Μαρτσέλο Τζιγκάντε – Ο έσχατος χιτών: Σύντομο φιλοσοφικό δοκίμιο

«Τα πρόσωπα του Θανάτου δεν είναι μόνον δύο, είναι πολλά: ανάμεσά τους ο ἄωρος Θάνατος, ο Mors ante diem, είναι ο πιο φρικτός. Είναι ενάντιος στη φύση. Το βλέμμα της Μέδουσας δεν κατακεραυνώνει ποτέ ένα παιδί. Παρ’ όλα αυτά ο θάνατος του Αστυάνακτα συμβαίνει: τον επιβάλλει η βαρβαρότητα των νικητών. Πάνω στη δοξασμένη ασπίδα του Έκτορα, το όνειδος των Ελλήνων της εποχής εκείνης. Κι άλλα παιδιά, όχι τέκνα ηρώων, αλλά κοινών ανθρώπων, εφήμερων όπως το φως της ζωής, διάβηκαν το κατώφλι του Άδη, χαμένα, οδηγούμενα από την ευσπλαχνία του Χάροντα. Γιατί;»

–

«Η ψυχή που δίνει ζωή, που ‘κατερχόμενη’ από τον θεό εισέρχεται στο σώμα σαν να μπαίνει σε κελί, στο δεσμωτήριο της ύλης, αποκτά και πάλι τη γυμνότητα και την αγνότητά της όταν με το θάνατο του  σώματος ελευθερώνεται από τα δεσμά της ύλης και ανεβαίνει στον ουρανό, που είναι με τη σειρά  του ένας χιτώνας του θεού».

Τα πέντε σύντομα κείμενα που συγκροτούν το μικρό αλλά πολύτιμο αυτό βιβλίο του σημαντικού  Ιταλού μελετητή Marcello Gigante συνθέτουν στην πραγματικότητα μια ελεγεία για το σώμα ως  έσχατο χιτώνα της ψυχής, ανάλογη με τα ελληνιστικά επιγράμματα που εξετάζονται με εξαντλητική  επιμέλεια και συγκινητική αφοσίωση. Από τον άωρο θάνατο μέχρι την ίδια την έννοια της  θνητότητας, το εύθραυστο του σώματος διαλέγεται στα κείμενα αυτά με το ευάλωτο της ψυχής  που δοκιμάζεται και αυτή από πάθη και αδυναμίες.

Μαρτσέλο Τζιγκάντε – Πληροφορίες για τον συγγραφέα

O Marcello Gigante (Μαρτσέλο Τζιγκάντε, 1923-2001) υπήρξε εξέχων βυζαντινολόγος, κλασικός φιλόλογος, παπυρολόγος και ιστορικός της  αρχαίας φιλοσοφίας. Δίδαξε αρχικώς στο Πανεπιστήμιο της Τεργέστης και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο της  Νάπολης μέχρι την αφυπηρέτησή του (1995). Το 1987 αναγορεύθηκε Επίτιμος Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών  (Τμήμα Φιλολογίας) και το 1992 εξελέγη Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Ασχολήθηκε με την αρχαία  φιλοσοφία, από τους Προσωκρατικούς έως τους Στωικούς και μελέτησε ιδιαίτερα το έργο του Διογένη Λαέρτιου και  του Φιλόδημου. Το 1969 ίδρυσε το Διεθνές Κέντρο για την μελέτη των παπύρων της Ηράκλειας ή Herculaneum (Centro Internazionale per lo Studio dei Papiri Ercolanesi), το οποίο σήμερα φέρει το όνομά του. Σημαντικότερα έργα του: Nomos basileus (1956, 1993), Filodemo in Italia (1990), Filodemo nella storia della letteratura greca (1998), Kepos e Peripatos.  Contributo alla storia dell’aristotelismo antico (1999).