Η Roma Gallery παρουσιάζει την έκθεση Μεταξύ Φωτός και Ύλης του Απόστολου Φανακίδη, την πρώτη ατομική παρουσίαση του καλλιτέχνη στη γκαλερί, σε συνέχεια της συμμετοχής του στην έκθεση Savage Syntax: Roberto Matta, A. R. Penck, Απόστολος Φανακίδης (Roma Gallery, 12.06–01.07.2025).
Επιτοίχια γλυπτά από άνθρακα και φως συγκροτούν τον βασικό άξονα της έκθεσης εμβληματοποιώντας την πολυετή ενασχόληση του Φανακίδη με τις άμορφες γλυπτικές ιδιότητες της πρωτογενούς ύλης και του τεχνητού φωτός. Τόσο στα Διαστημικά τοπία, όσο και στις Συμπαντικές μνήμες, ο καλλιτέχνης διερευνά συστηματικά τις ιδιόμορφες ιδιότητες της μορφής, της ύλης και του φωτός. Η πρακτική του εκκινεί από μία ιλιγγιώδη κατάδυση στο εσωτερικό της γης, απ’ όπου αντλεί το κάρβουνο, και εκτινάσσεται στον συμπαντικό μακρόκοσμο τον οποίο και αποδίδει μέσω σχισμών μπλε και κόκκινου φωτός πάνω στη μαύρη επιφάνεια. Κάθετες ή οριζόντιες, οι φωτοβόλες ρηγματώσεις μετατρέπουν τα επιτοίχια γλυπτά σε υλικά εγγεγραμμένα φαινομενολογικά πεδία που διαμορφώνουν την εμπειρία του θεατή μέσω σωματικών, χωρικών και περιβαλλοντικών παραμέτρων. Ανάλογα με την κίνηση ή εγγύτητα του θεατή στο έργο, αναδύεται μια διαφορετική οπτική συνθήκη.
Αυτή η κατεύθυνση στη γλυπτική εργασία του Φανακίδη διαμορφώνεται ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν δημιουργεί μία ενότητα έργων μικρών διαστάσεων, η οποία παρουσιάζεται το 1998 στην έκθεση Art Under the Stars στο Chicago Athenaeum Schaumburg στις Η.Π.Α. Τα έργα αυτά συγκροτούν το αφετηριακό σημείο για τα μεγαλύτερων διαστάσεων και φορμαλιστικά πιο ώριμα Διαστημικά τοπία, που παρουσιάζονται το 2010 στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη και εκ νέου το 2025 στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων στο πλαίσιο της αναδρομικής του έκθεσης.
Στο Διαστημικό τοπίο του 2015, μία οριζόντια τομή μπλε φωτός επί της φωτο-απορροφητικής επιφάνειας διασαλεύει τη χωρική αντίληψη. Αποσταθεροποιώντας στιγμιαία την περιβάλλουσα υλική πραγματικότητα του υποκειμένου, το έργο λειτουργεί σε ένα οριακό καθεστώς μεταξύ φωτός και ύλης καθώς ταλαντεύεται ανάμεσα στα φυσικά όρια της υλικότητας του κάρβουνου και της απεραντοσύνης των συμπαντικών τοπίων που προσομοιάζει. Αντίστοιχα, στο έργο Συμπαντική μνήμη (2013), η χαίνουσα κοιλότητα που θυμίζει κρατήρα δημιουργεί την αίσθηση ενδογενούς έλξης προς τον πυρήνα του γλυπτού. Αυτή η ενδοσκοπική ενόρμηση υπογραμμίζει την πολυετή ενασχόληση του γλύπτη με τον κενό χώρο ως τόπο ασάφειας και αστάθειας, όπου συγκλίνουν αισθήσεις βάθους, εγκλεισμού και απώλειας προσανατολισμού.
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Συμπληρώνοντας τα επιτοίχια έργα, μία επιλογή ελεύθερων γλυπτών, συμπεριλαμβανομένων του προπλάσματος για το Μνημείο Εκτελεσθέντων Πατριωτών (2006-07), καθώς και των προτομών του Alberto Giacometti (2008) και του Κωνσταντίνου Καβάφη (2013), φωτίζει περαιτέρω τη διερεύνηση του καλλιτέχνη γύρω από την ενσωμάτωση του φωτός. Παράλληλα, οι έντονα υφώδεις επιφάνειές τους, που αντανακλούν το ενδιαφέρον του για την αρχαϊκή γλυπτική, ανακαλούν τα αινίγματα του ανθρώπινου πολιτισμού.
Απόστολος Φανακίδης – Πληροφορίες για τον εικαστικό
Ο Απόστολος Φανακίδης (γενν. 1945, Έβρος) είναι σύγχρονος γλύπτης το έργο του οποίου αναπτύσσεται γύρω από τη σχέση μορφής, ύλης και φωτός, με έμφαση στην ανθρώπινη εμπειρία.
Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Σόφιας (1967–1972), στο Τμήμα Μνημειακής Γλυπτικής. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του πραγματοποίησε ένα από τα πρώτα αφηρημένα έργα μοντέρνας γλυπτικής σε δημόσιο χώρο της πόλης. Το 1978 επέστρεψε στην Ελλάδα, ενσωματώνοντας στο έργο του το άυλο στοιχείο υπό την επίδραση του φωτός του αττικού τοπίου. Το 2005 ολοκλήρωσε το Μνημείο Εκτελεσθέντων Πατριωτών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα έργο του καλλιτέχνη στον δημόσιο χώρο και ένα από τα σημαντικότερα μνημειακά έργα της σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής.
Από τη δεκαετία του 2000, η πρακτική του στρέφεται στη διερεύνηση της υλικότητας του φωτός, μέσα από τη χρήση νέον σε συνδυασμό με επιφάνειες άνθρακα, συγκροτώντας έργα που λειτουργούν ως εσωτερικά τοπία έντασης και βάθους.
Έχει παρουσιάσει το έργο του στην Ελλάδα και διεθνώς, μεταξύ άλλων στη Γαλλία, την Ολλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1981 εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μπιενάλε της Βουδαπέστης, όπου τιμήθηκε με Πρώτο Βραβείο, ενώ το 1988 απέσπασε το πρώτο βραβείο στον εθνικό διαγωνισμό του Υπουργείου Πολιτισμού.
Έργα του περιλαμβάνονται σε σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, καθώς και σε δημόσιους χώρους στην Ελλάδα, τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Ολλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Κεντρική εικόνα θέματος: Συμπαντική μνήμη, 2013, μπρούτζος, άνθρακας, φως, 49,8 × 74,2 × 7,2 εκ.
