Στη λήξη της καλοκαιρινής μας θητείας, ετοιμαζόμαστε για ένα σινεφίλ φθινόπωρο φωτιά, με το άρωμα της βενζίνης να μας καίει τα ρουθούνια και το κοντέρ να γράφει χιλιόμετρα, αυτή τη φορά ταξιδεύοντας μέσα από την οθόνη. Ταξιδεύουμε στην Πορτογαλία, το Μεξικό, το Παρίσι και το Ιράν, με ένα λεπτομερές manual να καταγράφει τοποθεσίες, ανθρώπους, συναισθήματα και την ίδια τη ζωή, ελεγμένο και πιστοποιημένο από κορυφαίους σκηνοθέτες.
Συνδεθείτε online και αναζητήστε τες.
Take five: και οι πέντε, υπέροχες!
Γράφει η Άννα Αγρέβη
ΜΗΝ ΧΑΣΕΙΣ!
Σινεμά on the road – 5 ταινίες της ασφάλτου
- Paris, Texas – Βιμ Βέντερς (Wim Wenders) – 1984
Είναι ο κατεξοχήν σκηνοθέτης που στήνει τις κοινωνιολογικές του κομπίνες στους δρόμους. Έχοντας ως γερά διαπιστευτήρια του τι μπορεί να καταφέρει με την τριλογία του “Η Αλίκη στις Πόλεις” (Alice in the cities), “Μια Λάθος Κίνηση” (Wrong Move), “Οι Βασιλιάδες του Δρόμου” (Kings of the Road), η ταινία αυτή, βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα στο φεστιβάλ των Καννών, αποτελεί το τελειότερο δείγμα οδικού πνευματικού ταξιδιού. Είναι η ιστορία ενός χαμένου ανθρώπου που συνειδητοποιεί, έστω και αργά, πως οι επιλογές του παρελθόντος καθορίζουν αμετάκλητα το μέλλον. Ένας άνδρας που έλειπε τέσσερα χρόνια από τον τόπο του, εντοπίζεται από τον αδερφό του, ο οποίος τον φέρνει πίσω στην πατρίδα του το Τέξας. Χωρίς να μιλάει αλλά φαινομενικά χωρίς να θυμάται πολλά από το παρελθόν του, ξεκινάει ένα ταξίδι με τον γιο του προς αναζήτηση της συζύγου του και μητέρας του παιδιού. Η ταινία αποτελεί αριστούργημα για πολλούς και διάφορους λόγους. Για τα αυθεντικά αμερικάνικα δυτικά τοπία γεμάτα αυτοκινητόδρομους, μοτέλ και απέραντη ερημιά μέσα στα οποία ο αξεπέραστος Χάρι Ντιν Στάντον φιγουράρει ως camino cowboy, ως γνήσιο τέκνο του αμερικανικού ονείρου. Για το φούξια χτυπητό πουλόβερ της Ναστάζια Κίνσκι και το μελαγχολικό της βλέμμα πίσω από τον καθρέφτη. Για την υπέρτατη θυσία να σωθεί ο καρπός του έρωτα της διαλυμένης αυτής οικογένειας. Για το κενό κομμάτι γης που αγοράζεις και που γίνεται η χαμένη Ατλαντίδα σου.
- Sans Toi Ni Loi (Vagabond) – Ανιές Βαρντά (Agnès Varda) – 1985
“And yes I guess I do have vagabond ways…” τραγουδά η Μαριάν Φέιθφουλ (Marianne Faithfull) και αυτή η φράση συμπυκνώνει όλο το πνεύμα της πρωταγωνίστριας της ταινίας, Σαντρίν Μπονέρ (Sandrine Bonnaire). Μια γυναίκα μέσα σε έναν λάκκο. Παγωμένη και πεθαμένη. Αυτό είναι και το πρώτο πλάνο που μας δίνει η μεγάλη κινηματογραφίστρια της νουβέλ βαγκ, Ανιές Βαρντά (Agnès Varda). Τι την οδήγησε όμως στη τραγική αυτή κατάληξη; Η Βαρντά πλάθει μια persona non grata: χωρίς χαρτιά, ρακένδυτη, απωθητική, κυνική, μια περιθωριοποιημένη φιγούρα που διασχίζει με ωτοστόπ τον χειμωνιάτικο νότο της Γαλλίας. Είναι ακριβώς το είδος του ανθρώπου που επιβιώνει αναλαμβάνοντας δουλειές του ποδαριού και κυρίως, χάρη στην καλοσύνη των άλλων. Με ντοκιμενταρίστικη αισθητική, από τον φακό παρελαύνουν όλοι οι άνθρωποι που διασταυρώθηκαν μαζί της πριν τον θάνατο της. Καταθέτουν στοιχεία-κλειδιά για τον θεατή-παρατηρητή που προσπαθεί να συνθέσει το πορτρέτο της νεκρής ηρωίδας αλλά που παραμένει αινιγματικό καθόλη τη διάρκεια της ταινίας. Η ταινία αυτή απογειώνει την έννοια του drift cinema και η περιπλάνηση δεν σερβίρεται ως ρομαντική πράξη αλλά ως η απόλυτη ελευθερία που έχει όμως και την πίσω όψη της: εκείνη της απόλυτης μοναξιάς.
