Μια παράδοξη μονάδα μέτρησης ήταν η έμπνευση που προέκυψε κατά τη σύλληψη της παράστασης για τη Nina Simone από το σκηνοθέτη Σωτήρη Καραμεσίνη. Οκτάβα, και δη οκτάβα ελευθερίας. Ως ερμηνεύτρια αλλά και καθηγήτρια φωνητικής, μπορώ να πω ότι από τις πρώτες ερωτήσεις που απασχολούν μια φωνή είναι ακριβώς αυτό: «πόση έκταση έχω, πόσες νότες, πόσες οκτάβες»; Και πως να απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση, όταν η «έκταση», οι «νότες», οι «οκτάβες» ξεπερνούν τα κυριολεκτικά όρια των φωνητικών ικανοτήτων και δυνατοτήτων, αλλά επεκτείνονται και σε όρια συναισθήματος, ψυχικού σθένους, ενέργειας και δυναμικής, και εν τέλει διεκδίκησης της ελευθερίας; Σε αυτή την ερώτηση λοιπόν νομίζω ότι τις απαντήσεις – γιατί είναι πολλές και ποικίλες- τις δίνει η ίδια η Simone.
Από πολύ μικρή, όταν αντιλήφθηκα ότι η τζαζ ήταν το μουσικό είδος που ακουμπούσε αντανακλαστικά στον πυρήνα μου, από τα πρώτα ακούσματα που είχα στα αυτιά μου ήταν τραγούδια με τη Nina Simone. «My baby just cares for me»,» Love me or leave me», «Feeling good», τραγούδια που κάποιος, είτε είναι φανατικός της τζαζ είτε «αμύνεται» και μόνο στο άκουσμά της, τα γνωρίζει. Ήμουν στο πρώτο έτος του Ιονίου Πανεπιστημίου, στο Τμήμα των Μουσικών Σπουδών όταν μανιωδώς έκανα μεταγραφή των χαρακτηριστικών σολιστικών μερών στο πιάνο για να μπορέσω να τα παρουσιάσω. Δεκαετίες μετά, η πρόταση για τη συμμετοχή μου στην παράσταση αφιερωμένη στη Nina Simone, ανακαλεί τη ρομαντική εκείνη μνήμη της αυθόρμητης αγάπης μου για την καλλιτέχνιδα, αλλά ταυτόχρονα επεξηγεί μέσα μου κάτι που μέχρι τώρα ήταν αδιόρατο. Προσπαθώντας να αποκρυσταλλώσω τους λόγους του θαυμασμού και της μουσικής έλξης από το πρώτο άκουσμα, αντιλαμβάνομαι ότι είναι σχεδόν αδύνατο να τους αποτυπώσω σε λέξεις, εφόσον κάθε επιθετικός προσδιορισμός για εκείνη μοιάζει «λίγος». Σπουδαία; Καταπληκτική; Μοναδική; Να την πούμε και πολυσχιδή; Ναι, όλα αυτά, και άλλα τόσα, αλλά… λίγα. Γιατί η Nina Simone, μπορεί να χαρακτηριστεί απλά και μόνο ως Nina Simone. Κι αυτό είναι κάτι που το αντιλήφθηκα κατά τη διάρκεια αυτής της έρευνας και διείσδυσης που χρειάστηκε να γίνει για να προσεγγίσουμε μαζί με την αγαπημένη μου Idra Kayne τη συγκεκριμένη περσόνα.
Χωρίς διάθεση να πρωτοτυπήσω, θα πω ότι προφανώς και δεν είναι τυχαίο που ένας καλλιτέχνης τραγουδάει όπως τραγουδάει, παίζει όπως παίζει, συνθέτει όπως συνθέτει, εκτίθεται όπως εκτίθεται. Νιώθω ότι η παράσταση «4 οκτάβες ελευθερίας» ίσως μπορεί και να φωτίσει για ποιο λόγο η Nina ήταν- ή πιο σωστά- είναι αυτή που είναι, να παρουσιαστούν κάποιες από τις αμέτρητες πτυχές της ταραχώδους ζωής της που έπλασαν τη Nina που έχουμε ακούσει, δει, κρίνει, θαυμάσει, αναγνωρίσει. Και κάπου μέσα μας, εικάζω ότι όλοι μπορούμε να βρούμε κομμάτια ταύτισης, μιας και όλοι μας λίγο πολύ κουβαλάμε αυτό το τόσο έντονο κοντράστ δυναμισμού, στοχοπροσήλωσης, φιλοδοξίας, διεκδίκησης, αλλά και ανασφάλειας, παραίτησης, αυταπάρνησης, ματαιότητας.
Η πειθαρχία της στη μελέτη, η αγάπη της για την κλασική μουσική, ο ακτιβισμός και ο συγκλονιστικός αγώνας για τις φυλετικές διακρίσεις και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η τραγικότητα στις προσωπικές της σχέσεις, η ανάγκη της για αγάπη, και η μάχη με τον ίδιο της τον εαυτό, έρχονται να σκιαγραφήσουν ένα πλαίσιο ελευθερίας τεσσάρων οκτάβων, μέσα από το οποίο η ίδια αγωνίζεται διαρκώς για την ελαστικότητά του.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Αν και οριακά ανέφικτος όπως προείπα ο επιθετικός προσδιορισμός της, εφικτή, το λιγότερο, η σύσταση της Nina Simone στον κόσμο που θα επιλέξει να την ξανά/ανά/ ή απλά γνωρίσει μέσα από την παράσταση Nina Simone- 4 Οκτάβες Ελευθερίας.
Photo Credit: Ανθή Κόλλια
