούλου μεταπλάθει το παρελθόν σ’ ένα νέο σύμπαν δυναμικών γραμμών και ονειρικής διάχυσης του χρωματικού φάσματος, επαναφέροντας την εικόνα της χαμένης ενότητας με τη φύση. Με τα έργα της προσεγγίζει διαχρονικά θέματα και προσκαλεί τους θεατές σ’ έναν διάλογο, υπογραμμίζοντας τη σχέση της ζωγραφικής τέχνης με τη μνήμη, καθώς η ζωγραφική πράξη διατηρεί ζωντανά τα ίχνη των μορφών του παρελθόντος.
Γενική Διεύθυνση: Συραγώ Τσιάρα
Επιμέλεια έκθεσης: Λαμπρινή Καρακούρτη-Ορφανοπούλου
Συντονισμός Παραγωγής: Ειρήνη-Δάφνη Σάπκα
Οπτική Ταυτότητα: Α4 DESIGN
Διάρκεια: 28 Μαρτίου 2026 -17 Ιανουαρίου 2027
Παλαιό Τελωνείο Ναυπλίου
Ανοιχτοί Ορίζοντες
Η δημιουργία δεν είναι το αποτέλεσμα αυτού που θέλουμε να κάνουμε. Είναι το αποτέλεσμα μιας ολόκληρης κοσμικής διεργασίας… Εάν κάποιος την προσεγγίσει σωστά, μπορεί και να της δώσει μορφή… Το μόνο πράγμα που ενθαρρύνει αυτό το είδος της ενόρασης είναι η αγάπη… Και εννοώ το σύνολο της αγάπης, έρωτα και αγάπη (agape), το θεϊκό και το ανθρώπινο συμφιλιωμένα, όπως το γνώριζαν οι Έλληνες. Αυτό προσπαθώ να κάνω, να συμφιλιώσω τον άνθρωπο με τον κόσμο. – Μιχάλης Λεκάκης, 1969
Με τη νέα έκθεση με τίτλο Ανοιχτοί Ορίζοντες η Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου ανοίγει έναν διάλογο για το τι σημαίνει να ανήκεις ταυτόχρονα σε περισσότερους από έναν πολιτισμούς και πώς η διασπορά μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή πολιτιστικού πλούτου και ανανέωσης. Η έκθεση εστιάζει στο ιστορικό φαινόμενο της διασπορικής-υβριδικής ταυτότητας πέντε καλλιτεχνών ελληνικής καταγωγής που δραστηριοποιήθηκαν στις ΗΠΑ. Πρόκειται για τη δεύτερη έκθεση που διοργανώνουν το Υπουργείο Πολιτισμού και η Εθνική Πινακοθήκη στον αποκατεστημένο χώρο του παλαιού Τελωνείου του Ναυπλίου, μετά την έκθεση Θάλασσα, ζείδωρος πνοή, τον Ιούλιο του 2025.
Το παλαιό Τελωνείο υπήρξε ιστορικά σημείο διέλευσης ανθρώπων, αγαθών και ιδεών μέσω της θάλασσας. Το θέμα των «Ανοιχτών Οριζόντων» ενισχύεται έτσι συμβολικά: παρουσιάζεται η εκτύλιξη της διαρκούς κίνησης ιδεών, ανθρώπων και πολιτισμών σε έναν χώρο που έχει να αφηγηθεί ιστορίες μετακίνησης, ανταλλαγής και εξωστρέφειας. Η Εθνική Πινακοθήκη συνεχίζει έτσι έναν μακροχρόνιο διάλογο με την πόλη του Ναυπλίου γύρω από την έννοια της ελληνικής ταυτότητας. Η συγκεκριμένη έκθεση, που φιλοξενείται στην πρώτη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, διευρύνει το βλέμμα προς την ελληνική διασπορά και δείχνει ότι η ελληνική πολιτιστική δημιουργία αναπτύχθηκε και πέρα από τα σύνορα του κράτους.
Η έκθεση παρουσιάζει δώδεκα έργα από τη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης, ορισμένα εκ των οποίων βγαίνουν για πρώτη φορά από τις αποθήκες της για να εκτεθούν στο κοινό. Πρόκειται για έργα των: George Constant (Γιώργου Κωνσταντινόπουλου), Μιχάλη Λεκάκη, Θεόδωρου Χίου, Θεόδωρου Στάμου και Αθηνάς Τάχα.
Το μαζικό κύμα μετανάστευσης από τις χώρες του φτωχού ευρωπαϊκού Νότου προς την Αμερική ξεκινά από τις αρχές του εικοστού αιώνα και εξελίσσεται κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου. Η ανάγκη αντιμετώπισης της οικονομικής δυσπραγίας και των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου δημιουργεί ένα νέο ρεύμα μετανάστευσης κατά τη δεκαετία του 1950. Μετανάστες πρώτης γενιάς ή παιδιά μεταναστών, οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση γεννιούνται στην Αμερική ή καταλήγουν εκεί αναζητώντας ένα περιβάλλον πιο φιλόξενο και δεκτικό στις εκφραστικές, ιδεολογικές και βιοποριστικές τους ανάγκες. Ξεπερνούν τις δυσχέρειες της ενσωμάτωσης συγκροτώντας δίκτυα εμπιστοσύνης και αλληλοϋποστήριξης, σπουδάζουν σε ακαδημίες τέχνης, δραστηριοποιούνται επαγγελματικά και διαγράφουν τη δική τους ξεχωριστή διαδρομή προς την κατάκτηση του προσωπικού τους ύφους. Συγκροτούν καλλιτεχνικές ομάδες, διδάσκουν σε σχολές καλών τεχνών, αναγνωρίζονται σταδιακά από τους ομοτέχνους τους και διακρίνονται για την εξαιρετική ποιότητα του έργου τους. Με τις πρωτοποριακές επιδόσεις τους συμβάλλουν στη διαμόρφωση της αμερικανικής τέχνης και της οπτικής κουλτούρας σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την πολυσυλλεκτική παραστατικότητα προς την αφαίρεση, τη γεωμετρική τέχνη, τη ζωγραφική του μονοχρωματικού πεδίου, την επικράτηση του αφηρημένου εξπρεσιονισμού, τη σύγχρονη βιομορφική γλυπτική και τη δημόσια τέχνη εφαρμοσμένου και λειτουργικού χαρακτήρα.
Στο έργο τους ανακαλύπτουμε την αξιοποίηση και τη μετάπλαση της αρχέγονης πολιτισμικής μνήμης, την αγάπη για τον θεματικό πλούτο της ελληνικής παράδοσης και μυθολογίας καθώς και την αναδιαπραγμάτευση του ευρωπαϊκού μοντερνισμού.
Επιμέλεια:
Συραγώ Τσιάρα, Γενική Διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ
Λαμπρινή Καρακούρτη-Ορφανοπούλου, Υπεύθυνη Παραρτήματος Ναυπλίου
Παλαιό Τελωνείο Ναυπλίου
Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 11:00-13:00 και 18:00-00:00
Διάρκεια Έκθεσης : 30 Ιουνίου – 4 Οκτωβρίου 2026
Κεντρική φωτογραφία θέματος: Λύτρας Νίκος (1883 – 1927) Ο ζωγράφος Ουμβέρτος Αργυρός, 1909 -1910 Λάδι σε χαρτόνι, 50 x 34 εκ. Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη [Για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα: Φθινοπωρινές Ζωγραφικές Μελέτες]