- Terra Estrangeira (Foreign Land) – Βάλτερ Σάλες (Walter Salles) – 1995
Οι έρωτες που εκκολάπτονται στην καυτή άσφαλτο του δρόμου είναι παντοτινοί αλλά καταλήγουν σχεδόν πάντα άδοξα. Τέτοια περίπτωση είναι και το love story του Πάκο και της Άλεξ – η νεολαία-σύμβολο μιας ολόκληρης χώρας που ανακτά παλμούς μετά τις σιδηρές δικτατορίες και τις οδυνηρές συνέπειες του Σχεδίου Κόλορ, το οποίο οδήγησε σε μαζικά μεταναστευτικά κύματα. Στην ξένη χώρα της Πορτογαλίας, ο Πάκο μπλέκει με διαρρήκτες, γνωρίζει την συμπατριώτισσα Άλεξ και μαζί προσπαθούν να ξεφύγουν από τη συμμορία. Η αμοιβαία τους έλξη προέρχεται από τα κοινά τους βάρη – την αίσθηση της περιθωριοποίησης τους κάτω από το επικριτικό βλέμμα των ντόπιων αλλά και τις ελάχιστες πιθανότητες βελτίωσης της ζωής τους. Τοποθετημένη στις αρχές της δεκαετίας του 1990, σε ασπρόμαυρα κάδρα για να δίνεται η αίσθηση μιας παγωμένης και αποκαρδιωτικής χρονοκάψουλας οι ήρωες περιπλανώνται μέσα σε ένα κολασμένο όνειρο και γίνονται φορείς ιστορικών ντοκουμέντων. Η ταινία συγκαταλέγεται μέσα στις τρεις ταινίες που επανασύστησαν τον βραζιλιάνικο κινηματογραφικό ρεαλισμό. Στην αριστουργηματική τελευταία σκηνή, η φωνή της Γκάλ Κόστα (Gal Costa) “εκβάλλει” σε αυτή την ξένη γη της ομορφιάς και της θλίψης.
- Taste of Cherry – Αμπάς Κιαροστάμι (Abbas Kiarostami) – 1997
Ένας άνδρας, αποφασισμένος να αυτοκτονήσει, οργώνει τα περίχωρα της Τεχεράνης ψάχνοντας κάποιον που θα δεχτεί να τον θάψει. Γιατί να θέλει κανείς να κλείσει τα μάτια του για πάντα; Γιατί να μην θέλει κάποιος να γευτεί ξανά την γλυκιά γεύση του κερασιού; Ποτέ δεν μαθαίνουμε τον λόγο που οδηγήθηκε στην απόφαση αυτή και το τέλος είναι διφορούμενο. Ο Κιαροστάμι μελετά την ανθρώπινη ψυχή εν κινήσει. Οι συνεπιβάτες του φιλοσοφούν και προσφέρουν στο θεατή διαφορετικές οπτικές πάνω στην αξία της ζωής. Ανυποψίαστοι αντιδρούν στο παραιτημένο (ή μήπως όχι;) βλέμμα του πρωταγωνιστή και σοκάρονται με το σχέδιο του να κόψουν εκείνοι το νήμα της ζωής του. Καθώς εξελίσσεται η ταινία, ο θεατής αντιλαμβάνεται πως η ζωή είναι για να την βιώνουμε και όχι να την αναλύουμε. Η ταινία αυτή κέρδισε το Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες την χρονιά της προβολής της και έκτοτε παραμένει ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του ιρανικού σινεμά.
- Y tu mamá también – Αλφόνσο Κουαρόν (Alfonso Cuaron) – 2001
Φαινομενικά η πιο light μεν, διασκεδαστική, χαοτική, ξαναμμένη δε ταινία της λίστας, δίνει τόπο στα “ατίθασα νιάτα”. Οι τρεις πρωταγωνιστές, Gael Garcia Bernal, Diego Luna και Maribel Verdu βρίσκονται στα καλύτερα τους και είναι πραγματικά χάρμα οφθαλμών η χημεία τους, ικανή να σε κάνει να θες να ερωτευτείς και να χορέψεις μαζί τους. Δύο νεαροί φίλοι ταξιδεύουν στην μεξικάνικη επαρχία με συνοδοιπόρο μια μεγαλύτερη γυναίκα καθώς ανακαλύπτουν την ενηλικίωση. Η γεύση της ανεμελιάς εντοπίζεται στην άμεση αφήγηση και από το γεγονός ότι οι ήρωες παραμένουν στην σεξουαλική τους ονείρωξη ακόμα και αν ολόκληρη η χώρα καταρρέει. Οι ήρωες του Κουαρόν ταξιδεύουν με βάρκα την αφύπνιση τους και λούζονται με το πιο καθαρό, ζωογόνο νερό της ζωής. Ο ηδονισμός χτυπάει φλέβα τόσο στο σαρκικό αυτό ménage à trois αλλά και στις ηλιόλουστα όμορφες και απελευθερωτικές διαδρομές με το αμάξι.
Κεντρική εικόνα θέματος: Από την ταινία “Y tu mamá también”
