Εντύπωση μου είχε κάνει αρχικά, ακόμη μου κάνει, πως ο Κόνραντ επιμένει ότι η Γραμμή σκιάς δεν είναι μια ιστορία φαντασμάτων και ότι δεν υπάρχει τίποτα το μεταφυσικό σε αυτήν. Όντως, η ιστορία δεν έχει κάτι το αξιοπερίεργο πέρα από το γεγονός ότι είναι μια στατική ιστορία επιβίωσης: ένα πλήρωμα μένει στην μέση του πουθενά, στη θάλασσα, χωρίς αέρα, περιμένοντας πως θα γυρίσουν πίσω. Αργοπεθαίνοντας από την έλλειψη φαρμάκων στους τροπικούς επιμένει να μας τους δείχνει χωρίς ίχνος πλοκής στην υπόθεση. Αυτή η επιμονή για μένα έχει κάτι το μεταφυσικό, σαν να κοιτάς έναν πίνακα ζωγραφικής για πολλή ώρα.
Το θέμα του έργου είναι η επιβίωση. Η οποία έρχεται αποκλειστικά από την αλληλεγγύη, από την ένωση των ανθρώπων. Με απλά λόγια, όταν οι άνθρωποι είναι ενωμένοι μπορούν να τα καταφέρουν. Τι να καταφέρουν; Τουλάχιστον να επιβιώσουν, που μεταξύ μας δεν είναι και απλό πράγμα και ίσως να είναι και το σημαντικότερο. Ο θάνατος σεργιανίζει στον Κόνραντ και περικυκλώνει τα πρόσωπά του. Αισθάνονται την ανάσα του. Το πλήρωμα, «έχει μόνο ο ένας τον άλλον» και αυτή είναι η μοναδική σωτηρία. Όπως λέει και ο μεταφραστής στον πρόλογο του βιβλίου: είναι μια ιστορία κοινών ανθρώπων, συνηθισμένων, μικρών, που αποδεικνύονται μεγάλοι την ώρα της κρίσης.
Φυσικά και ο ίδιος ο τίτλος είναι και το άλλο μεγάλο θέμα. Το πέρασμα από την «αμέριμνη φλογερή νεότητα στη λιγότερη αυθόρμητη και πιο αλγεινή περίοδο της ωριμότητας». Ένα πέρασμα που ξεκινά με μια τάση προς απαισιοδοξία, προς απραξία, με τάσεις φυγής και παραίτησης, μια απροσδιόριστη μελαγχολία για να εξελιχθεί στο πιο μεγάλο ταξίδι. Ένα ταξίδι έξω από την ζωή, εκεί που η ζωή συναντά τον θάνατο ή καλύτερα στην ζωή μέσα στον θάνατο. Εννοώντας: ο καπετάνιος αυτός αφήνει τον κόσμο της καθημερινής ασημαντότητας και σαλπάρει προς τα νερά της γνώσης, νερά που συνορεύουν με έναν άλλον κόσμο, πιο σκοτεινό αλλά πιο αληθινό. Είναι μια σύγχρονη Οδύσσεια χωρίς δρόμο μπροστά. Η περιπέτεια είναι σε ένα σημείο. Μια κουκίδα στον ωκεανό.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Τα πράγματα σε αυτό το έργο (και θέλω να πιστεύω και στην παράσταση) παρουσιάζονται με τον πιο απλό τρόπο. Όλα είναι μικρά και ήσυχα. Ένα έργο χωρίς ιδιαίτερη απαίτηση στο τι γίνεται, μια σύντομη υπόθεση, μια κατάσταση επί της ουσίας η οποία μένει ίδια καθ’ όλη την διάρκεια του έργου και από τον αναγνώστη /θεατή, ζητείται μόνο η παρατήρηση αυτής της κατάστασης. Προσεγγίζουμε έτσι έναν εικαστικό τρόπο για να γίνει η πρόσληψη του έργου: εικαστικό εννοούμε με τον τρόπο που παρατηρούμε τα έργα τέχνης όπως η γλυπτική, η αρχιτεκτονική και φυσικά η ζωγραφική. Το έργο αυτό καθώς το κοιτάς εξελίσσεται. Από μόνο του, δεν είναι τίποτα. Είναι απλά κινούμενες εικόνες.
Η σκηνογραφία, ο φωτισμός, η υποκριτική, η ενδυματολογία απομακρύνεται από έναν ρεαλιστικό τρόπο εκτέλεσης. Πηγαίνουμε σε συμβολικά μονοπάτια. Όλα εννοούνται και όλα δείχνονται με έναν τρόπο που δηλώνει πως «σου δείχνω τώρα τον τρόπο που έγινε». Αυτό το θεωρώ τουλάχιστον έντιμο. Αν η τέχνη είναι γενικά ένα ταχυδακτυλουργικό τρικ, που σκέφτεσαι (φυσικά) «πώς το έκανε αυτό που είδα;», εμείς από την πλευρά μας δείχνουμε όλο τον τρόπο κατασκευής. Αφήνουμε τον κόσμο που παρουσιάζουμε γυμνό από τρικ. Παράλληλα αυτό πιστεύουμε πως θα απομακρύνει τους θεατές από μια ρεαλιστική ανάγνωση. Όσο περισσότερο αποκαλύπτεις το κόλπο, όλο και περισσότερο θεωρούμε ότι θα «μπεις» μέσα σε αυτό. Οι ηθοποιοί λειτουργούν περισσότερο λοιπόν ως μάγοι στο θέαμα αυτό και ως σωστοί μάγοι αποδεικνύουν εμπράκτως ότι τα πράγματα δεν είναι πάντοτε όπως τα βλέπουμε. Αυτή είναι η μαγεία της τέχνης, η ψευδαίσθηση. Αυτό στην παράσταση που θα παρουσιάσουμε είναι το μέγα συστατικό. Ακόμη και ο ηθοποιός, δεν είναι στην ουσία ένας μάγος. Είναι ένας ηθοποιός που υποδύεται έναν μάγο. Και αυτό μερικές φορές, είναι σημαντικό να το υπενθυμίζουμε. Δεν αφαιρεί την μαγεία. Της δίνει κι άλλο χώρο, χώρο και χρόνο για να υπάρξει. Έτσι κι αλλιώς, ακόμη και ένα μικρό παιδί απέναντι σε έναν παραμυθά, ξέρει ότι είναι ένας απλός άνθρωπος. Την στιγμή του παραμυθιού όμως, είναι ένα σωρό ρόλοι, πρόσωπα και όντα.
***
Από 9 Μαρτίου στο Rabbithole
Παραστάσεις Μαρτίου: Κυριακή στις 18:30 | Δευτέρα – Τρίτη στις 21:15 || Παραστάσεις Απριλίου: Δευτέρα έως Τετάρτη στις 21:15
Photo Credit: Μαρία Τούλτσα
Διαβάστε επίσης:
Η γραμμή σκιάς, του Τζόζεφ Κόνραντ σε σκηνοθεσία Γιώργου Σίμωνα στο Rabbithole
