Τι σήμαινε ένας ακόμα πόλεμος –εμφύλιος, αυτή τη φορά– για όσους επέζησαν από το Άουσβιτς, για όσους είχαν πολεμήσει στην Αντίσταση από τις γραμμές του ΕΛΑΣ, για όλους εκείνους που σώθηκαν κρυμμένοι στα χρόνια της Κατοχής; Το βιβλίο παρακολουθεί τις διαδρομές των περίπου εκατόν εξήντα Θεσσαλονικιών Εβραίων που επιστρατεύτηκαν στον κυβερνητικό στρατό στα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου. Πρόκειται για ένα σχεδόν άγνωστο κεφάλαιο της ιστορίας μετά τη Shoah. Τι σημαίνει να είναι κανείς Έλληνας, Θεσσαλονικιός Εβραίος, «εθνικόφρων» ή «αριστερός», μετά το Άουσβιτς; Εξαναγκάζεται ή συναινεί κανείς σε έναν πόλεμο; Ακολουθώντας τα αρχειακά ίχνη προσώπων, η έρευνα φωτίζει όψεις του ελληνικού Εμφυλίου, καθώς και τις σχέσεις της εβραϊκής κοινότητας με το μεταπολεμικό κράτος. Καταγράφει διαδρομές, εμπειρίες, αναμνήσεις, και συνθέτει ένα «ομαδικό πορτρέτο» των Εβραίων στρατιωτών – πορτρέτο με σαφές περίγραμμα, αλλά μεγάλες εσωτερικές αντιθέσεις. Ο κόσμος των φαντάρων αποκαλύπτεται και μέσα από τις λογοκριμένες επιστολές τους από το μέτωπο ή τη Μακρόνησο. Φωτογραφίες από τρεις δημόσιες κηδείες Εβραίων στρατιωτών, με τις νεκρώσιμες πομπές να διασχίζουν τους δρόμους της Θεσσαλονίκης και την καθημερινότητα της στρατοκρατούμενης πόλης, μακριά από τα πεδία των μαχών, συμπληρώνουν τα εμφύλια ερωτηματικά.
Η Ρίκα Μπενβενίστε είναι καθηγήτρια της Ιστορίας της Μεσαιωνικής Ευρώπης στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Στο εξώφυλλο: Η πρώτη κηδεία Εβραίου στρατιώτη, του Μωρίς Χαΐμ, στη Θεσσαλονίκη (30 Ιανουαρίου 1949). Φωτογραφία: Σωκράτης Ιορδανίδης, Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης
