Δεν χρειαζόταν βέβαια η ομώνυμη μίνι σειρά του Netflix για να θυμηθούμε τον Τόμας Ρίπλεϋ. Ο αντιήρωας της Πατρίσια Χάισμιθ αποτελεί αναγνωστική αναφορά στα χρόνια της νεωτερικότητας, παραμένοντας πιο σύνθετος και αντιφατικός από κάθε άλλον χαρακτήρα της παγκόσμιας μυθοπλασίας στη μεταπολεμική λογοτεχνία.
Η Πατρίσια Χάισμιθ κατάφερε να δημιουργήσει ένα ασύλληπτο πλάσμα μέσα στις σελίδες των πέντε μυθιστορημάτων που αποκαλούμε σήμερα «Ριπλεϊάδα». Η αρχή έγινε φυσικά με τον «Ταλαντούχο κύριο Ρίπλεϋ», ένα μυθιστόρημα γραμμένο για την πλατιά αναγνωστική μάζα με όλες τις αρετές του κλασικού που θυσιάστηκαν για χάρη μιας μυωπικής διανόησης από τις αρχές ήδη του εικοστού αιώνα. Η αμερικανίδα συγγραφέας μας μύησε στον κόσμο της αγωνίας αλλά το έκανε με όρους υψηλής λογοτεχνίας. Ψυχολογικές παρατηρήσεις, καλοδουλεμένοι διάλογοι, αριστοτεχνική πλοκή, επεισόδια με λογική ακολουθία, ένα γαϊτανάκι κοσμοπολίτικο αλλά και μια βαθιά αλληγορία για την πολυπροσωπία .
Αστυνομικό μυθιστόρημα, ναι, στο βαθμό που είναι τέτοιο και το «Έγκλημα και Τιμωρία». Αντλώντας έμπνευση από τον αγαπημένο της Ρώσο συγγραφέα η Πατρίσια Χάισμιθ πλέκει έναν ανάλογο ιστό μες στον οποίο παγιδεύεται ο πρωταγωνιστής της. Μόνο που ο Ρίπλεϋ δεν είναι τόσο «αθώος» όσο ο Ρασκόλνικοφ. Είναι ένας συνειδητός αντιήρωας, τουλάχιστον όσο και ο Σταβρόγκιν, και δεν σκοτώνει απλά για να δοκιμάσει την εμπειρία να δολοφονήσεις ανθρώπινο πλάσμα. Τα εγκλήματά του είναι αποτέλεσμα νοσηρής υστεροβουλίας. Ο ταλαντούχος αυτός νέος είναι ένας επικίνδυνος ψυχωτικός με άλυτα προβλήματα ερωτικής αλλά και κοινωνικής φύσεως. Απατεώνας ολκής, μηχανορράφος, μυθομανής σε κρίση τα ταυτότητας, δημιουργεί ένα ανυπέρβλητο είδωλο, τον Ντίκυ Γκρήνληφ τον οποίο δεν διστάζει στη συνέχεια να σκοτώσει εν ψυχρώ. Προσωρινά, μάλιστα, παίρνει τη θέση του στον κόσμο της πραγματικότητας. Ο αναγνώστης γίνεται μάρτυρας μιας α πριόρι ειρωνείας θύματα της οποίας είναι οι υπόλοιποι χαρακτήρες του μυθιστορήματος. Ο Ρίπλεϋ καταφέρνει συνεχώς να διαφεύγει εν αναμονή ενός Πορφύρι Πέτροβιτς που θα μπορούσε να τον παρασύρει στην ομολογία. Τα πλάνα που μας δίνει η Χάισμιθ από Ιταλία και Ελλάδα είναι μοναδικά έτσι ώστε να λέμε σήμερα πως ο «Ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϋ» είναι εκτός από αστυνομικό και ταξιδιωτικό μυθιστόρημα.
Η κινηματογραφική μεταφορά του πρώτου Ρίπλεϋ εμπλουτίστηκε με τις ερμηνείες του Αλέν Ντελόν και του Ματ Ντέιμοντ, έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής, από την οποία είναι βγαλμένος αυτός ο πολυπρόσωπος χαρακτήρας, ο ψυχικά διαταραγμένος, ο αμφιλεγόμενα χαρισματικός, ο σκοτεινός και ταυτόχρονα γοητευτικός, ο απεχθής αλλά και κατά παράδοξο τρόπο συμπαθής. Αποτελεί κορυφαίο επίτευγμα μιας πραγματικής μαστόρισσας όπως η Πατρίσια Χάισμιθ και ένας ήρωας που από την αφήγηση πέρασε απευθείας στον μύθο.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Διαβάστε επίσης:
Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ – Πατρίσια Χάισμιθ
