Το όνομα Ιωάννης Καποδίστριας δεν έπαψε να ηχεί στα αυτιά του απανταχού Ελληνισμού καθώς παραμένει διαχρονικός και πάντα ζωντανός στις μνήμες ως ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας, εκείνος που θέλησε να βάλει τα θεμέλια, τα ισχυρά θεμέλια για το χτίσιμο ενός σύγχρονου και βιώσιμου ελληνικού κράτους. Ναι, ήταν αυτός που συγκρούστηκε με το παρελθόν της νοοτροπίας που άφησε πίσω η μακραίωνη τουρκοκρατία, ναι ήταν αυτός που τα έβαλε με τα συμφέροντα των προκρίτων και των κοτζαμπάσηδων, εκείνων που νόμιζαν πως η χώρα τους ανήκει ακολουθώντας μια κακή παράδοση. Ο Καποδίστριας, χάρη στην εξαιρετική ταινία του Γιάννη Σμαραγδή – παρά τα όσα κακεντρεχή ακούστηκαν και γράφτηκαν για αυτή την ταινία που υμνεί δίχως άδικο τον κορυφαίο διπλωμάτη, πολιτικό μα κυρίως πατριώτη – είναι και πάλι στην επικαιρότητα, δεν του αξίζει να μην το μνημονεύουμε και να μην τον θυμόμαστε, μην λησμονούμε πως όπως ο Σωκράτης, έτσι και εκείνος θυσίασε τη ζωή του στον βωμό της αγάπης του για την πατρίδα εξαιτίας μιας ομάδας ανθρώπων που τίποτα δεν κατάλαβε από την δράση του και θέλησε τον θάνατό του, όπως ακριβώς θέλησε ο Ηρώδης και η Σαλώμη τον θάνατο του Ιωάννη Προδρόμου.

Η προσωπογραφία μιας ηγετικής μορφής της ελληνικής πολιτικής σκηνής που θυσιάστηκε για το καλό της πατρίδας

Το παρόν πόνημα είναι μια εξαιρετική μελέτη αναφορικά με το πρόσωπο του Ιωάννη Καποδίστρια, αυτού του «αμνού», όπως πολύ δικαιολογημένα τον αναφέρουν καθώς δεν θέλησε τίποτα για τον εαυτό του παρά μόνο το καλό της πατρίδας. Άφησε τα κοσμικά σαλόνια και την ευζωία των διπλωματικών διαδρόμων της τσαρικής Ρωσίας όπου υπηρετούσε ως Υπουργός Εξωτερικών για να έρθει σε μια ταπεινή κατοικία και ένα ακόμα πιο ταπεινό γραφείο να καταστεί ο πρώτος κυβερνήτης ενός διαλυμένου κράτους, το οποίο έπρεπε να δημιουργήσει εξαρχής. Και αντί να στηριχτεί για αυτό και να επαινεθεί – όπως τον επαίνεσαν οι «κακοί» Ελβετοί που τους έφτιαξε το Σύνταγμά τους και τον τιμούν έως σήμερα – αυτός ο «προδότης» και αυταρχικός κατά τους Μαυρομιχάληδες και άλλους λοιπούς καλοθελητές – τον δολοφόνησαν για να οδηγήσουν την χώρα και πάλι στο χάος. Οι κύριοι Βερέμης και Μιχαηλίδης προσφέρουν λοιπόν τη δυνατότητα στο αναγνωστικό κοινό να έρθει σε επαφή με την προσωπικότητα και την φυσιογνωμία του Καποδίστρια και να γίνουν κοινωνοί της φιλοσοφίας μα και της ανιδιοτέλειας που τον χαρακτήριζαν.

Δεν αμφισβητείται επ’ ουδενί πως ο Ιωάννης Καποδίστριας υπήρξε εκ των πρωταγωνιστών της απελευθέρωσης της πατρίδας από τον τουρκικό ζυγό, ήταν αυτός που διέδωσε ανά την Ευρώπη την ανάγκη για την αυτοδιάθεση ενός καταπιεσμένου ελληνικού λαού ήδη από την περίοδο όπου ήταν στα διπλωματικά σαλόνια της Ευρώπης και υπερασπιζόταν την Ελβετία και την Γαλλία, με την ίδια ζέση και ακόμα περισσότερο δήλωνε πως είναι πάνω από όλα Έλληνας και πάντα θα υπερασπίζεται τα συμφέροντα του λαού του. Αυτό έπραξε και όταν ενημέρωσε τον Τσάρο για την απόφασή του να παραιτηθεί από την τιμητική θέση του ως Υπουργού Εξωτερικών και να μεταβεί στην Ελλάδα όπου τον είχαν ανάγκη ή έτσι είχαν δηλώσει τουλάχιστον. Ο Ελληνικός λαός τον αγαπούσε και τον τιμούσε γιατί ο ίδιος είχε αρνηθεί κάθε πληρωμή και ζούσε με τα απολύτως απαραίτητα. «Όταν έφτασε ο Καποδίστριας στην Ελλάδα, βρήκε το δημόσιο ταμείο σχεδόν άδειο και τη χώρα υποθηκευμένη στους ξένους δανειστές. Σίγουρα θα αναρωτήθηκε με ποιον τρόπο θα μπορούσε να βάλει μια τάξη στη χαώδη κατάσταση που επικρατούσε. Και σε αυτόν τον τομέα η βοήθεια του φίλου του Εϊνάρδου αποδείχτηκε καθοριστικής σημασίας τόσο με την παροχή συμβουλών όσο και την αποστολή συμβούλων. Στις αρχές του 1828 η ίδρυση της «Εθνικής Χρηματιστηριακής Τράπεζας», της πρώτης ελληνικής τράπεζας, στάθηκε καίριας σημασίας για την εμπέδωση ενός νέου περιβάλλοντος στα δημόσια οικονομικά» διαβάζουμε στο κεφάλαιο δημοσιονομική πολιτική.

