Η έκθεση Ίχνη αναπτύσσεται στον χώρο της μόνιμης συλλογής του Μουσείου. Συγκροτεί έναν ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στην σύγχρονη εικαστική δημιουργία και τα αρχαιολογικά ευρήματα• ανάμεσα στο παρόν και στο παρελθόν• ανάμεσα στο εύθραυστο ίχνος και στο διασωσμένο τεκμήριο.
Η έκθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη σειρά συνεργασιών της Citronne Gallery με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, η οποία ξεκίνησε το 2013. Προσβλέπει στην δημιουργική εγκατάσταση της σύγχρονης τέχνης σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους. Η σύγχρονη εικαστική πρακτική δεν τοποθετείται απλώς δίπλα στην Αρχαιότητα, αλλά ανοίγει νέους τρόπους παρατήρησης, ανάγνωσης και ερμηνείας της πολιτισμικής κληρονομίας.
Επιμέλεια: Μαρία Γιαννοπούλου, Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη
Ο Νίκος Ποδιάς εργάζεται με ταπεινά, καθημερινά υλικά: χαρτί, φακελάκια τσαγιού, χρυσόχαρτα. Τα συλλέγει, τα επεξεργάζεται, τα μεταμορφώνει. Το καθημερινό υλικό μορφοποιείται ως ένδυμα, θώρακας, αποτύπωμα, επιφάνεια μνήμης. Τα προκύπτοντα έργα μοιάζουν να προέρχονται από μια προσωπική τελετουργία, όπου η ύλη φορτίζεται με χρόνο, χρήση, αφή.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
«Ο Νίκος Ποδιάς συλλέγει και μεταπλάθει ταπεινά υλικά, μετατρέποντάς τα σε αντικείμενα πολύτιμα, σχεδόν λατρευτικά», σημειώνει η Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, ιστορικός τέχνης και διευθύντρια της Citronne Gallery. Η παρατήρηση αυτή συμπυκνώνει τον πυρήνα της εικαστικής γλώσσας του καλλιτέχνη: μια πράξη μεταμόρφωσης του καθημερινού σε τελετουργικό, του εύθραυστου σε πολύτιμο, του εφήμερου σε φορέα μνήμης.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, οι συνθέσεις του Ποδιά αντιπαρατίθενται στην μακροβιότητα του μαρμάρου, την σκληρότητα του μετάλλου και την γήινη πυκνότητα του πηλού. Η εύθραυστη ύλη αντιπαραβάλλεται με την ανθεκτικότητα των αρχαίων αντικειμένων που έχουν επιβιώσει από την φθορά. Τα αρχαιολογικά εκθέματα φέρουν το βάρος της Ιστορίας. Τα έργα του Ποδιά, ενώ ανήκουν στο παρόν, μοιάζουν να εμπεριέχουν ένα αόρατο παρελθόν. Προτείνουν μια αντίστροφη διαδρομή: για τα αρχαία εκθέματα, το αρχαίο αναδύεται ως νέο, ως παρόν• για τα σύγχρονα έργα, το νέο αναδύεται μέσα από κώδικες μυστικούς, σαν ένα μη αισθητό βίωμα, σαν ένας απώτερος χρόνος.
Ο τίτλος Ίχνη λειτουργεί ως κλειδί για την ανάγνωση της έκθεσης. Τα έργα δεν αφηγούνται με τρόπο ευθύγραμμο. Δεν περιγράφουν, ούτε εξηγούν. Υποδηλώνουν. Παραπέμπουν σε γραφές, υφάνσεις, πτυχώσεις, αποτυπώματα, σπαράγματα και αινιγματικούς κώδικες. Μοιάζουν με θραύσματα μιας «άλλης» αρχαιολογίας, σαν μια ανασκαφή μέσα στο ευάλωτο παρόν. Ιδιαίτερη θέση στην έκθεση κατέχουν οι μορφές που παραπέμπουν σε στοιχεία περιβολής και προστασίας: πανοπλία, θώρακας, υφαντικές επιφάνειες και αντικείμενα από χρυσόχαρτα. Τα έργα αυτά αντιπαραβάλλονται με αρχαιολογικά εκθέματα που συνδέονται με την ηρωική και μυθική παράδοση: όπλα και χρυσά αντικείμενα από τους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους της Μαγούλας του Γαλατά.
Κατά την αρχαιολόγο, υπεύθυνη του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου, Μαρία Γιαννοπούλου, «σε αντίθεση με τον κραταιό ηρωικό κόσμο της αρχαιότητας, τα έργα του Ποδιά αποδίδουν μορφές και ύλες αποσπασματικές, διαπερατές, ευάλωτες, οι οποίες αντανακλούν τη σύγχρονη συνθήκη της αβεβαιότητας». Η επισήμανση αυτή αναδεικνύει τον βασικό διάλογο της έκθεσης: από την μία πλευρά, ο ηρωικός, μυθικός και ταφικός κόσμος της Αρχαιότητας• από την άλλη, η ευάλωτη, ασταθής και αποσπασματική εμπειρία του σύγχρονου ανθρώπου. Σε αντίθεση με την ισχύ, την σταθερότητα και το κύρος που συχνά αποδίδονται στον αρχαίο ηρωικό κόσμο, οι σύγχρονες «πανοπλίες» του Ποδιά δεν υπόσχονται πραγματική προστασία. Είναι λεπτές, εύθραυστες, σχεδόν διάφανες. Λειτουργούν περισσότερο ως συμβολικά φυλακτήρια αντικείμενα, ως αποτρεπτικές χειρονομίες, ως προσπάθειες άμυνας απέναντι σε έναν κόσμο ασταθή και αβέβαιο. Δεν παρέχουν βεβαιότητα προστασίας, αλλά μια τρωτή ψευδαίσθηση.
