Αφήνοντας την κοσμοπολίτικη θέαση των προηγούμενων βιβλίων του και επικεντρώνοντας σε πιο εσωτερικούς και υπαρξιακούς κραδασμούς, ο Μιχάλης Μοδινός επιστρέφει με το νέο του βιβλίο σε μια καταβύθιση στη μικρή φόρμα για να καταγράψει με εμβρίθεια και ενδελεχώς τις συναισθηματικές διακυμάνσεις, τις αναζητήσεις και τους προβληματισμούς των ηρώων του.
Πρόκειται για σύντομες αφηγήσεις ευρείας θεματολογίας που άλλοτε προκαλούν τη νοσταλγία και τη συλλογική ανάγκη για αναγνώριση, όπως στο εμβληματικό Ένα νόμπελ για τη Ρεμέδιος, άλλοτε θίγουν το ζήτημα της εξουσίας και τη ρευστότητα της ηθικής, όπως στο Περί Ηρώων και Ρόλων, άλλοτε πάλι μετατρέπουν το προσωπικό βίωμα σε καθολικό θέμα, όπως στο ομότιτλο διήγημα και άλλοτε οι αντιθέσεις και οι αμφισημίες κυριαρχούν, όπως στο τελευταίο διήγημα της συλλογής, ωστόσο, η αφήγηση δεν χάνει ποτέ την επαφή της με τον ανθρώπινη διάσταση των πραγμάτων, και πάντοτε στοχεύει να αναδείξει κοινωνικούς προβληματισμούς και να υπενθυμίσει τη δύναμη της σύντομης φόρμας στη λογοτεχνία μιας εποχής, που ταλανίζεται από την ταχύτητα της εξέλιξης, να επικεντρώνεται σε καίριους συλλογισμούς.
Στα διηγήματα της συλλογής ο Μοδινός αναδεικνύει τους ήρωές του χωρίς εξάρσεις και υπερβολές. Οι χαρακτήρες που δημιουργεί δεν φορούν τη μάσκα του υπερήρωα. Αντιθέτως, είναι άνθρωποι απλοί, καθημερινοί, που επιλέγουν να μείνουν στο περιθώριο, χωρίς να υψώσουν τη φωνή τους αλλά και χωρίς να συμμορφωθούν με όσα τους επιτάσσει η κοινωνική τους θέση. Η στάση αυτή είναι που έχει ουσιαστική αξία για τον συγγραφέα. Καθώς τους αποσύρει από το προσκήνιο οι ήρωες αποκτούν βάθος και γι’ αυτόν τον λόγο ξεχωρίζουν. Η σιωπή τους μετατρέπεται σε πράξη αντίστασης ενάντια στην αλλοτρίωση και την προσωπική τους διάβρωση. Και μέσω αυτής μεταφέρουν το ξεκάθαρο μήνυμα μιας εναλλακτικής στάσης ζωής, όπου η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην επίδειξη, αλλά στη διακριτική διατήρηση μιας αυθεντικής εσωτερικότητας, την οποία έχουν επιλέξει.
Οι ήρωες του Μοδινού δεν προβάλλονται ως φορείς ανατρεπτικών ή επαναστατικών δυνάμεων, αλλά διατηρούν την ευθραυστότητά τους και αγωνιούν να επιβιώσουν σε μια δύσκολη καθημερινότητα. Κι όμως, αυτή η επιμονή τους να τα καταφέρουν κατ’ αυτόν τον τρόπο λειτουργεί από μόνη της ανατρεπτικά και επιβάλλει την επιβίωση ως πράξη αντίστασης σε έναν κόσμο που σπαράζεται από τις κοινωνικές και πολιτικές επιταγές που του έχουν επιβληθεί.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Η συγκολλητική ουσία που συνδέει τα 16 διηγήματα του βιβλίου αναντίλεκτα είναι ο έρωτας. Ο Μοδινός αναδεικνύει τον έρωτα όχι ως αφηρημένη έννοια, αλλά ως σωματική, σχεδόν αρχέγονη ενέργεια. Ο έρωτας στη συλλογή αυτή, πέρα από λαχτάρα, είναι ταυτόχρονα και υπέρβαση. Οι άνδρες και οι γυναίκες που συναντά ο αναγνώστης στα διηγήματα αφήνονται σε αυτόν, παραμερίζοντας κοινωνικές επιταγές, λογικές δεσμεύσεις, επιβεβλημένους κανόνες, παγιωμένες νοοτροπίες. Ο έρωτας θυμίζει την αρχική του φύση: ανεξέλεγκτος, ελεύθερος, απροϋπόθετος, ικανός να ανασυστήσει το παρελθόν και να το μεταμορφώσει σε ζωντανή εμπειρία του παρόντος.
Οι ιστορίες του Μοδινού δεν αποτυπώνουν απλώς γεγονότα, αλλά τον τρόπο που η μνήμη, η σιωπή και ο έρωτας μπορούν να λειτουργήσουν ως πυρήνες ενδοσκόπησης, ταυτότητας αλλά και αντίστασης. Έτσι, η συλλογή δεν είναι μόνο μια απλή καταγραφή βιωμάτων, αλλά μια λεπτομερής χαρτογράφηση της ίδιας της ανθρώπινης ψυχής. Και οι ήρωές, μέσα από τις σιωπές, τις επιθυμίες, τα πάθη και τις ανάσες τους, γίνονται οι ζωντανοί κρίκοι αυτού του έρωτα για να υπενθυμίζουν πάντα πως η υπαρκτική αλήθεια υπάρχει στις πιο μικρές, καθημερινές, ακόμα και στις πιο εύθραυστες στιγμές.
Όπως σε κάθε του έργο ο Μοδινός γράφει συνδυάζοντας την οικονομία λόγου με την ποιητική ατμόσφαιρα. Τον ρεαλισμό με την αλήθεια. Αλλά και μια βαθιά διακειμενικότητα, εκκινώντας από τον Μάρκες και καταλήγοντας στον Κάφκα, που απαντά σε πολλές ιστορίες και κάνει την αφήγηση ακόμα πιο γοητευτική. Οι στοχασμοί του αναδύονται φυσικά μέσα από εικόνες, ιστορίες, σιωπές και βλέμματα. Οι ιστορίες του δεν καταγράφουν απλώς τα γεγονότα που κινούν την πλοκή, αλλά τον τρόπο με τον οποίο η μνήμη, η σιωπή και ο έρωτας γίνονται πυρήνες δύναμης και αντίστασης. Και με αυτόν τον τρόπο κατορθώνει να χαρτογραφήσει σε βάθος την ανθρώπινη ψυχή.
Διαβάστε επίσης:
Η Υπόθεση της Ερυθράς Βασίλισσας: Βιβλίο με διηγήματα του Μιχάλη Μοδινού