Ήταν πυρ και μανία με τους αγωνιστές του 1821, οι οποίοι ήθελαν οικονομικές αποζημιώσεις για τον αγώνα που έδωσαν σαν η χρεοκοπημένη χώρα – και το γνώριζαν καλά αυτό – να είχε τις δυνατότητες αποπληρωμής. Έφτασαν σε σημείο να κάνουν κακό στην χώρα – η περίπτωση Μιαούλη, ο οποίος πυρπόλησε τα πλοία του ελληνικού στόλου για να δείξει την αντίθεσή του στον Καποδίστρια – απλά και μόνο για να αναδείξουν την οργή τους στις αποφάσεις του κυβερνήτη. Ο Καποδίστριας όμως ήταν ένας άνθρωπος πολύ αποφασισμένος για τις επιλογές του και γνώριζε πως το μέλλον του ήταν δυσοίωνο. Ήξερε πως η μοίρα του ήταν προδιαγεγραμμένη καθώς εναντιωνόταν απέναντι σε εκείνους που έβλεπαν μικροπρεπώς και εκμεταλλεύονταν τις περιστάσεις προς όφελός τους. Δεικτικός ήταν λοιπόν απέναντι στον Υδραίο προύχοντα Λάζαρο Κουντουριώτη στον οποίο έγραφε: «Εγώ σας επρόσφερα τα ολίγα μου εν Κερκύρα κτήματα δια να λάβω παρ’ υμών 10.000 τάλληρα, να τα θέσω εις την τράπεζαν, και ούτω να ελκύσω ίσως ευθύς επ’ αυτήν ποσότητας αδροτέρας παρά των εχόντων χρήματα ή υπόληψιν. Υμείς δεν αφίνετε κάτω την πρότασίν του, και στέλλετε εις την τράπεζαν ομού μετά του κ. αδελφού σας 2.000 τάλληρα». 

Αυτό που προκύπτει από το βιβλίο αυτό είναι πως ο Καποδίστριας συνέβαλε καθοριστικά ώστε η πατρίδα να γίνει ισχυρή και να αποκτήσει παιδεία και υγεία, να μπορέσει να ορθοποδήσει μετά από έναν δεκαετή αγώνα για την ανεξαρτησία και την οριστική της ελευθερία παρά τα δεινά και τις εμφύλιες συρράξεις των διαφόρων φατριών ανά την χώρα, οι οποίοι και έβλεπαν τα στενά οικονομικά τους οφέλη. Η δολοφονία του δυστυχώς ήταν ένα γεγονός που δεν μπορούσε να αποφευχθεί καθώς οι αποφάσεις του ήταν ρηξικέλευθες και οι διάφοροι αντίπαλοί του δεν θα μπορούσαν ποτέ να επιτρέψουν στον Καποδίστρια να σταθεί όρθιος. Ήταν ευχής έργον ότι μπόρεσε έστω και τα λίγα χρόνια της διακυβέρνησής του να θέσει τις βάσεις για ένα κράτος αποτελεσματικό και λειτουργικό και κυρίως να γίνει σημείο αναφοράς απέναντι στην ιδιοτέλεια των διαφόρων παραγόντων που εποφθαλμιούσαν την εξουσία.

Απόσπασμα από το βιβλίο «Ιωάννης Καποδίστριας. Ο “αμνός” της Παλιγγενεσίας των Ελλήνων»

«Αυταρχικός, απολυταρχικός, όργανο της ρωσικής πολιτικής, διώκτης των αντιπάλων του και εχθρός της ελευθερίας του Τύπου υπήρξαν οι βασικές κατηγορίες εναντίον του Καποδίστρια, που στα τέλη του 1830 και στις αρχές του 1831 διαχέονταν όλο και περισσότερο στην ελληνική επικράτεια»

Διαβάστε επίσης:

Ιωάννης Καποδίστριας: Ένα βιβλίο για τον “αμνό” της Παλιγγενεσίας των Ελλήνων