Με αυτόν τον τρόπο, η έκθεση μετακινεί τον διάλογο με την Αρχαιότητα πέρα από την αναφορά στην ομορφιά, την τάξη ή το μνημειακό. Η αρχαιολογία δεν αντιμετωπίζεται ως σταθερός κανόνας, αλλά ως ανοιχτό πεδίο ερμηνείας. Τα αρχαία αντικείμενα δεν λειτουργούν μόνον ως τεκμήρια ενός περασμένου πολιτισμού• αλλά και ως ενεργός παρουσία, με ερωτήματα για την ταυτότητα, την κληρονομία, την μνήμη και την ιστορική αφήγηση.
Ο Ποδιάς δεν αναπαριστά την Αρχαιότητα• την αφουγκράζεται. Δεν μιμείται τα αρχαία ευρήματα• συνομιλεί μαζί τους. Αναρωτιέται πώς επιβιώνουν μέσα στον χρόνο, πώς διασώζονται, πώς ερμηνεύονται, πώς ενεργοποιούνται. Τα έργα του μοιάζουν με αντικείμενα που έχουν ήδη περάσει από μια διαδικασία φθοράς και διάσωσης, σαν να προέρχονται από ένα προσωπικό, εσωτερικό μουσείο.
Το φως έχει καθοριστική παρουσία σε αυτή την διαδικασία. Διαπερνά τις λεπτές επιφάνειες, ενεργοποιεί τις υφές, δημιουργεί αντανακλάσεις και σκιές. Τα έργα αλλάζουν, ανάλογα με τον χώρο και την θέση του θεατή. Η διαφάνεια και η ελαφρότητα ταιριάζουν αγαστά με τις προθήκες, τα θραύσματα και τα αρχαία αντικείμενα. Δημιουργούν λεπτές συνδέσεις ανάμεσα στο ορατό και το λανθάνον, στο υλικό και το άυλο, στο παρόν και το παρελθόν.
Η έκθεση Ίχνη θέτει ένα ευρύτερο ερώτημα για την σχέση μας με την Ιστορία. Το παρελθόν δεν παρουσιάζεται ως πλήρες και ακίνητο, αλλά ως αποσπασματική σιωπηρή επάνοδος. Όπως τα αρχαιολογικά ευρήματα χρειάζονται ανασύνθεση για να αποκτήσουν νόημα, έτσι και τα έργα του Ποδιά συγκροτούνται από θραύσματα ύλης και εμπειρίας. Και στις δύο περιπτώσεις, το νόημα δεν είναι δεδομένο• αναδύεται μέσα από την παρατήρηση, τον συσχετισμό και την μνήμη.
Μέσα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, τα έργα του Νίκου Ποδιά λειτουργούν χαμηλόφωνα και στοχαστικά. Δημιουργούν μικρές εντάσεις και λεπτές γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικούς χρόνους. Καλούν τον θεατή να αναγνωρίσει την αξία του ίχνους- την ανάγκη του ανθρώπου να αφήσει ένα σημάδι.
Νίκος Ποδιάς
Ο Νίκος Ποδιάς (γενν. 1974) αποφοίτησε από την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στη Σκηνογραφία στο Central Saint Martins – College of Art and Design.
Στην καλλιτεχνική του πρακτική επιλέγει ευπαθή καθημερινά υλικά και τα επεξεργάζεται με μεθοδικότητα. Διασώζοντας και «φροντίζοντάς» τα, μεταπλάθει και αναζωογονεί θραύσματα της ιστορίας, του πολιτισμού και της καθημερινότητας, δημιουργώντας συνειρμούς και αφηγήσεις.
Τα έργα του εστιάζουν σε αντιθετικές έννοιες, όπως η ύλη και το αιθέριο, το εύθραυστο και η σκληρότητα, το εφήμερο και το διαχρονικό, το ατελές και το πλήρες, η δομημένη και η ελεύθερη σύνθεση. Στην άρτια τεχνική του αποτυπώνονται η λεπτομέρεια, ο χρόνος, η φροντίδα και η προσήλωση — στοιχεία που φανερώνουν τον τελετουργικό χαρακτήρα της εργασίας του.
Είναι υπότροφος του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης (2000). Από το 2005, είναι μέλος της επιμελητικής ομάδας του ανεξάρτητου οργανισμού για τη διερεύνηση και προώθηση της βιντεοτέχνης Video Art Miden. Η έκθεση Ίχνη είναι η τρίτη του ατομική έκθεση, ενώ έργα του έχουν παρουσιαστεί σε πολυάριθμες τόπο-ειδικές εγκαταστάσεις και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Τα έργα του βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα.
Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Ο Νίκος Ποδιάς εκπροσωπείται από την Citronne Gallery. Η έκθεση Ίχνη είναι η δεύτερη ατομική του έκθεσή σε συνεργασία με την γκαλερί. Τον Νοέμβριο 2025 παρουσίασε την έκθεση Safe Area στην Citronne Gallery–Αθήνα.
Κεντρική φωτογραφία θέματος: Άποψη της έκθεσης Ίχνη του Νίκου Ποδιά στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου. Παραχώρηση του καλλιτέχνη και της CITRONNE Gallery © Στάθης Μαμαλάκης
